Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §33.2.15.pr-33.2.15.1

居住権遺贈の性質と果実収取権者の通行権

4967 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

マルケルスは、居住権の遺贈の性質を単一のものとみなした上で、二つの土地の一方を遺贈し他方の用益権を遺贈した場合に生じる、用益権者のための通行権の確保義務について論じている。

[MARCELLUS libro tertio decimo digestorum. ] §33.2.15.pr'Damnas esto heres Titium sinere in illa domo habitare, quoad uiuet': unum uidetur esse legatum.
[学説集第13巻のマルケルスより] 「相続人は、ティティウスが生存している間、あの家に住むことを許す義務を負うものとする」というものは、一つの遺贈であると解される。
§33.2.15.1Qui duos fundos habebat, unum legauit et alterius fundi usum fructum alii legauit: quaero, si fructuarius ad fundum aliunde uiam non habeat quam per illum fundum qui legatus est, an fructuario seruitus debeatur.
二つの土地を所有していた者が、一方の土地を遺贈し、他方の土地の果実収取権を別の人に遺贈した。 私は、もし果実収取権者が、遺贈されたあの土地を通る以外に、他からその土地への通路を持たない場合、果実収取権者に通行地役権が認められるべきかを問う。
respondit, quemadmodum, si in hereditate esset fundus, per quem fructuario potest praestari uia, secundum uoluntatem defuncti uidetur id exigere ab herede, ita et in hac specie non aliter concedendum esse legatario fundum uindicare, nisi prius ius transeundi usufructuario praestet, ut haec forma in agris seruetur, quae uiuo testatore optinuerit, siue donec usus fructus permanet siue dum ad suam proprietatem redierit.
彼は次のように答えた。 あたかも、もし相続財産の中に、それを通じて果実収取権者に通路を提供しうる土地が存在する場合に、被相続人の意思に従って相続人からそれを請求することが認められると思われるのと同様に、本件においても、受遺者があらかじめ果実収取権者に通行権を提供しない限り、土地の返還請求をすることは許されない。 それは、遺言者の生存中に適用されていたこの状態が土地において維持されるためであり、果実収取権が存続する間、あるいはそれが所有権に復するまでの間(維持される)。

語釈・文法注

  1. §33.2.15.prDamnas esto heres — 債務遺贈(legatum per damnationem)における定型的命令表現。damnas(形容詞、主格)と esto(不規則動詞 sum の三人称単数未来命令形)の組み合わせで、「相続人は〜する義務を負うものとする」という意味になる。後に不定詞 sinere が続く。
  2. §33.2.15.1non aliter concedendum esse legatario fundum uindicare, nisi prius ius transeundi usufructuario praestet — non aliter... nisi... の二重否定構造であり、「〜でない限り…ない」を意味する。動形容詞 concedendum esse(非人称受動)の主語として不定詞句 fundum uindicare(土地を返還請求すること)が置かれ、行為者の与格 legatario がこれにかかる。nisi 節の動詞 praestet は接続法現在で、条件を表す。
  3. §33.2.15.1uiuo testatore — 名詞 testatore と形容詞 uiuo からなる絶対的奪格構造。「遺言者が生存している間に」という時間的状況を表す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §33.2.15.pr-33.2.15.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:33.2.15.pr-33.2.15.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。