Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §33.1.13.pr-33.1.13.1

事務管理や同居を条件とする年金遺贈の効力

4940 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

マエウィアの遺言におけるルキウス・ティティウスへの事務管理を条件とする年金遺贈の効力、および妻を相続人とした場合の解放自由人への「妻から離れないこと」を条件とする扶養料遺贈の随行義務について、具体的な状況に応じた判断を示す。

[SCAEUOLA libro quarto responsorum. ]
[スカエウォラ、答弁集第四巻] マエウィアは、マエウィウスから生まれた成人の孫を相続人に指定し、ルキウス・ティティウスに次のように遺贈した。
§33.1.13.prMaeuia nepotem ex Maeuio puberem heredem instituit et Lucio Titio ita legauit: 'Lucio Titio uiro bono, cuius obsequio gratias ago, dari uolo annuos quamdiu uiuat aureos decem, si rebus nepotis mei interueniat omnemque administrationem rerum nepotis mei ad sollicitudinem suam reuocauerit'.
「私に尽くしてくれたことに感謝している、善良な男ルキウス・ティティウスに対し、彼が生存している間、毎年十アウレウスが給付されることを私は望む。 ただし、彼が私の孫の財産に関与し、私の孫の財産のすべての管理を自分の配慮のもとに引き受けるならば。
quaero, cum Lucius Titius aliquo tempore Maeuii negotia gesserit et per eum non stet, quo minus gerat, Publius autem Maeuius nollet eum administrare, an fideicommissum praestari debeat.
」私は尋ねる。 ルキウス・ティティウスがある期間、マエウィウスの事務を管理し、彼が管理しないことについて彼に帰すべき理由がないにもかかわらず、プブリウス・マエウィウスが彼に管理させることを望まない場合、信託遺贈は給付されるべきであるか。
respondi, si non propter fraudem aliamue quam iustam causam improbandae operae causa remotus esset a negotiis, quae administrare secundum defuncti uoluntatem uellet, percepturum legatum.
私は答えた。 もし彼が、詐欺や、あるいは彼の仕事ぶりを否認すべき他の正当な原因によって、被相続人の意思に従って彼が管理することを望んでいる事務から排除されたのでないならば、遺贈を受け取るであろう。
§33.1.13.1Uxore herede scripta ita cauit: 'libertis meis omnibus alimentorum nomine singulis annuos denarios duodecim ab herede dari uolo, si ab uxore mea non recesserint'.
妻を相続人に指定した上で、彼は次のように規定した。 「私のすべての解放自由人に対し、扶養料の名目で、相続人から各人に毎年十二デナリウスが給付されることを私は望む。 ただし、彼らが私の妻から離れないならば。
quaero, cum pater familias sua uoluntate de ciuitate difficile profectus sit, ea autem adsidue proficiscatur, an liberti cum ea proficisci debeant.
」私は尋ねる。 家長自身は、自分の意思によって都市から出発することがほとんどなかったのに対し、彼女は頻繁に出発する場合、解放自由人たちは彼女と共に出発すべきであるか。
respondi non posse absolute responderi, cum multa oriri possint, quae pro bono sint aestimanda: ideoque huiusmodi uarietas uiri boni arbitrio dirimenda est.
私は答えた。 一概に答えることはできない。 なぜなら、善意に基づいて評価されるべき多くの事態が生じうるからである。 それゆえ、このような状況の多様性は、善良な男の裁定によって解決されるべきである。
item quaeritur, cum proficiscens eis nihil amplius optulerit ac per hoc eam secuti non sint, an legatum debeatur.
同様に尋ねられる。 彼女が出発する際に、彼らにそれ以上の何も提供せず、このために彼らが彼女に付き従わなかった場合、遺贈は支払われるべきであるか。
respondit et hoc ex longinquis breuibusque excursionibus et modo legati aestimandum esse.
答えた。 このこともまた、遠方への旅行であるか短期の小旅行であるか、また遺贈の額に基づいて評価されるべきである。

語釈・文法注

  1. §33.1.13.prper eum non stet — stare per aliquem, quo minus + 接続法 で「~しないのは誰々のせいである」を意味する非人称的慣用表現。ここでは「ルキウス・ティティウスに帰すべき理由がない」という意味になる。
  2. §33.1.13.1difficile — 形容詞の中性単数対格が副詞的に用いられ、ここでは物理的な困難さではなく、「めったに〜しない(rarely)」という否定的な頻度を表している。
  3. §33.1.13.1uiri boni arbitrio — ローマ法における「善良な男の裁定(arbitrium boni viri)」を指す。契約や遺言の解釈において、当事者の具体的な状況や衡平(aequitas)に基づいて客観的かつ合理的に判断されるべき基準を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §33.1.13.pr-33.1.13.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:33.1.13.pr-33.1.13.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。