[SCAEUOLA libro quarto responsorum. ] §33.1.13.prMaeuia nepotem ex Maeuio puberem heredem instituit et Lucio Titio ita legauit: 'Lucio Titio uiro bono, cuius obsequio gratias ago, dari uolo annuos quamdiu uiuat aureos decem, si rebus nepotis mei interueniat omnemque administrationem rerum nepotis mei ad sollicitudinem suam reuocauerit'. quaero, cum Lucius Titius aliquo tempore Maeuii negotia gesserit et per eum non stet, quo minus gerat, Publius autem Maeuius nollet eum administrare, an fideicommissum praestari debeat.
[스카에볼라, 답변집 제4권] 마에위아는 마에위우스로부터 태어난 성년인 손자를 상속인으로 지정하고, 루키우스 티티우스에게 다음과 같이 유증하였다. "나에게 헌신적으로 봉사하여 고마움을 느끼게 해 준 훌륭한 사람 루키우스 티티우스에게, 그가 살아 있는 동안 매년 10아우레우스가 급부되기를 원한다. 다만 그가 내 손자의 재산에 관여하고 내 손자 재산의 모든 관리를 자신의 배려 하에 이끌어오는 조건이다." 나는 묻는다. 루키우스 티티우스가 한동안 마에위우스의 사무를 관리하였고, 그가 관리하지 못하게 된 것에 그의 책임으로 돌릴 만한 사유가 없음에도 불구하고, 푸블리우스 마에위우스가 그로 하여금 관리하는 것을 원하지 않는 경우, 신탁유증이 급부되어야 하는가.
respondi, si non propter fraudem aliamue quam iustam causam improbandae operae causa remotus esset a negotiis, quae administrare secundum defuncti uoluntatem uellet, percepturum legatum.
나는 답하였다. 만약 그가 사기나 그의 노무를 부정할 만한 다른 정당한 사유로 인해, 피상속인의 뜻에 따라 그가 관리하고자 했던 사무로부터 배제된 것이 아니라면, 유증을 받을 것이라고 하였다.
§33.1.13.1Uxore herede scripta ita cauit: 'libertis meis omnibus alimentorum nomine singulis annuos denarios duodecim ab herede dari uolo, si ab uxore mea non recesserint'. quaero, cum pater familias sua uoluntate de ciuitate difficile profectus sit, ea autem adsidue proficiscatur, an liberti cum ea proficisci debeant.
아내를 상속인으로 지정한 후 그는 다음과 같이 규정하였다. "내 모든 해방자유인들에게 부양료의 명목으로 상속인으로부터 각자에게 매년 12데나리우스가 급부되기를 원한다. 다만 그들이 내 아내로부터 떠나지 않는 조건이다." 나는 묻는다. 가장 자신은 자신의 의사로 도시를 좀처럼 떠나지 않았던 반면, 아내는 자주 떠나는 경우, 해방자유인들이 그녀와 함께 떠나야 하는가.
respondi non posse absolute responderi, cum multa oriri possint, quae pro bono sint aestimanda: ideoque huiusmodi uarietas uiri boni arbitrio dirimenda est.
나는 답하였다. 일률적으로 답변할 수는 없으니, 선의에 따라 평가되어야 할 많은 상황들이 발생할 수 있기 때문이다. 따라서 이러한 상황의 다양성은 훌륭한 사람의 재정에 의해 해결되어야 한다.
item quaeritur, cum proficiscens eis nihil amplius optulerit ac per hoc eam secuti non sint, an legatum debeatur.
또한 묻는다. 아내가 떠나면서 그들에게 아무런 추가적인 급부도 제공하지 않았고 이로 인해 그들이 그녀를 따르지 않은 경우, 유증이 급부되어야 하는가.
respondit et hoc ex longinquis breuibusque excursionibus et modo legati aestimandum esse.
답변하기를, 이 역시 장거리 여행인지 단거리 여행인지 여부와 유증의 액수에 따라 평가되어야 한다고 하였다.