Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §32.0.91.pr-32.0.91.6

不動産の遺贈に含まれる付随物と権利の範囲

4915 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パピニアヌスは、土地や家屋などの不動産が遺贈された際、付随する未払金、隣接する庭、浴場、あるいは同一名称で把握される別の不動産がどの範囲まで遺贈の対象に含まれるかについて、個々の事例に基づき判断基準を示している。

[PAPINIANUS libro septimo responsorum.
[パピニアヌス『答申集』第7巻より。
] §32.0.91.prPraediis per praeceptionem filiae datis cum reliquis actorum et colonorum ea reliqua uidentur legata, quae de reditu praediorum in eadem causa manserunt: alioquin pecuniam a colonis exactam et in kalendarium in eadem regione uersam reliquis non contineri neque colonorum neque actorum facile constabit, tametsi nominatim actores ad filiam pertinere uoluit.
] 娘に先取りによって土地が与えられ、管理人や小作人の未払金(の遺贈)も伴っている場合、土地の収益に由来し、同じ状態で(未回収のまま)とどまっている未払金が遺贈されたとみなされる。 そうでなければ、小作人から徴収され、同じ地域の貸付帳簿に繰り入れられた金銭は、小作人の未払金にも管理人たちの未払金にも含まれないということは容易に明らかになるであろう。 たとえ(遺言者が)管理人たち自体は名指しで娘に属することを望んだとしても、である。
§32.0.91.1Ex his uerbis: 'Lucio Titio praedia mea illa cum praetorio, sicut a me in diem mortis meae possessa sunt, do' instrumentum rusticum et omnia, quae ibi fuerunt, quo dominus fuisset instructior, deberi conuenit: colonorum reliqua non debentur.
「ルキウス・ティティウスに、私のあの土地を、私の死の日まで私によって占有されていたとおりの状態で、与える」という言葉からは、農具および、主人がより良く備えを整えるためにそこに存在していたすべてのものが義務づけられる(遺贈に含まれる)ということに合意がなされている。 小作人の未払金は義務づけられない。
§32.0.91.2Pater filio tabernam purpurariam cum seruis institoribus et purpuris, quae in diem mortis eius ibi fuerunt, legauit.
父が息子に、店舗管理人である奴隷たち、および彼の死の日においてそこに存在していた貝紫を伴う貝紫染めの店を遺贈した。
neque pretia purpurae condita neque debita neque reliqua legato contineri placuit.
保管されている貝紫の代金も、売掛金も、未払金も、遺贈には含まれないと決定された。
§32.0.91.3'Titio Seiana praedia, sicuti comparata sunt, do lego'.
「ティティウスにセイウスの土地を、それらが購入されたとおりに、与え遺贈する」。
cum essent Gabiniana quoque simul uno pretio comparata, non sufficere solum argumentum emptionis respondi, sed inspiciendum, an litteris et rationibus appellatione Seianorum Gabiniana quoque continentur et utriusque possessionis confusi reditus titulo Seianorum accepto lati essent.
ガビニウスの土地も同時に一つの価格で購入されていたとき、購入という事実(の論拠)だけでは十分ではなく、文書や帳簿において「セイウスの土地」という名称のもとにガビニウスの土地も含まれているかどうか、そして両方の不動産の混ざり合った収益が「セイウスの土地」の項目で収入として計上されていたかどうかを調査すべきである、と私は答申した。
§32.0.91.4Balneas legatae domus esse portionem constabat: quod si eas publice praebuit, ita domus esse portionem balneas, si per domum quoque intrinsecus adirentur et in usu patris familiae uel uxoris nonnumquam fuerunt et mercedes eius inter ceteras meritoriorum domus rationibus accepto ferebantur et uno pretio comparatae uel instructae communi coniunctu fuissent.
浴場が遺贈された家の一部であることは明らかであった。 しかし、もしそれらを一般に提供していたなら、家を通って内部からも入ることができ、かつ、家父長または妻の使用に時折供されており、かつ、その賃貸料が家の他の貸間の賃貸料の中に帳簿上で収入として計上されており、かつ、一つの価格で購入されたか、または共同の接続のもとに備えが整えられていた場合においてのみ、浴場はそのように家の一部である。
§32.0.91.5Qui domum possidebat, hortum uicinum aedibus comparauit ac postea domum legauit.
家を所有していた者が、建物に隣接する庭を購入し、その後に家を遺贈した。
si hortum domus causa comparauit, ut amoeniorem domum ac salubriorem possideret, aditumque in eum per domum habuit et aedium hortus additamentum fuit, domus legato continebitur.
もし彼が、家をより快適で健康的なものとして所有するために、家の目的でその庭を購入したのであり、かつその(庭)への出入り口を家を通じて持っており、庭が建物の付け足しであったなら、その庭は家の遺贈に含まれるであろう。
§32.0.91.6Appellatione domus insulam quoque iniunctam domui uideri, si uno pretio cum domu fuisset comparata et utriusque pensiones similiter accepto latas rationibus ostenderetur.
「家」という名称によって、家に結合された貸家も、もし家と同時に一つの価格で購入されており、かつ両方の賃貸料が同様に帳簿において収入として計上されていたことが示されるならば、[遺贈されたと]みなされる。

語釈・文法注

  1. 32.0.91.1quo dominus fuisset instructior — 関係副詞 `quo`(=`ut eo`)は、節内に比較級(ここでは `instructior`)を伴う場合に `ut` の代わりに目的節を導く。接続法過去完了 `fuisset` が用いられているのは、主節の時制(歴史的現在または過去)に合わせ、かつ遺言者が生存中に(すなわち過去において)そのような備えを意図していたという主観的判断を回顧的に表現しているためである。
  2. 32.0.91.4ita ... si — 相関関係を示す `ita ... si ...` は、「…という条件においてのみ、そのように〜である」という強い制限を課す構文。ここでは、一般営業されている(`publice praebuit`)浴場が、例外的に「家の一部(`domus portionem`)」とみなされるための厳格な要件(内部からの出入り、個人的使用、会計の統合など)を導く。
  3. 32.0.91.6uideri — 文脈上、決定や判断を表す動詞(例えば `placuit` や `responsum est`)が省略されており、その主動詞に依存する対格不定詞構文(主格は `insulam ... iniunctam`)を形成している。このため、主語となる対格名詞 `insulam` とともに、受動不定詞 `uideri` が用いられている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §32.0.91.pr-32.0.91.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:32.0.91.pr-32.0.91.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。