Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §32.0.81.pr-32.0.81.5

遺贈における奴隷や家畜など総称的表現の解釈範囲

4905 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

遺贈の対象となる一般的な言葉(奴隷、子供、女性、家畜など)の解釈において、どの具体的な属性や性別、動物の種類が含まれるかについてモデスティヌスが基準を論じている。

[MODESTINUS libro nono differentiarum.
[モデスティヌス、その『相違点集』第9巻より。
] §32.0.81.prSeruis legatis etiam ancillas quidam deberi recte putant, quasi commune nomen utrumque sexum contineat: ancillis uero legatis masculos non deberi nemo dubitat.
] 奴隷が遺贈された場合、ある人々は、共通の名称が両方の性を包含しているかのように、女奴隷もまた引き渡されるべきであると正しく考えている。 しかし、女奴隷が遺贈された場合に男奴隷が引き渡されるべきではないことは、誰も疑わない。
sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicendum est.
しかし、男の子が遺贈された場合には、女の子も引き渡される。 これについては、女の子の中に男の子が含まれるとは同様には言えない。
§32.0.81.1Mulieribus uero legatis etiam uirgines debentur, sicuti uiris legatis etiam pueros deberi respondetur.
しかし、大人の女性が遺贈された場合には、未婚の女性も引き渡される。 これは、大人の男性が遺贈された場合に、男の子も引き渡されるべきであると回答されるのと同様である。
§32.0.81.2Pecudibus autem legatis et boues et cetera iumenta continentur.
しかし、家畜が遺贈された場合には、牛も、その他の使役獣も含まれる。
§32.0.81.3Armento autem legato etiam boues contineri conuenit, non etiam greges ouium et caprarum.
しかし、大型家畜の群れが遺贈された場合には、牛も含まれることで一致しているが、羊の群れや山羊の群れは含まれない。
§32.0.81.4Ouibus legatis neque agnos neque arietes contineri quidam recte existimant.
羊が遺贈された場合には、子羊も牡羊も含まれないと、ある人々は正しく判断している。
§32.0.81.5Ouium uero grege legato et arietes et agnos deberi nemo dubitat.
しかし、羊の群れが遺贈された場合には、牡羊も子羊も引き渡されるべきであることは、誰も疑わない。

語釈・文法注

  1. 32.0.81.prseruis legatis — 名詞と完了分詞の奪格による「奪格絶対(独立奪格)」構文であり、ここでは条件(「〜が遺贈された場合」)を表している。同様の構文は本断片の各セクションで繰り返されている(ancillis legatis, pueris legatis 等)。
  2. 32.0.81.prquasi commune nomen utrumque sexum contineat — quasi は接続法 contineat を伴い、「あたかも〜であるかのように」という主観的・仮定的な理由を示す。男性名詞である serui が男女を包摂する総称(commune nomen)として機能しうるという解釈の根拠を提示している。
  3. 32.0.81.prid non aeque in puellis pueros contineri dicendum est — id は後続の対格不定詞節 pueros ... contineri(女の子の中に男の子が含まれること)を同格的に先取りする指示代名詞で、非人称的な義務・当然を表す dicendum est の主語として機能している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §32.0.81.pr-32.0.81.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:32.0.81.pr-32.0.81.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。