[PAULUS libro secundo ad Uitellium.
[パウルス、ウィテッリウス注解第2巻より。
] §32.0.78.prQuaesitum est Stichum seruum ex eo fundo ante annum mortis testatoris abductum et disciplinae traditum, postea in eum fundum non reuersum an deberetur.
] 遺言者の死の前年にある土地から連れ出され、教育のために預けられ、その後その土地に戻らなかった奴隷スティクスが、支払われるべきかどうかが問われた。
responsum est, si studendi causa mississet, non quo de fundo eum aliorsum transferret, deberi.
学習の目的で送り出されたのであり、土地から彼を別の場所へ移籍させるためではなかったのなら、支払われるべきである、と答えられた。
§32.0.78.1'Maeui fili, quod iam tibi maximam partem facultatium dederim, contentus esse debes fundo Semproniano cum suis inhabitantibus, id est familia, et quae ibi erunt'.
「息子のマイウィウスよ、私はすでに私の財産の大部分をあなたに与えたのであるから、あなたはセンプローニウスの土地と、その居住者たち、すなわち奴隷家族、およびそこにあるはずのものどもで満足すべきである。
quaesitum est de nominibus debitorum et nummis.
」債務者の債権および現金について問われた。
eadem epistulam talem emisit: 'argentum omne et supellectilem, quodcumque habeo, tibi dono et quidquid in praedio Semproniano habeo'.
同じ女性が次のような手紙を送っていた。 「私の持っているすべての銀器と家具、およびセンプローニウスの地所に私が持っているあらゆるものを、あなたに贈与する。
an supcilex, quae in aliis praediis uel domibus esset, ad Maeuium pertineret? et an serui, quos ex eo fundo aliis legauit? responsum est nomina et nummos non uideri deberi, nisi manifeste de his quoque legandis uoluntas defunctae adprobaretur.
」他の地所や家屋にある家具はマイウィウスに属するか。 また、彼女がその土地から他の者たちに遺贈した奴隷たちはどうか。 債権と現金は、これらをも遺贈する意志が亡き女性に存在したことが明白に証明されない限り、支払われるべきとはみなされない、と答えられた。
seruos ex isdem fundis aliis datos deminuisse filii legatum.
同じ土地から他の者に与えられた奴隷たちは、息子の遺贈を減少させた。
de argento et suppellectili quae alibi esset eum cuius notio est aestimaturum, ut id optineat, quod testatori placuisse a legatario adprobabitur.
他の場所にある銀器と家具については、管轄権を持つ裁判官が、遺言者が望んでいたと受遺者によって証明される事柄が認められるように評価を下すべきである。
§32.0.78.2Praedia quidam reliquit adiectis uerbis: 'uti a me possessa sunt et quaecumque ibi erunt cum moriar': quaesitum est de mancipiis, quae in his praediis morata fuerunt uel operis rustici causa uel alterius officii, ceterisque rebus, quae ibi fuerunt in diem mortis, an ad legatarium pertinerent.
ある者が「私が所有していた通りの状態で、また私が死ぬときにそこにあるはずのすべてのものとともに」という言葉を添えて、地所を遺贈した。 農耕作業のため、または他の任務のためにこれらの地所に滞在していた奴隷たち、および死亡の日にそこにあったその他の物品について、それらが受遺者に属するかが問われた。
respondit ea omnia, de quibus quaereretur, legata uideri.
問われているこれらすべてのものは遺贈されたものとみなされる、と答えた。
§32.0.78.3'Peto, ut fundum meum Campanianum Genesiae alumnae meae adscribatis ducentorum aureorum ita uti est'.
「私のカンパーニアの土地を、私の養女ゲネシアに、200アウレウスの価値で、現在の状態のまま割り当てるよう求めます。
quaeritur, an fundo et reliqua colonorum et mancipia, si qua mortis tempore in eo fuerint, debeantur.
」土地とともに、小作人の未払金や、死亡の時にそこにいた奴隷たちが支払われるべきかどうかが問われる。
respondit reliqua quidem colonorum non legata: cetera uero uideri illis uerbis 'ita uti est' data.
小作人の未払金は遺贈されていないが、その他のものは「現在の状態のまま」という言葉によって与えられたとみなされる、と答えた。
§32.0.78.4Illud fortasse quaesiturus sit aliquis, cur argenti appellatione etiam factum argentum comprehendetur, cum, si marmor legatum esset, nihil praeter rudem materiam demonstratum uideri posset.
おそらく誰かが、大理石が遺贈された場合には未加工の素材以外は示されたとみなされ得ないのに、なぜ「銀」という呼称によって加工された銀器をも含むのか、と問うかもしれない。
cuius haec ratio traditur, quippe ea, quae talis naturae sint, ut saepius in sua redigi possint initia, ea materiae potentia nicta numquam uires eius effugiant.
その理由は次のように伝えられている。 すなわち、何度もその初期の状態へと還元され得るような性質を持つものは、素材の支配力に屈して、その力を決して逃れることがないからである。
§32.0.78.5Coccum quod proprio nomine appellatur quin uersicoloribus cederet, nemo dubitauit.
固有の名前で呼ばれるコックスが、多色染めのものに含まれることについては、誰も疑わなかった。
quin minus porto coracinum aut hysginum aut melinum suo nomine quam coccum purpuraue designatur?
それならば、コラーキヌム、ヒュスギヌム、メリヌムが、コックスや紫と同様に、それぞれの固有の名前によって指示されることがどうして否定されようか。
§32.0.78.6Cum uir ita legasset: 'quae uxoris causa parata sunt, ei do lego', ego apud praetorem fideicommissarium petebam etiam res aestimatas, quarum pretium in dotem erat, nec optinui, quasi testator non sensisset de his rebus.
夫が「妻のために準備されたものを、彼女に与え遺贈する」と遺贈していたとき、私は信託遺贈担当法務官の前で、その評価額が持参金となっていた評価済みの物をも求めたが、遺言者がこれらの物について意図していなかったという理由で、認められなかった。
atquin si in usum eius datae sint, nihil interest, ab ipsa an ab alio comparatae sunt.
しかしながら、もしそれらが彼女の使用のために与えられていたならば、彼女自身によって調達されたか、他の者によって調達されたかは何ら関係がない。
postea apud Aburnium Ualentem inueni ita relatum: mulier res aestimatas in dotem dederat ac deinde maritus ei legauerat his uerbis: 'quae eius causa comparata emptaque essent'.
後に私はアブルニウス・ワレンスの著書の中に次のような記述を見出した。 妻が評価済みの物を持参金として与え、その後に夫が彼女に「彼女のために調達され購入されたもの」という言葉で遺贈した。
dixit emptorum paratorumque appellatione non contineri ea, quae in dotem data essent, nisi si maritus eas res, posteaquam ipsius factae essent, in uxoris usum conuertisset.
彼は、持参金として与えられた物は、夫がそれらの物を自分の所有とした後に妻の使用に充てていたのでない限り、「購入されたものおよび準備されたもの」という呼称には含まれない、と述べた。
§32.0.78.7Rebus quae in fundo sunt legatis accedunt etiam ea, quae tunc non sunt, si esse solent: nec quae casu ibi fuerunt, legata existimantur.
土地にある物が遺贈された場合、その時にそこにない物であっても、通常そこにあるものであれば加わる。 また、偶然そこに存在したにすぎない物は、遺贈されたとはみなされない。