Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §32.0.70.pr-32.0.70.13

羊毛や亜麻および染織品の遺贈に含まれる範囲

4894 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスが、遺言における「羊毛」、「亜麻」、「多彩色」、「紫色」などの用語が指し示す範囲を規定し、加工度や染色の有無、代替繊維などの具体的な該当例を解説している。

[ULPIANUS libro uicesimo secundo ad Sabinum. ]
[ウルピアヌス、サビヌス註釈第22巻より。
§32.0.70.prSi cui lana legetur, id legatum uidetur quod tinctum non est, sed αγτοφγές:
] もし誰かに羊毛が遺贈されるなら、染色されておらず、自然のままの(αγτοφγές)ものが遺贈されたとみなされる。
§32.0.70.1Siue autem facta est siue infecta, lanae appellatione continetur.
また、加工されていても、加工されていなくても、「羊毛」の名称に含まれる。
§32.0.70.2Quaesitum est, utrum lanae appellatione ea sola contineatur quae neta non est an et ea quae neta est, ut puta stamen et subtemen: et Sabinus et netam contineri putat, cuius sententia utimur.
「羊毛」の名称には、紡がれていないものだけが含まれるのか、それとも、例えば縦糸や横糸のように、紡がれたものも含まれるのかが問われた。 そしてサビヌスは、紡がれたものも含まれると考え、私たちはその意見を採用している。
§32.0.70.3Lanae appellationem eatenus extendi placet, quoad ad telam peruenisset.
「羊毛」の名称は、織機に達する(織り始められる)ところまでは拡張されることが認められている。
§32.0.70.4Et sciendum sucidam quoque contineri et lotam, si modo tincta non sit.
そして、脂付き羊毛も洗浄されたものも、染色されていない限り、含まれると知るべきである。
§32.0.70.5Lanae appellatione tomentum non continebitur.
「羊毛」の名称に、詰め物は含まれない。
§32.0.70.6Sed nec ea lana, ex qua quis quasi uestimentum fecerit ualetudinis uel deliciarum gratia, continebitur.
しかし、健康のため、あるいは贅沢のために、誰かが衣類のようなものを作った羊毛も、含まれない。
§32.0.70.7Ne ea quidem, quae fomentationis gratia parata sunt uel medicinae, lanarum appellatione continentur.
温湿布や医療のために用意されたものすら、「羊毛」の名称には含まれない。
§32.0.70.8Sed et pelles lanatae contineantur? et hoc lanae cedere manifestum est.
しかし、羊毛のついた皮も含まれるだろうか。 これも羊毛に帰属することは明白である。
§32.0.70.9Lana legata etiam leporinam lanam et anserinam et caprinam credo contineri et de ligno, quam ἐριόξγλου appellant.
羊毛が遺贈された場合、ウさぎの毛、ガチョウの羽毛、ヤギの毛、そして「木から取れるもの」で人々が ἐριόξγλου と呼ぶものも含まれると私は信じる。
§32.0.70.10Linum autem lana legata utique non continebitur.
しかし、亜麻は、羊毛が遺贈された場合には決して含まれない。
§32.0.70.11Lino autem legato tam factum quam infectum continetur quodque netum quodque in tela est, quod est nondum detextum.
他方、亜麻が遺贈された場合には、加工されたものも未加工のものも、紡がれたものも、織機にかかっていてまだ織り終わっていないものも含まれる。
ergo aliud in lino quam in lana est.
したがって、亜麻における規定は羊毛における規定とは異なる。
et quidem si tinctura linum sit, credo lino continebitur.
そして実際、染色された亜麻であっても、亜麻に含まれると私は信じる。
§32.0.70.12Uersicoloribus uidendum est.
多彩色のものについては検討されなければならない。
et constabat apud ueteres lanae appellatione uersicoloria non contineri, sed ea omnia uideri legata, quae tincta sunt, et neta, quae neque detexta neque contexta sunt.
そして、古老たちの間では、「羊毛」の名称に多彩色のものは含まれず、染色されたもの、および紡がれてはいるがまだ織り上げられても組み合わされてもいないものがすべて遺贈されたとみなされるということで合意があった。
proinde quaeritur, an purpura appellatione uersicolorum contineatur.
そこで、紫染めのものが「多彩色のもの」の名称に含まれるかどうかが問われる。
et ego arbitror ea, quae tincta non sunt, uersicoloribus non adnumerari et ideo neque album neque naturaliter nigrum contineri nec alterius coloris naturalis: purpuram autem et coccum, quoniam nihil natiui coloris sunt, contineri arbitror, nisi, aliud sensit testator.
そして私は、染色されていないものは多彩色のものに算入されず、したがって白色のものも、天然の黒色のものも、その他の天然の色のものも含まれないと判断する。 しかし、紫染めのものや緋染めのものは、天然の色を全く持たないため、遺言者が別の意図を抱いていたのでない限り、含まれると私は判断する。
§32.0.70.13Purpurae autem appellatione omnis generis purpuram contineri puto: sed coccum non continebitur, fucinum et ianthinum continebitur.
他方、「紫」の名称には、あらゆる種類の紫が含まれると私は考える。 しかし、緋染めのものは含まれず、フクス染めやスミレ染めのものは含まれる。
purpurae appellatione etiam subtemen factum contineri nemo dubitat: lana tinguendae purpurae causa destinata non continebitur.
「紫」の名称には、加工された横糸も含まれることに誰も疑問を抱かない。 しかし、紫に染めるために取り分けられた羊毛は含まれない。

語釈・文法注

  1. §32.0.70.prαγτοφγές — 写本における表記。ギリシア語の αὐτοφυής(自生の、自然のままの)の誤写と考えられ、染色されていない天然のままの羊毛を指す。
  2. §32.0.70.3quoad ad telam peruenisset — 接続法過去完了 peruenisset が用いられており、過去における遺言者の意図、あるいは制限の基準に達したという完了の事態を想定している。「織機に達する(=織る作業に入る)まで」という限界を示す。
  3. §32.0.70.8cedere — 「〜に帰属する」「〜に従う」の意。羊毛付きの皮(pelles lanatae)が、主物である「羊毛(lana)」の遺贈に付随して引き渡されるべきであることを示す。
  4. §32.0.70.9ἐριόξγλου — ギリシア語 ἐριόξυλον(木綿、直訳すれば『木の羊毛』)の属格形の誤写。de ligno(木から取れるもの)の具体的な名称として挙げられている。
  5. §32.0.70.12Uersicoloribus — 中性複数 uersicoloria(多彩色のもの)に関わる奪格(dative/ablative of reference)。「多彩色のものについては」という主題提示の役割を果たす。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §32.0.70.pr-32.0.70.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:32.0.70.pr-32.0.70.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。