Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §32.0.60.pr-32.0.60.3

子羊や都市奴隷などの遺贈に含まれる対象範囲

4884 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

子羊、都市奴隷、羊毛等、および土地が遺贈された場合において、具体的にどのような範囲の物や奴隷がその遺贈の対象に含まれると解釈されるべきかを論じる。

[ALFENUS libro secundo digestorum a PAULO epitomatorum.
[アルフェーヌス、パウルス要約による学説彙纂第2巻より。
] §32.0.60.prCum quaereretur, agni legati quatenus uiderentur, quidam aiebant agnum dumtaxat sex mensum esse: sed uerius est eos legatos esse, qui minores anniculis essent.
] 遺贈された子羊がどこまでの範囲とみなされるべきかが問われたとき、ある人々は子羊とはせいぜい六ヶ月のものだと主張していた。 しかし、一歳未満のものが遺贈されたとみなすのがより正しい。
esse: sed uerius est eos legatos esse, qui minores anniculis essent.
[主張していた。 ]しかし、一歳未満のものが遺贈されたとみなすのがより正しい。
§32.0.60.1Seruis et ancillis urbanis legatis agasonem mulionem legato non contineri respondi: eos enim solos in eo numero haberi, quos pater familias circum se ipse sui cultus causa haberet.
都市の奴隷男女が遺贈された場合、馬丁やラバ追いは遺贈に含まれない、と私は答えた。 なぜなら、家父長が自らの生活の便宜のために自分の身の回りに置いていた者たちだけが、その数に含まれるとみなされるからである。
§32.0.60.2Lana lino purpura uxori legatis, quae eius causa parata essent, cum multam lanam et omnis generis reliquisset, quaerebatur, an omnis deberetur.
妻のために用意されていた羊毛、亜麻、紫が妻に遺贈されたとき、故人が多量のあらゆる種類の羊毛を残していた場合、そのすべてが引き渡されるべきかが問われた。
respondit, si nihil ex ea destinasset ad usum uxoris, sed omnis commixta esset, non dissimilem esse deliberationem, cum penus legata esset et multas res quae penus essent reliquisset, ex quibus pater familias uendere solitus esset.
彼は答えた、もし彼がその羊毛から妻の使用のために何も割り当てておらず、すべてが混ざり合っていたならば、この検討は、食料貯蔵庫が遺贈され、かつ家父長がそこから販売することを通例としていた食料貯蔵庫に属する多くの物を残していた場合と異ならない。
nam si uina diffudisset habiturus usioni ipse et heres eius, tamen omne in penu existimari.
なぜなら、彼自身やその相続人が使用するためにワインを容器に注ぎ分けていたとしても、それでもすべてが食料貯蔵庫にあるとみなされるからである。
sed cum probaretur eum qui testamentum fecisset partem penus uendere solitum esse, constitutum esse, ut ex eo, quod ad annum opus esset, heredes legatario darent.
しかし、遺言をした者が食料貯蔵庫の一部を販売することを通例としていたことが証明された場合には、一年間に必要な分を相続人が受遺者に引き渡すべきであると決定されている。
sic mihi placet et in lana fieri, ut ex ea quod ad usum annuum mulieri satis esset, ea sumeret: non enim deducto eo, quod ad uiri usum opus esset, reliquum uxori legatum esse, sed quod uxoris causa paratum esset.
羊毛についても同様に処理されるのが私の気に入るところであり、妻はそこから一年間の使用に十分なだけの羊毛を受け取るべきである。 なぜなら、夫の使用に必要な分を差し引いた残りが妻に遺贈されたのではなく、妻のために用意されたものが遺贈されたからである。
§32.0.60.3Praediis legatis et quae eorum praediorum colendorum causa empta parataque essent, neque topiarium neque saltuarium legatum uideri ait: topiarium enim ornandi, saltuarium autem tuendi et custodiendi fundi magis quam colendi paratum esse: asinum machinarium legatum uideri: item oues, quae stercorandi fundi causa pararentur: item opilionem, si eius generis oues curaret.
土地と、それらの土地を耕作するために購入・用意されていたものが遺贈された場合、庭師も森番も遺贈されたとはみなされない、と彼は言う。 なぜなら、庭師は装飾のため、森番は土地を耕作するためというよりは保護・監視するために用意されているからである。 機械用のロバは遺贈されたとみなされる。 同様に、土地を施肥するために用意されていた羊たちも。 また、羊飼いも、彼がその種の羊たちの世話をしていたのであれば、遺贈されたとみなされる。

語釈・文法注

  1. §32.0.60.prminores anniculis — anniculis は「一歳のもの」を意味する形容詞 anniculus の中性・男性複数奪格形であり、比較級 minores に伴う「比較の奪格」として機能している。「一歳のものたちよりも小さい(若い)」すなわち「一歳未満の」という意味になる。
  2. §32.0.60.2non dissimilem esse deliberationem, cum... — 主動詞 respondit に導かれた間接話法の対格不定詞構文。主節の述語は non dissimilem esse であり、その主語は deliberationem。これに続く cum 節内の動詞 legata esset、および関係節内の essent や solitus esset は、間接話法内の従属節であるため接続法をとっている。
  3. §32.0.60.2sic mihi placet et in lana fieri, ut... — 非人称表現 mihi placet(私にとって〜が好ましい、〜が妥当と考える)に、不定詞 fieri を含む句が主語として続いている。et in lana の et は「〜もまた(also)」の意。ut 節(ut... sumeret)は、fieri の具体的内容(どのようなことが行われるべきか)を規定する名詞節(説明の ut 節)である。
  4. §32.0.60.3neque topiarium neque saltuarium legatum uideri — topiarium(トピアリー職人、庭師)と saltuarium(森番、地所看守)は、いずれも性質を示す形容詞が奴隷の職種を表す名詞として用いられたもの。これらは legatum [esse] uideri(遺贈されたとみなされる)の対格主語であり、全体として ait に導かれる間接話法を形成している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §32.0.60.pr-32.0.60.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:32.0.60.pr-32.0.60.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。