[ULPIANUS libro uicesimo secundo ad Sabinum. ]
[ウルピアーヌス、サビヌス註釈第22巻より。
§32.0.49.prItem legato continentur mancipia, puta lecticarii, qui solam matrem familias portabant.
] 同様に、遺贈には奴隷たちも含まれる。 例えば、家母のみを運んでいた輿かきたちである。
item iumenta uel lectica uel sella uel burdones.
同様に、役獣、輿、椅子、あるいはラバも含まれる。
item mancipia alia, puellae fortassis, quas sibi comatas mulieres exornants.
同様に、他の奴隷たち、おそらくは、女たちが自分のために髪を結わせる少女たちも含まれる。
§32.0.49.1Sed et si forte uirilia ei quaedam donauerit, quodammodo eius causa parata uidebuntur.
しかし、たとえ夫が彼女にいくつかの男性用のものを贈っていたとしても、それらもある意味で彼女のために用意されたものと見なされるであろう。
§32.0.49.2Proinde et si quaedam promiscui usus sint, solitus tamen fuerit ab ea quasi usum mutuari, dicendum erit ipsius causa uideri parata.
したがって、たとえいくつかのものが共同使用のものであったとしても、彼が彼女からいわばその使用を借りる習慣があったならば、それらは彼女自身のために用意されたものと見なされるべきであると言うべきであろう。
§32.0.49.3Item interest, ipsius causa parata sint ei legata an ipsius causa empta: paratis enim omnia continentur, quae ipsius usibus fuerunt destinata, empta uero ea sola, quae propter eam empta fecit maritus.
同様に、彼女自身のために「用意されたもの」が彼女に遺贈されたのか、それとも彼女自身のために「購入されたもの」が遺贈されたのかによって違いがある。 なぜなら、「用意されたもの」には、彼女の使用に供されるよう定められていたすべてのものが含まれるが、「購入されたもの」には、夫が彼女のために購入したそれらのものだけが含まれるからである。
unde non continebuntur emptis solis legatis, quae alia ratione pater familias adquisita ei destinauit: utroque autem legato continebuntur et quae maritus emi mandauerat uel quae emerat, necdum autem ei adsignauerat, adsignaturus si uixisset.
したがって、単に「購入されたもの」の遺贈には、家父長が他の方法で取得して彼女に割り当てたものは含まれない。 しかし、どちらの遺贈にも、夫が購入を命じたもの、あるいは購入したものの、まだ彼女に引き渡していなかった(もし生きていれば引き渡したであろう)ものも含まれるであろう。
§32.0.49.4Parui autem refert, uxori an concubinae quis leget, quae eius causa empta parata sunt: sane enim nisi dignitate nihil interest.
しかし、誰かが妻に対してであれ、コンクビナに対してであれ、彼女のために購入され、用意されたものを遺贈するかどうかは、ほとんど重要ではない。 というのも、実のところ社会的尊厳以外には何の違いもないからである。
§32.0.49.5Si uxori aurum, quod eius causa paratum est, legatum sit et postea sit conflatum, materia tamen maneat, ea ei debetur.
もし妻に、彼女のために用意された金が遺贈され、それが後に溶かされたとしても、その素材が依然として残っているならば、それは彼女に支払われるべきである。
§32.0.49.6Sed ut legatum ualeat, mortis tempore uxorem esse debere Proculus scribsit et uerum est: separatio enim dissoluit legatum.
しかし、遺贈が有効であるためには、死亡の時点で彼女が妻でなければならないとプロクルスは書いており、これは真実である。 なぜなら、離婚は遺贈を消滅させるからである。
§32.0.49.7Hoc legatum et filio et filiae relinqui potest: 'quae eius gratia parata sunt', et seruo seruaeque: et continebuntur quae ipsi sunt adtributa uel destinata.
この遺贈(「彼の(彼女の)ために用意されたもの」)は、息子や娘に対しても遺されることができ、また、男奴隷や女奴隷に対しても遺されることができる。 そして、その者自身に割り当てられ、あるいは定められていたものが含まれるであろう。