Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §32.0.40.pr-32.0.40.1

血族間での財産占有と信託遺贈の部分成立

4862 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

家父権解放後に生まれた娘の遺産をめぐり、血族間の財産占有と信託遺贈の不成立・部分成立の関係、および共同相続人に対する義務を課す一般条項と特定財産の全単独所有権の帰属が論じられる。

[IDEM libro uicesimo primo digestorum.
[同じく、学説彙纂第21巻より。
] §32.0.40.prPost emancipationem patris suscepta a patruo ut legitimo herede petierat, ut partem hereditatis auunculo suo daret et agros duos: ad utrumque autem ut proximum cognatum successio eius pertinuit per bonorum possessionem.
] 父の(家父権からの)解放後に生まれた(認知された)娘が、法定相続人としての父方の叔父に対し、遺産の分け前と二つの土地を自身の母方の叔父に与えるよう求めていた。 しかし、彼女の相続財産は、最先順位の血族として、財産占有を通じて両者に帰属した。
quaesitum est, cum in parte hereditatis fideicommissum non constiterit, quam suo iure per bonorum possessionem auunculus habiturus est, an nihilo minus in partem agrorum consistat, ut Titius partes agrorum duas, id est unam, quam suo iure per bonorum possessionem habeat, alteram uero partem ex causa fideicommissi petere debeat.
母方の叔父が財産占有を通じて自身の権利として有することになる遺産の分け前については信託遺贈が成立しないとしても、土地の分け前についてはなおも信託遺贈が成立し、それによりティティウス(母方の叔父)が土地の二つの分け前、すなわち、一方は財産占有を通じて自身の権利として有する部分を、もう一方は信託遺贈に基づき請求すべきなのかが問われた。
respondit posse petere.
回答:請求することができる。
idem quaesiit, si ab eodem patruo fideicommissum aliis quoque dederit, utrum in solidum, an uero pro parte ab eo praestanda sint.
同じ者が問うた。 もし彼女が同じ父方の叔父に対し、他の人々にも信託遺贈を与えていた場合、それらは彼によって全額支払われるべきか、それとも(相続)分に応じて支払われるべきか。
respondit in solidum praestari.
回答:全額支払われるべきである。
§32.0.40.1Seiam ex dodrante, Maeuium ex quadrante instituit heredes, fidei Seiae commisit in haec uerba: 'a te peto tuaeque fidei committo, quidquid ex hereditate mea ad te peruenerit, restituas filio tuo retentis tibi hortis meis'.
セイアを四分の三の相続分、マエウィウスを四分の一の相続分で相続人に指定し、セイアの信託に次の言葉をもって委ねた。 「私はお前に求め、お前の信託に委ねる。 私の遺産からお前に届くすべてのものを、私の庭園をお前のために留保した上で、お前の息子に返還せよ。
quaesitum est, cum generali capite fideicommississet 'quisquis heres esset de omnibus, ut praestarent quod cuique legasset praestari fieriue iussisset, an, cum dodrantem hereditatis restituerit, hortos in assem uindicare Seia debet.
」「誰であれ相続人となる者は、私が各人に遺贈し、あるいは履行し行うよう命じたすべてのことを履行すべきである」という一般的な条項によって信託を課していた場合、セイアが遺産の四分の三を返還した際に、庭園のすべて(単独所有権)を自己のものとして請求すべきかどうかが問われた。
respondit etiam coheredis fidei commissum uideri, ut quadrantem, quem in his hortis haberet, Seiae redderet.
回答:共同相続人の信託にもなっていると見なされる。 したがって、彼(マエウィウス)がこの庭園に対して有していた四分の一の分け前をセイアに引き渡すべきである。

語釈・文法注

  1. 32.0.40.prPost emancipationem patris suscepta — suscepta は suscipere(生まれてきた子供を抱き上げて自分の子として認知する)の完了受動分詞女性単数形で、ここでは先行する「父親の家父権解放」後に生まれ、認知された娘を指示する名詞的用法である。
  2. 32.0.40.prnon constiterit — constiterit は consisto(成立する、確定する)の完了接続法で、cum 節(理由)内で用いられている。母方の叔父は財産占有(bonorum possessio)により、すでに遺産の半分を自身の権利(suo iure)として得ているため、その同一の部分を信託遺贈によって受けるという構成は重複となり成立しない(non constiterit)。
  3. 32.0.40.1retentis tibi hortis meis — 完了分詞 retentis と名詞 hortis からなる奪格絶対。代名詞の与格 tibi は利害の与格(「お前のために」)で、遺言者がセイアに対し、庭園を自分のために留保した上で他の財産を息子に返還するよう求めている構造を示す。
  4. 32.0.40.1in assem uindicare — in assem は「全体として、百分之百」(アス貨の全体である12オンス)を意味する。uindicare((所有権を)請求する)の目的の程度を示し、セイアが共同相続分を超えて庭園全体の単独所有権を請求できるかを問題にしている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §32.0.40.pr-32.0.40.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:32.0.40.pr-32.0.40.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。