Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §32.0.39.pr-32.0.39.2

信託遺贈における遺言者の意図の解釈と返還義務

4861 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

信託遺贈における遺言者の意図の解釈について論じ、解放自由人への遺贈が子供たちに返還されるべきか、病床での土地遺贈の意思表明が有効か、そして二重の給付請求において一方が消滅するかという三つの事例を扱う。

[IDEM libro uicesimo digestorum. ] §32.0.39.pr'Pamphilo liberto hoc amplius, quam codicillis reliqui, dari uolo centum.
「解放自由人パンピルスに、遺言補足書で残したものに加えて、百が与えられることを私は望む。
scio omnia, quae tibi, Pamphile, relinquo, ad filios meos peruentura, cum affectionem tuam circa eos bene perspectam habeo'.
パンピルスよ、私がお前に残すすべてのものが私の子供たちに行き渡るであろうことを私は知っている。 なぜなら、彼らに対するお前の愛情が十分に確かめられているからである。
quaero, an uerbis supra scriptis Pamphili fidei commissit, ut post mortem filiis defuncti centum restituat.
」私は問う、上に書かれた言葉によって、パンピルスの信託に対し、自身の死後に被相続人の子供たちにその百を返還することが委ねられたのか。
respondit secundum ea quae proponerentur non uideri quidem, quantum ad uerba testatoris pertinet, fidei commissum Pamphili, ut centum restitueret: sed cum sententiam defuncti a liberto decipi satis inhumanum est, centum ei relictos filiis testatoris debere restitui, quia in simili specie et imperator noster diuus Marcus hoc constituit.
回答:提示された事実によれば、遺言者の言葉に関する限りにおいては、パンピルスに対し百を返還する信託遺贈がなされたとは見なされない。 しかし、被相続人の意図が解放自由人によって裏切られることは極めて非人道的であるため、彼に残された百は遺言者の子供たちに返還されるべきである。 なぜなら、同様の事例において、我々の皇帝である神君マルクスもこのように決定したからである。
§32.0.39.1Propositum est non habentem liberos nec cognatos in discrimine uitae constitutum per infirmitatem arcessitis amicis Gaio Seio contubernali dixisse, quod uellet ei relinquere praedia quae nominasset, eaque dicta in testationem Gaium Seium redegisse etiam ipso testatore interrogato, an ea dixisset, et responso eius tali μάλιστα inserto: quaesitum est, an praedia, quae destinata essent, ex causa fideicommissi ad Gaium Seium pertinerent.
子供も血族も持たないある者が、病気のために生命の危機に瀕していた際、友人を呼び寄せて、同居人のガイウス・セイウスに対し、自分が名指しした土地を彼に残したいと言ったこと、そして、ガイウス・セイウスがそれらの発言を証書にまとめ、遺言者自身に対しても、彼がそれを言ったのかと問い、彼のそのような「確かに(μάλιστα)」という回答が挿入されたという事実が提示された。 指定されたその土地が、信託遺贈に基づきガイウス・セイウスに帰属するかが問われた。
respondit super hoc nec dubitandum esse, quin fideicommissum ualet.
回答:これについては、信託遺贈が有効であることに疑いの余地はない。
§32.0.39.2Duas filias aequis ex partibus heredes fecerat: alteri fundum praelegauerat et ab ea petierat, ut sorori suae uiginti daret: ab eadem filia petit, ut partem dimidiam fundi eidem sorori restitueret: quaesitum est, an uiginti praestari non deberent.
二人の娘を等しい相続分で相続人に指定していた。 一方の娘に荘園を先取遺贈し、彼女に対し、彼女の姉妹に二十を与えるよう求めていた。 さらに同じ娘に対し、荘園の二分の一を同じ姉妹に返還するよう求めた。 その二十は支払われるべきではないかが問われた。
respondi non esse praestanda.
回答:支払われるべきではない。

語釈・文法注

  1. §32.0.39.prfidei commissit — 原文の `fidei commissit` は、写本上の誤記または崩れと考えられ、文脈からは `fidei commiserit`(完了接続法能動態「信託に委ねたか」)または `fidei commissum sit`(完了接続法受動態「信託に委ねられたか」)と解釈される。ここでは `Pamphili` が属格(「パンピルスの信託に」)として係っているため、後者の受動的な意味(または `Pamphili` を与格 `Pamphilo` の誤記と解して「パンピルスに委ねられたか」)として理解される。
  2. §32.0.39.1Propositum est non habentem ... dixisse — 非人称動詞 `Propositum est`(提示された)に導かれる長大な対格不定詞(ACI)構文。主節の主語となる対格不定詞句は、まず「ある者(`non habentem liberos ... constitutum`)が言ったこと(`dixisse`)」、そして並列されて「ガイウス・セイウス(`Gaium Seium`)が書き留めたこと(`redegisse`)」の二つから構成されている。途中の `interrogato` および `inserto` は絶対的奪格として挿入されている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §32.0.39.pr-32.0.39.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:32.0.39.pr-32.0.39.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。