Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §32.0.103.pr-32.0.103.3

予備相続人の遺贈義務と間接相続および財産占有

4927 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

相続財産が直接ではなく後続の相続を通じて未成年者に達した場合における予備相続人の遺贈義務の有無、および遺言に反する財産占有(告示)が認められた場合における予備相続人の遺贈負担額の増減について論じている。

[SCAEUOLA libro singulari quaestionum publice tractatarum.
[スカエウォラ『公的に議論された問題集』単巻本より。
] §32.0.103.prSi pater exheredato filio substituit heredem extraneum, deinde ille extraneus hunc filium heredem instituit et heres factus intra pubertatem decedat, puto a substituto ei filio omnino legata praestari non debere, quia non directo, sed per successionem ad filium hereditas patris peruenit.
] 父が、相続廃除した息子に対し、部外者の相続人を予備指定し、その後、その部外者がこの息子を相続人に指定し、息子が相続人となったものの成人前に死亡した場合、私は、その息子に予備指定された者から遺贈が支払われる義務は全くないと考える。 なぜなら、父の相続財産は直接ではなく、相続を通じて息子に到達したからである。
§32.0.103.1Plus ego in fratre, qui, cum heres exstitisset patri, exheredatum fratrem heredem instituit, accepi substitutum eius legatum non debere ac ne quidem si intestato fratri successerit, quia non principaliter, sed per successionem bona fratris ad eum peruenerunt.
私は、父の相続人となった後に相続廃除された兄弟を相続人に指定した兄弟のケースにおいて、さらに進んで、その者の予備相続人は遺贈を支払う義務がなく、たとえ彼が無遺言の兄弟を相続した場合であっても同様であると解釈した。 なぜなら、兄弟の財産は彼に主たる形ではなく、相続を通じて到達したからである。
§32.0.103.2Si filius ex uncia heres institutus sit et ab eo legata data sint, habeat et substitutum, deinde commisso edicto per alium filium accepit partis dimidiae bonorum possessionem: substitutus eius utrum ex uncia legata praestat an uero ex semisse? et uerius est ex semisse sed ex uncia omnibus ex reliquis liberis et parentibus.
もし息子が12分の1の相続人に指定され、彼から遺贈が与えられており、彼に予備相続人もいたとして、その後、別の息子によって告示が発動されたことで、[この息子が]財産占有の2分の1を受け取った場合、彼の予備相続人は、12分の1に基づいて遺贈を支払うべきか、それとも2分の1に基づいて支払うべきか。 そして、2分の1に基づいて支払うべきであるとする方がより正しい。 ただし、他のすべての子供たちおよび親たちに対しては、12分の1に基づいて支払う。
§32.0.103.3Contra quoque si ex dodrante institutus commisso edicto semissem acceperit bonorum possessionem, ex semisse tantum legata substitutus debebit: quo modo enim augentur, ubi amplius est in bonorum possessione, sic et ubi minus est, deducitur.
逆の場合も同様に、もし12分の9の相続人に指定された者が、告示の発動によって2分の1の財産占有を受け取った場合、予備相続人は2分の1からのみ遺贈を支払う義務を負う。 なぜなら、財産占有においてより多くを得る場合には増やされるのと同様に、より少なく得る場合には差し引かれるからである。

語釈・文法注

  1. §32.0.103.prsubstituto ei filio — ei filio は、行為者の奪格を構成する a substituto の名詞的・分詞的用法 substituto に対する与格であり、「その息子に対して予備指定された者」を意味する。これは幼児予備指定(pupillaris substitutio)を指している。
  2. §32.0.103.1Plus ego ... accepi — plus accipere は、既存の法理や判断を一歩進めて適用・容認することを意味する法学上の慣用表現。ここでは、相続廃除された兄弟を相続人にした兄弟の事例においても、同様の原則が拡張して適用されることを承認したことを示す。
  3. §32.0.103.2commisso edicto — 名詞 edictum と動詞 committere(ここでは「発動する」「有効になる」の意)からなる奪格絶対構文。遺言から除外または廃除された他の子が、遺言に反する財産占有(bonorum possessio contra tabulas)を認める政務官告示を有効にしたことを指す。
  4. §32.0.103.2omnibus ex reliquis liberis et parentibus — ex reliquis liberis et parentibus(他の子供たちおよび親たちのうちの)を伴う与格 omnibus。遺言に反する財産占有が認められて相続分が増加した場合でも、特定の保護された親族(子や親)に対する遺贈は、元の遺言に指定された割合(12分の1)のまま据え置かれて支払われるべきであることを示す与格。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §32.0.103.pr-32.0.103.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:32.0.103.pr-32.0.103.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。