[IDEM libro decimo quaestionum.
[同人、学問的探究第10巻より。
] §31.0.82.prDebitor decem legauit creditori, quae ei post annum sub pignore debebat.
] ある債務者が、1年後に質権付きで支払うべきであった10を債権者に遺贈した。
non, ut quidam putant, medii temporis tantum commodum ex testamento debetur, sed tota decem peti possunt: nec tollitur petitio, si interim annus superuenerit: nam sufficit, quod utiliter dies cessit.
一部の者が考えているように、中間期間の利益のみが遺言に基づいて支払われるべきなのではなく、10全体が請求されうる。 その間に1年が経過したとしても、請求権は消滅しない。 なぜなら、権利発生日が有効に到来したことで十分だからである。
quod si uiuo testatore annus superueniat, dicendum erit inutile effici legatum, quamquam constiterit ab initio.
しかし、もし遺言者の生存中に1年が経過したならば、当初は有効に成立していたとしても、その遺贈は無効になると言わなければならない。
sic et in dote praelegata responsum est totam eam ex testamento peti posse.
持参金が事前に遺贈された場合にも、同様にその全体が遺言に基づいて請求されうると回答されている。
alioquin secundum illam sententiam si interusurium tantum est in legato, quid dicemus, si fundus legatus sit ex die debitus? nam nec pecunia peti potest, quae non est legata, nec pars fundi facile inueniretur, quae possit pro commodo peti.
さもなければ、あの見解に従って、もし遺贈の中に中間利息しか含まれていないとするなら、ある期日以降に引き渡されるべき土地が遺贈された場合に、我々は何と言うべきだろうか。 なぜなら、遺贈されていない金銭を請求することはできないし、利益として請求されうる土地の一部を容易に見出すことはできないからである。
§31.0.82.1Si Primo et Secundo et Tertio heredibus institutis sic legata dentur: 'si mihi Primus heres non erit, Secundus Titio decem dato: si Secundus mihi heres non erit, Primus Seio fundum Tusculanum dato', utrisque omittentibus hereditatem Primo et Secundo quaerebatur, substituti, quos eis dederat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur.
プリームス、セクンドゥス、テルティウスが相続人に指定され、次のように遺贈が与えられるとする。 「もしプリームスが私の相続人とならないなら、セクンドゥスはティティウスに10を与えよ。 もしセクンドゥスが私の相続人とならないなら、プリームスはセイウスにトゥスクルムの土地を与えよ。 」プリームスとセクンドゥスの双方が相続を放棄したとき、彼らに対して与えられていた予備相続人が、遺贈を履行すべきか、また誰に対して履行すべきかが問われた。 双方の予備相続人によって遺贈は履行されるべきである。
§31.0.82.2Seruo alieno posse rem domini legari Ualens scribit: item id quod domino eius pure debetur.
他人の奴隷に対して主人の財産を遺贈することができると、ウァレンスは書いている。 同様に、その主人に対して無条件で債務を負っているものも遺贈できる。
cum enim seruo alieno aliquid in testamento damus, domini persona ad hoc tantum inspicitur, ut sit cum eo testamenti factio, ceterum ex persona serui constitit legatum.
なぜなら、我々が遺言において他人の奴隷に何かを与えるとき、主人の人格は、その主人との間に遺言作成能力があるという点においてのみ考慮されるのであって、その他の点では、遺贈は奴隷の人格に基づいて成立するからである。
et ideo rectissime Iulianus definit id demum seruo alieno legari posse, quod ipse liber factus capere posset.
それゆえ、ユリアヌスは、他人の奴隷には、彼自身が自由の身となった場合に取得しうるものに限り遺贈されうると、極めて正しく定義している。
calumniosa est enim illa adnotatio posse legari seruo et quamdiu seruiat: nam et hoc legatum ex persona serui uires accipit: alioquin et illud adnotaremus esse quosdam seruos, qui, licet libertatem consequi non possunt, attamen legatum et hereditatem possunt adquirere domino.
なぜなら、「奴隷に対して、かつ彼が奴隷である限りにおいて遺贈されうる」というあの注記は、詭弁的だからである。 なぜなら、この遺贈もまた奴隷の人格に基づいて効力を得るからである。 さもなければ、自由を得ることができないにもかかわらず、主人に遺贈や相続財産を取得させることができる特定の奴隷が存在することを、我々は注記しなければならなくなる。
ex illo igitur praecepto, quod dicimus serui inspici personam in testamentis, dictum est seruo hereditario legari posse.
したがって、遺言においては奴隷の人格が考慮されるというあの準則から、相続財産に属する奴隷に対しても遺贈しうると言われている。
ita non mirum, si res domini et quod ei debetur seruo eius pure legari possit, quamuis domino eius non possent haec utiliter legari.
それゆえ、主人の財産および主人に対して債務のあるものが、その奴隷に対して無条件で遺贈されうるとしても、たとえこれらがその主人に対しては有効に遺贈され得なかったとしても、驚くにはあたらない。