[IDEM libro octauo responsorum.
[同じ著者の、答弁録第8巻より。
] §31.0.77.25'Rogo, filia, bona tua quandoque distribuas liberis tuis, ut quisque de te meruerit'.
] 「『娘よ、お願いだ、お前の財産をいつかお前の子供たちに、それぞれがお前に対して功績があった度合いに応じて分配しておくれ。
uidetur omnibus liberis, etsi non aequaliter promeruerint, fideicommissum relictum, quibus matris electione cessante sufficiet, si non offenderint: eos autem, quos mater elegerit, fore potiores, si soli promeruissent, existimaui: quod si neminem elegerit, eos solos non admitti, qui offenderunt.
』子供たち全員に対して、たとえ等しく功績を立てていなくとも、信託遺贈が残されたとみなされる。 彼らのうち、母親による選択が行われない場合には、[母親の心を]害さなかったことで十分とされる。 しかし、もし彼らだけが功績を立てていたならば、母親が選択した者たちが優先されると私は判断した。 しかし、もし彼女が誰も選択しなかったならば、[母親の心を]害した者たちだけが受け入れられない。
§31.0.77.26Donationis praediorum epistulam ignorante filio mater in aede sacra uerbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'.
」「土地の贈与に関する書簡を、息子に知らせずに、母親は神殿に、信託遺贈の文言による裏付けなしに保管し、神殿守に次のような手紙を送った。 『私の死後、私の意思を表す証書が私の息子に引き渡されることを私は望む。
cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum filio relictum respondi: non enim quaeri oportet, cum quo de supremis quis loquatur, sed in quem uoluntatis intentio dirigatur.
』彼女が複数の相続人を残して無遺言で他界したとき、息子に信託遺贈が残されたと解されるべきであると私は答えた。 なぜなら、死に際の事柄について誰と話しているかが問われるべきではなく、意思の志向が誰に向けられているかが問われるべきだからである。
§31.0.77.27Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent.
」「解放奴隷たちに土地を残し、それを譲渡せず、解放奴隷たちの家族の内に留めるよう求めた。
si excepto uno ceteri partes suas uendiderint, qui non uendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim ad fideicommissum uidetur inuitasse, qui iudicio paruerunt: alioquin perabsurdum erit uice mutua petitionem induci, scilicet ut ab altero partem alienatam quis petat, cum partem suam alienando perdiderit.
もし一人を除いて他のすべての者が自己の持分を売却したならば、売却しなかった者は、譲渡の意思を与えなかったところの他の者たちの持分のすべてを請求する。 なぜなら、判断に従った者たちを、信託遺贈へと招いたとみなされるからである。 さもなければ、相互に請求が導入されること、すなわち、自らの持分を譲渡することによって失ってしまった者が、他方からその譲渡された持分を請求するというのは、甚だ不条理だからである。
sed hoc ita procedere potest, si pariter alienauerint: ceterum prout quisque prior alienauerit, partem posterioribus non faciet: qui uero tardius uendidit, ei qui non uendidit in superiorum partibus fecisse partem intellegitur.
しかし、これは彼らが同時に譲渡した場合にのみこのように進行しうる。 しかしながら、それぞれが先に譲渡した度合いに応じて、後から譲渡する者たちに対して持分を生じさせることはない。 これに対し、より遅く売却した者は、売却しなかった者に対して、先に売却した者たちの持分において、持分を生じさせたと理解される。
at si nemo uendiderit et nouissimus sine liberis uita decesserit, fideicommissi petitio non supererit.
しかし、もし誰も売却せず、最後の者が子供なしで他界したならば、信託遺贈の請求権は残らない。
§31.0.77.28Cum inter libertos ad praedii legatum liberta quoque fuisset admissa, quod patronus petit, ut de nomine familiae non exiret, heredem libertae filium partem praedii, quam mater accepit, retinere uisum est.
」「土地の遺贈に対して、解放奴隷たちの間に女の解放奴隷も受け入れられており、保護者がそれが家族の名から出ないよう求めていたとき、女の解放奴隷の相続人である息子が、母親が受け取った土地の持分を留置することが認められる。
§31.0.77.29Cum existimaret ad solam consobrinam suam bona peruentura, codicillis ab ea factis pluribus fideicommissa reliquerat.
」「[遺言者が]自らの財産が従姉妹だけに届くものと考えて、彼女に履行を課してなされた遺言補書において、複数の者に信託遺贈を残していた。
iure successionis ad duos eiusdem gradus possessione deuoluta rationibus aequitatis et perpetui edicti exemplo pro parte dimidia mulierem releuandam respondi: sed libertates ab ea praestandas, quas intercidere damni causa durum uidebatur.
相続権によって、同じ親等の二人(彼女ともう一人)に占有が移ったとき、公平の理由および恒久告示の例に基づき、その女性は半分の部分について履行を軽減されるべきであると私は答えた。 しかし、彼女によって自由は提供されるべきである。 なぜなら、それが失われるのは損失の観点から酷であると思われたからである。
§31.0.77.30Pater, qui filio semissem dederat et sororibus eius impuberibus quadrantes, quibus fratrem tutorem dedit, ita fuerat locutus: 'fili, contentus eris pro tuo semisse aureis ducentis et uos, filiae, pro uestris quadrantibus centenis aureis'.
」「父親が、息子に2分の1を、そしてその後見人として兄を指名したところの彼の未成年の姉妹たちにそれぞれ4分の1を与えていたが、次のように語っていた。 『息子よ、お前は自分の2分の1の代わりに200アウレウス金貨で満足せよ。 そしてお前たち娘よ、自分たちの4分の1の代わりにそれぞれ100アウレウス金貨で満足せよ。
uice mutua liberis fideicommissum hereditatis reliquisse non uidebatur, sed aestimationem (ut a parentibus frugi fieri solet) patrimonii sui fecisse, nec idcirco fratrem iudicio tutelae bonae fidei rationes quandoque praescriptione demonstratae quantitatis exclusurum.
』彼は子供たちに対して、遺産の相互の信託遺贈を残したとはみなされず、むしろ(慎み深い親たちによって通常行われるように)自らの資産の評価を行ったものとみなされる。 したがって、兄が後見の裁判において、示された金額の抗弁によって、いつか信実の計算を排除することはできない。
§31.0.77.31Titio fratri suo Maeuius hereditatem Seii, a quo heres institutus erat, post mortem suam restituere rogatus eodem Titio herede scripto petit, ut moriens Titius tam suam quam Seii hereditatem Sempronio restitueret.
」「マエウィウスは、セイウス(彼から相続人に指定されていた)の遺産を、自分の死後に自分の兄弟ティティウスに返還するよう求められていたが、その同じティティウスを相続人として指定した遺言において、ティティウスが死ぬときに彼自身の遺産とセイウスの遺産の双方をセンプローニウスに返還するよう求めた。
cum ex fructibus medio tempore perceptis fideicommissi debitam quantitatem Titius percepisset, aeris alieni loco non esse deducendum fideicommissum respondi, quoniam ratione conpensationis percepisse debitum uidebatur.
ティティウスが、その中間の期間に取得された果実から、信託遺贈の負うべき額を取得していたとき、信託遺贈は負債として差し引かれるべきではないと私は答えた。 なぜなら、相殺の理由によって、彼は債権を受け取ったとみなされたからである。
plane si ea lege Maeuius Titium heredem instituat, ne fideicommissum ex testamento Seii retineat, Falcidiam compensationi sufficere, sed iniquitate occurrere.
むろん、もしマエウィウスがティティウスを、セイウスの遺言に基づく信託遺贈を留置しないという条件で相続人に指定したならば、ファルキディウス法による控除が相殺に十分であるが、不公平さが生じる。
prudentius autem fecerit, si ex testamento fratris hereditatem repudiauerit et intestati possessionem acceperit: nec uidebitur dolo fecisse, cum fraudem excluserit.
しかし、もし彼が兄弟の遺言に基づく相続を放棄し、無遺言での占有を受け取ったならば、彼はより賢明に行動したことになるであろう。 そして、彼は詐欺を排除したのであるから、悪意をもって行動したとはみなされないであろう。
§31.0.77.32'A te peto, marite, si quid liberorum habueris, illis praedia relinquas uel, si non habueris, tuis siue meis propinquis aut etiam libertis nostris'.
」「『夫よ、お前に求めます。 もし子供たちがいたならば、彼らに土地を残してください。 あるいは、もし子供たちがいないならば、あなたの、または私の親族、あるいは私たちの解放奴隷たちに[残してください]。
non esse datam electionem, sed ordinem scripturae factam substitutioni respondi.
』受遺者に選択権が与えられたのではなく、書かれた順序が代位のために指定されたのであると私は答えた。
§31.0.77.33Uicos ciuitati relictos, qui proprios fines habebant, ex causa fideicommissi non ideo minus deberi placuit, quod testator fines eorum significaturum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis uoluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeuentus non fecit.
」「独自の境界を有していた、市に遺贈された村々は、遺言者がそれらの境界を指示すること、および毎年開催されることを彼が望んだ競技会の形式を別の書面で明らかにする(宣言する)と約束し、その後、死に阻まれてそれをしなかったという理由によって、信託遺贈に基づき提供される義務が減ることはないと認められた。 」