[IDEM libro septimo decimo quaestionum.
[同じ著者の、質問録第17巻より。
] §31.0.66.prMacuius fundum mihi ac Titio sub condicione legauit, heres autem eius eundem sub eadem condicione mihi legauit.
] マエウィウスが私とティティウスにある条件付きで土地を遺贈し、一方、彼の相続人が同じ土地を同じ条件で私に遺贈した。
uerendum esse Iulianus ait, ne existente condicione pars eadem ex utroque testamento mihi debeatur.
条件が成就した場合に、同じ持ち分が両方の遺言に基づいて私に義務づけられるのではないかと懸念される、とユリアヌスは言う。
uoluntatis tamen quaestio erit: nam incredibile uidetur id egisse heredem, ut eadem portio bis eidem debeatur, sed nerisimile est de altera parte eum cogitasse.
しかし、それは意思の問題であろう。 というのも、相続人が、同じ持ち分が同じ人に対して二度にわたって債務とされるように行動したとは信じがたいが、彼がもう一方の持ち分について考えていたということはありそうなことだからである。
sane constitutio principis, qua placuit eidem saepe legatum corpus non onerare heredem, ad unum testamentum pertinet.
確かに、同じ特定の物が繰り返し遺贈されても相続人に重ねて義務を課すことはないとする皇帝憲章は、一つの遺言に適用されるものである。
debitor autem non semper quod debet iure legat, sed ita, si plus sit in specie legati: si enim idem sub eadem condicione relinquitur, quod emolumentum legati futurum est?
他方、債務者は、自分が債務を負っているものを常に法的に遺贈できるわけではなく、遺贈の現物により多くの利益がある場合にのみそうなる。 なぜなら、もし同じものが同じ条件で残されるならば、遺贈の何の利益があるだろうか。
§31.0.66.1Duorum testamentis pars fundi, quae Maeuii est, Titio legata est: non ineleganter probatum est ab uno herede soluta parte fundi, quae Maeuii fuit, ex alio testamento liberationem optingere, neque postea parte alienata reuocari actionem semel extinctam.
二人の遺言によって、マエウィウスの所有である土地の持ち分がティティウスに遺贈された。 一方の相続人によって、マエウィウスの所有であった土地の持ち分が支払われたことで、他方の遺言に基づく債務消滅が生じること、また、その後その持ち分が他人に譲渡されたからといって、一度消滅した訴権が復活することはない、と判断されたのは見事である。
§31.0.66.2Sed si pars fundi simpliciter, non quae Maeuii fuit, legetur, solutio prior non peremit alteram actionem, atque etiam hanc eandem partem aliquo modo suam factam poterit alter heres soluere;
しかし、もしマエウィウスの所有であった部分としてではなく、単に土地の一部が遺贈される場合には、先の履行は、もう一方の訴権を消滅させない。 そして他方の相続人もまた、この同じ部分を何らかの方法で自己の所有とした上で履行することができるであろう。
neque plures in uno fundo dominium iuris intellectu, non diuisione corporis optinent.
というのも、複数の者が一つの土地について所有権を保持するのは、法的な理解においてであって、物理的な分割によるのではないからである。
§31.0.66.3Non idem respondetur, cum duobus testamentis generatim homo legatur: nam qui soluente altero legatarii factus est quamuis postea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est.
二つの遺言によって一般的に奴隷が遺贈される場合には、同じ回答はなされない。 というのも、一方の履行によって受遺者のものとなった奴隷は、たとえその後に他人に譲渡されたとしても、他方の相続人によって同じものを履行することはできないからである。 そして、これと同じ理が口頭契約にも当てはまる。
hominis enim legatum orationis compendio singulos homines continet utque ab initio non consistit in his qui legatarii fuerunt, ita frustra soluitur cuius dominium postea legatarius adeptus est, tametsi dominus esse desinit.
なぜなら、奴隷の遺贈は、表現の簡略化によって個々の人間を含んでおり、初めから受遺者の所有であった者たちについては成立しないのと同様に、受遺者がその後になって所有権を獲得した者は、たとえその所有者でなくなったとしても、それを履行することは無効だからである。
§31.0.66.4In fundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: quare si fuerit solutus, actionem adhuc ex testamento propter locum alienatum durare rationis est.
遺贈された土地において、もし相続人が埋葬したならば、評価額は、埋葬前に評価され得たであろう土地の価格全体に基づくべきである。 したがって、もし履行されたとしても、譲渡された場所のゆえに、依然として遺言に基づく訴権が存続すると考えるのが理にかなっている。
§31.0.66.5Eum, qui ab uno ex heredibus, qui solus oneratus fuerat, litis aestimationem legatae rei abstulit, postea codicillis apertis ab omnibus heredibus eiusdem rei relictae dixi dominium non quaerere: eum enim, qui pluribus speciebus iuris uteretur, non saepius eandem rem eidem legare, sed loqui saepius.
単独で義務を課されていた相続人の一人から、遺贈された物の訴訟評価額を受け取った者が、その後、遺言補足書が開封されて、すべての相続人からその同じ物が遺贈されていたとしても、その物の所有権を獲得することはない、と私は言った。 なぜなら、複数の法的形式を享受する者がいたとしても、同じ人に同じ物を何度も遺贈しているのではなく、何度も言及しているにすぎないからである。
§31.0.66.6Fundo legato si usus fructus alienus sit, nihilo minus petendus est ab herede: usus fructus enim etsi in iure, non in parte consistit, emolumentum tamen rei continet: enimuero fundo relicto ob reliquas praestationes, quae legatum sequuntur, agetur, uerbi gratia si fundus pignori datus uel aliena possessio sit.
土地が遺贈された場合において、もしその用益権が他人のものであるなら、やはり相続人に請求されなければならない。 なぜなら、用益権は、持ち分ではなく法において存在するものであるが、それでも物の実質的な利益を含んでいるからである。 実際、遺贈された土地において、遺贈に付随するその他の給付を理由とする訴訟が提起されるであろう。 例えば、その土地が質に入れられていたり、他人の占有下にあったりする場合がそれである。
non idem placuit de ceteris seruitutibus.
その他の地役権については、同じようには決定されなかった。
sin autem res mea legetur mihi, legatum propter istas causas non ualebit.
しかし、もし私の物が私に遺贈される場合には、遺贈はこれらの理由があっても有効にはならない。
§31.0.66.7A municipibus heredibus scriptis detracto usu fructu legari proprietas potest, quia non utendo possunt usum fructum amittere.
相続人に指定された自治都市から、用益権を除いた所有権を遺贈することは可能である。 なぜなら、彼らは不使用によって用益権を失うことがあり得るからである。