Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §31.0.43.pr-31.0.43.3

曖昧な遺贈文言の解釈と果実の帰属

4770 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ポンポニウスは、曖昧な遺贈や信託遺贈の文言について、共同相続人が複数いる場合の解釈や、期限付信託遺贈における果実の帰属、および選択的債務における債務者(相続人)の有利な解釈基準を説明している。

[POMPONIUS libro tertio ad Quintum Mucium.
[ポンポニウス、クイントゥス・ムキウス註釈第三巻にて。
] §31.0.43.prSi ita relictum fuerit: 'quantum heres meus habebit, tantum Tithaso dari uolo', pro eo est, quasi ita sit scriptum: 'quantum omnes heredes habebunt'.
]\n もし「私の相続人が有するであろうのと同額を、ティタススに与えられることを私は望む」というように遺贈された場合は、あたかも「すべての相続人が有するであろうのと同額を」と書かれているかのように扱われる。
§31.0.43.1Quod si ita fuerit: 'quantum unus heres habebit, tantum Tithaso heredes meos dare uolo', minor pars erit accipienda, quae uenit in legato.
\n しかし、もし「一人の相続人が有するであろうのと同額を、私の相続人たちがティタススに与えることを私は望む」とされていた場合は、遺贈の対象となるのは、(相続人たちの取り分のうち)より小さい分け前と受け止められるべきである。
§31.0.43.2Pegasus solitus fuerat distinguere, si in diem fideicommissum relictum sit, ueluti post annos decem, interesse, cuius causa tempus dilatum sit, utrumne heredis, quo casu heredem fructum retinere debere, an legatarii, ueluti si in tempus pubertatis ei qui impubes sit fideicommissum relictum sit, tunc enim fructus praestandos et antecedentis temporis.
\n ペガススは、もし信託遺贈が一定の期日を付して、例えば十年後というように遺贈された場合、期間が猶予されたのが誰の利益のためであるか、すなわち相続人のためであるか(その場合、相続人が果実を保持すべきである)、それとも受遺者のためであるか(例えば、未成年である者に対して、彼が成年に達する時を期日として信託遺贈が遺贈された場合などであり、そのときはその前の期間の果実も引き渡されなければならない)を区別するのが常であった。
et haec ita intellegenda sunt, si non nominatim adiectum est, ut cum incremento heres fideicommissum praestet.
そしてこれらのことは、相続人が信託遺贈を増加分とともに引き渡すべきであると明示的に付け加えられていない場合に、そのように理解されるべきである。
§31.0.43.3Si ita scriptum sit: 'decem aut quindecim heres dato', pro eo est ac si decem sola legata sint: aut si ita sit: 'post annum aut post biennium, quam ego decessero, heres dato', post biennium uidetur legatum, quia heredis esset potestas in eligendo.
\n もし「相続人は十または十五を与えよ」と書かれている場合は、十のみが遺贈されたものとみなされる。 あるいは、もし「私が死亡してから一年後、または二年後に相続人は与えよ」とされている場合は、二年後に遺贈されたものとみなされる。 なぜなら、選択権は相続人にあるからである。

語釈・文法注

  1. 31.0.43.prquantum heres meus habebit — 単数形 heres が用いられているが、共同相続人が複数いる場合、これは個々の相続人のシェアではなく「全相続人の有する額(遺産総額)」を指すものと擬制される(quasi... quantum omnes heredes habebunt)。これに対し、§31.0.43.1 の quantum unus heres とされた場合は、個々の相続人のうち最も少ない分け前(minor pars)を指すものと解される。
  2. 31.0.43.2interesse, cuius causa tempus dilatum sit — 間接話法(対格不定詞構文)において非人称動詞 interesse が用いられ、その主語として間接疑問節 cuius causa... が置かれている。さらに、その具体的な分類として utrumne heredis... an legatarii... という二者択一の節が続いている。全体の構文は Pegasus solitus fuerat distinguere... に支配されている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §31.0.43.pr-31.0.43.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:31.0.43.pr-31.0.43.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。