[POMPONIUS libro secundo ad Sabinum. ] §30.1.8.prSi ex toto fundo legato testator partem alienasset, reliquam dumtaxat partem deberi placet, quia etiam si adiecisset aliquid ei fundo, augmentum legatario cederet.
[ポンポニウス『サビヌス註釈』第二巻] もし遺言者が、遺贈された土地全体のうちの一部を譲渡していたならば、残りの部分のみが義務づけられると解される。 なぜなら、仮に彼がその土地に何らかのものを付け加えていたならば、その増加分は受遺者に帰属したはずだからである。
§30.1.8.1Si ita scriptum sit: 'Lucius Titius heres meus aut Maeuius heres meus decem Seio dato', cum utro uelit, Seius aget, ut, si cum uno actum sit et solutum, alter liberetur, quasi si duo rei promittendi in solidum obligati fuissent.
もし「私の相続人ルキウス・ティティウス、または私の相続人マエウィウスは、セイウスに十を与えるべし」と書かれているならば、セイウスは自分が望むいずれか一方に対して訴えを提起することになる。 これは、一方に対して訴えが提起され支払いがなされたならば、あたかも二人の約束債務者が連帯して義務を負っていたかのように、他方が免責されるためである。
quid ergo si ab altero partem petierit? liberum cui erit ab alterutro reliquum petere.
では、もし彼が一方から一部を請求したならばどうなるか。 いずれか一方から残額を請求することは(彼にとって)自由である。
idem erit et si alter partem soluisset.
一方の者が一部を支払っていた場合も同様である。
§30.1.8.2Si ita legatum sit: 'lecticarios octo aut pro his in homines singulos certam pecuniam, utrum legatarius uolet', non potest legatarius partem seruorum uindicare, pro parte nummos petere, quia unum in alterutra causa legatum sit, quemadmodum si olei pondo quinquaginta aut in singulas libras certum aes legatum sit: ne aliter obseruantibus etiam uno homine legato diuisio concedatur.
もし「八人の輿かき奴隷、または彼らに代えて個々の者について一定の金銭を、受遺者が望むいずれかで」と遺贈されているならば、受遺者は一部の奴隷について返還請求し、残りの部分については金銭を請求することはできない。 なぜなら、いずれか一方の選択肢において一つの遺贈がなされているからであり、それは五十ポンドの油、または一ポンドにつき一定の青銅貨が遺贈された場合と同様である。 これと異なる扱いを認めると、一人の奴隷が遺贈された場合においてさえ、分割が許容されることになってしまうからである。
nec interest, diuisa ea summa an iuncta ponatur: et certe octo seruis aut pro omnibus certa pecunia legata non posse inuitum heredem partem pecuniae, partem mancipiorum debere.
また、その額が分割して記載されているか、合算して記載されているかは問題ではない。 そして、八人の奴隷、またはその全員の代わりに一定の金銭が遺贈された場合には、望まない相続人が、一部を金銭で、一部を奴隷で義務づけられることはあり得ないというのは確実である。