Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §30.1.70.pr-30.1.70.3

損害や負担を伴う遺贈物の引き渡しと補償条件

4666 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

遺贈された目的物(奴隷や土地)が他者や相続人に損害や負担を及ぼしている場合、受遺者がその負担を補償・是正した上で引き渡しを受けるべきとする法理を説明する。

[IDEM libro octauo decimo ad edictum prouinciale. ] §30.1.70.prSi seruus Titii furtum mihi fecerit, deinde Titius herede me instituto seruum tibi legauerit, non est iniquum talem seruum tibi tradi, qualis apud Titium fuit, id est ut me indemnem praestes furti nomine, quod is fecerit apud Titium.
[同著者『地方告示への注解』第18巻] もしティティウスの奴隷が私に対して盗みを働き、その後ティティウスが私を相続人に指定してその奴隷をあなたに遺贈した場合、その奴隷がティティウスのもとにいたときと同様の状態であなたに引き渡されることは不当ではない。 すなわち、その奴隷がティティウスのもとにいたときに働いた盗みを理由として、あなたが私に損害を与えないようにする(補償する)ことである。
§30.1.70.1Nam et si fundus, qui meo fundo seruiebat, tibi legatus fuerit, non aliter a me tibi praestari debeat, quam ut pristinam seruitutem recipiam.
なぜなら、私の土地に対して役権を負担していた土地があなたに遺贈された場合でも、私が元の役権を取り戻すという条件でなければ、私からあなたにそれが提供されるべきではないからである。
§30.1.70.2Nec dissimile est ei qui mandato alicuius seruum emit uel ei qui seruum redhibet, qui omnes non aliter restituere seruum coguntur, quam ut ratio habeatur furti, quod ab eo seruo factum fuerit uel antequam negotium contraheretur uel postea.
また、他人の委任によって奴隷を購入した者や、奴隷を返還する者の場合とも同様であり、彼らはみな、契約が締結される前またはその後にその奴隷によって働かれた盗みについて考慮がなされるのでなければ、奴隷を返還することを強制されない。
§30.1.70.3Quare et si post aditam hereditatem seruus legatus heredi furtum fecerit, ita praestari debebit, ut ob hoc delictum quasi litis aestimatio a legatario sufferatur heredi.
それゆえ、相続が引き受けられた後に、遺贈された奴隷が相続人に対して盗みを働いた場合でも、この不法行為を理由として、いわば訴訟評価額に相当するものが受遺者によって相続人に対して支払われるという形で、提供されなければならない。

語釈・文法注

  1. 30.1.70.prherede me instituto — 主節の条件文の中に挿入された、1人称代名詞 `me` と `instituto` (instituo の完了受動分詞奪格) からなる独立奪格構文。「私が相続人に指定されて」という状況・条件を表す。
  2. 30.1.70.1non aliter... quam ut — 「〜という条件でなければ…ない」という制限的な条件を表す構文。`ut` 節は接続法現在 `recipiam` を伴う。
  3. 30.1.70.3quasi litis aestimatio — `litis aestimatio` は本来、訴訟において目的物の金銭価値を評価することを意味する。ここでは、遺贈された奴隷が相続人に働いた盗み(不法行為)によって生じた損害の賠償に相当する額を指す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §30.1.70.pr-30.1.70.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:30.1.70.pr-30.1.70.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。