[IDEM libro uicesimo quarto ad Sabinum. ] §30.1.50.prSi seruus plurium sit, pro dominii portione legatum ei relictum adquiret.
[同著者(ウルピアーヌス)、『サビヌス注解』第24巻] もし奴隷が複数の者の所有である場合、その者に遺贈されたものは、所有権の持分に応じてその奴隷が取得する。
§30.1.50.1Si hereditatis iudex contra heredem non agentem causam uel lusorie agentem, nihil hoc nocebit legatariis.
もし遺産裁判官が、訴訟を追行しないか、あるいは戯れに訴訟を追行している相続人に対して[不利な判決を下したとしても]、このことは受遺者たちに何ら害を及ぼさない。
quid ergo, si per iniuriam fuerit pronuntiatum, non tamen prouocauit? iniuria ei facta non nocebit legatariis, ut et Sabinus significat.
では、もし不当な判決が下されたのに、相続人が上訴しなかった場合はどうなるか。 相続人になされた不当(な判決)は、受遺者たちに害を及ぼさない。 サビヌスも指摘している通りである。
si tamen secundum substitutum pronuntiet, an ille legatariis teneatur, uideamus: et cum ius facit haec pronuntiatio quod attinet ad ipsius personam, numquid legatariis teneatur? nec enim tam improbe causari potest secundum se iudicatum per gratiam.
しかし、もし裁判官が予備的相続人に有利な判決を下した場合、その者が受遺者たちに対して責任を負うかどうか、検討してみよう。 そして、この判決が、彼の身元に関する限りにおいて法を形成する以上、果たして彼は受遺者たちに対して責任を負うのだろうか。 なぜなら、好意によって自分に有利な判決が下されたのだと、それほど不当に言い訳することはできないからである。
respondebit igitur et legatariis, ut creditoribus.
したがって、彼は債権者たちに対して責任を負うのと同様に、受遺者たちに対しても責任を負う。
§30.1.50.2Si quis ante quaestionem de familia habitam adierit hereditatem uel necem testatoris non defenderit, legatorum persecutio aduersus fiscum locum habet.
もし誰かが、家奴隷たちに対する尋問が行われる前に遺産を承認したか、または遺言者の殺害について弁護(犯人追及)をしなかった場合、遺贈の請求は国庫に対して認められる。
quid tamen, si fiscus bona non adgnoscat? ex necessitate redundabit onus legatorum ad heredem.
しかし、もし国庫が遺産を引き受けない場合はどうなるか。 必然的に、遺贈の負担は相続人に跳ね返る。
sed si subiecit delatorem sibi, ut ei hereditas abiudicetur et oneribus careret, uel minus plene defendit causam, non se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigauit.
しかし、もし彼が、遺産が自分から剥奪されて負担を免れるようにするために、自分に対して密告者を仕向けたか、あるいは訴訟の弁護を不十分にしか行わなかった場合、彼は、遺産についてなれ合いで訴訟を行った者の例に準じて、自らの責任を免れることはない。
§30.1.50.3Si numerus nummorum legatus sit neque apparet quales sunt legati, ante omnia ipsius patris familias consuetudo, deinde regionis, in qua uersatus est, exquirenda est: sed et mens patris familiae et legatarii dignitas uel caritas et necessitudo, item earum quae praecedunt uel quae sequuntur summarum scripta sunt spectanda.
もし一定数の貨幣が遺贈され、どのような貨幣が遺贈されたのかが明らかでない場合、何よりもまず家父長自身の習慣、次に彼が活動していた地域の習慣が調査されねばならない。 しかしまた、家父長の意思、受遺者の身分や彼に対する愛情、親密な関係、同様に、前後に記載されている金額の記述も考慮されねばならない。