Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §30.1.30.pr-30.1.30.7

遺贈の三年分割払い条項の適用範囲

4626 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスは、遺言における金銭遺贈の3年分割払いの条項が、代替物の遺贈にのみ適用され、特定物や条件付き、特定期限付き、あるいは即時払いの遺贈には適用されないことを説明する。

[ULPIANUS libro nono decimo ad Sabinum. ] §30.1.30.prTalis scriptura: 'quas pecunias legaui, quibus dies adpositus non est, eas heres meus annua bima trima die dato', ad corpora legata non pertinet, sed ad ea quae pondere numero mensura continentur.
[ウルピアヌス『サビヌス註釈』第19巻] 「私が遺贈した金銭のうち、期限が付されていないものを、私の相続人は、1年目、2年目、3年目の期限で与えるべし」というような書面の文言は、特定物の遺贈には適用されず、重量、数量、尺度によって特定されるものに適用される。
§30.1.30.1Et ad ea tantum legata pertinet, quibus dies non est adpositus: proinde si forte pure legatum est, ex hac adiectione prorogabitur.
そしてそれは、期限が付されていない遺贈にのみ適用される。 したがって、仮に無条件かつ無期限で遺贈されているならば、この付記によって(期限が)延期される。
§30.1.30.2Quid si forte centum mihi legata sunt praesentia, utrum annua die dabuntur an uero praesentia? et ait Seruius et Labeo praesens deberi.
もし仮に私に100(の金銭)が「即座に」遺贈されたとしたら、それらは年ごとの期限で与えられるべきか、それとも即座に与えられるべきか。 セルウィウスとラベオは、即座に支払われる義務があると述べる。
quamuis igitur superuacua sit haec adiectio, quantum ad uim et effectum legati pertinet, tamen ad hoc proficiet, ut praesenti die legatum debeatur.
したがって、この(「即座に」という)付記は、遺贈の効力と効果に関する限りは余計なものであるかもしれないが、それでも、即日に遺贈が支払われるべきであるという結果をもたらすには役立つ。
§30.1.30.3Sed si in annos singulos aut singulos menses sit legatum relictum, cessabit ea scriptura, quia hoc legatum et initium et finem habet.
しかし、もし遺贈が毎年または毎月支払われるものとして残されているならば、その書面の文言は適用されない。 なぜなら、この遺贈は、開始(期限)と終了(期限)を(それぞれ)有しているからである。
§30.1.30.4Sed et si sub condicione sit legatum relictum, potest dici cessare annuam adiectionem, quia dies incertus appellatur condicio.
しかしまた、もし条件付きで遺贈が残されている場合も、年ごとの付記(3年分割の条項)は適用されないと言い得る。 なぜなら、不確実な期限は条件と呼ばれるからである。
§30.1.30.5Cui congruit quod Trebatius existimat, si cui legetur, quando annorum uiginti erit, uulgarem hanc clausulam cessare.
これには、トレバティウスが、「誰かが20歳になったときに」と遺贈される場合には、この一般的な条項は適用されない、と考えていることが一致する。
§30.1.30.6Item si legetur pecunia quae in arca est uel uinum quod in apothecis est, dicendum est cessare clausulam, quoniam quotiens species legetur, cessare diximus.
同様に、もし「金庫にある金銭」あるいは「貯蔵庫にあるワイン」が遺贈されるならば、その条項は適用されないと言うべきである。 なぜなら、特定物が遺贈されるときはいつでも、(この条項は)適用されないと我々が述べたからである。
§30.1.30.7Hanc autem scripturam non solum ad praecedentia sola legata, sed ad uniuersa quae testamento adscripta sunt, extendi Gallus Aquilius, Ofilius, Trebatius responderunt idque uerum est.
また、この書面の文言は、単にそれより前に書かれた遺贈だけでなく、遺言書に記載されたすべての遺贈に及ぶと、ガルス・アクィリウス、オフィリウス、トレバティウスは回答しており、それは正しい。

語釈・文法注

  1. 30.1.30.prannua bima trima die dato — die dato は名詞 dies と完了分詞 datus の奪格で、形容詞 annua, bima, trima (1年の、2年の、3年の)がそれを修飾している。「1年目、2年目、3年目の支払期日が設定されて」という3年分割払いの期限設定を意味する。
  2. 30.1.30.2superuacua sit haec adiectio — haec adiectio(この付記)は、遺贈に付された "praesentia"(即座の)という語を指す。本来、無条件・無期限の遺贈(pure legatum)は即時支払われるべきものであるため、この語の付加は効力上「余計(superuacua)」であるが、遺言全体の3年分割条項(scriptura)の適用を排除し、即時支払を確実にする実効的意味があることを説明している。
  3. 30.1.30.4dies incertus appellatur condicio — 「不確実な期限(dies incertus)は条件と呼ばれる」というローマ法の基本原則を示す。支払時期が不確実な遺贈は条件付き遺贈とみなされるため、不特定期限の遺贈とは区別され、結果として3年分割払いの対象外となる。
  4. 30.1.30.7extendi — 動詞 responderunt の目的語となる対格不定詞構文(A.C.I.)の中の受動不定詞現在形。主語の対格は hanc scripturam。ガルス・アクィリウスらが「この文言が(すべての遺贈に)及ぼされる」と回答したことを示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §30.1.30.pr-30.1.30.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:30.1.30.pr-30.1.30.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。