Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §30.1.24.pr-30.1.24.4

将来発生する物の遺贈と目的物の増減や同一性

4620 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

将来発生する物(奴隷の胎児や土地の収穫物)の遺贈の有効性、遺言作成後の土地の増減が遺贈範囲に及ぼす影響、および修繕された船の遺贈の効力について論じる。

[POMPONIUS libro quinto ad Sabinum. ] §30.1.24.prQuod in rerum natura adhuc non sit, legari posse, ueluti 'quidquid illa ancilla peperisset', constitit: uel ita ex uino quod in 'fundo meo natum est' uel 'fetus tantum dato'.
[ポンポニウス『サビヌス註釈』第5巻] 自然界にまだ存在しないものであっても、遺贈されうるということは、例えば「あの女奴隷が産むであろう何ものをも」とか、あるいはワインについてこのように「私の土地で生産されたもの」あるいは「胎児のみを与えよ」というように、確立されている。
§30.1.24.1Si usum fructum habeam eumque legauerim, nisi postea proprietatem eius nactus sim, inutile legatum est.
もし私が用益権を有しており、それを遺贈したとしても、その後その所有権を取得したのでない限り、遺贈は無効である。
§30.1.24.2Si quis post testamentum factum fundo Titiano legato partem aliquam adiecerit, quam fundi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest (et similis est causa alluuionis) et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentum faceret, eam partem adiecit.
もし誰かが、遺言作成後に、遺贈されたティティウス土地にある部分を付け加え、それをティティウス土地のものとする意図であったなら、付け加えられたものは受遺者によって請求されうる(そして、沖積の場合も同様である)。 そして、遺言を作成した時に自分の所有であった他の土地から、彼がその部分を付け加えた場合には、特にそうである。
§30.1.24.3Quod si post testamentum factum ex fundo Titiano aliquid detraxit et alii fundo adiecit, uidendum est, utrumne eam quoque partem legatarius petiturus sit an hoc minus, quasi fundi Titiani esse desierit, cum nostra destinatione fundorum nomina et domus, non natura constituerentur.
しかし、もし遺言作成後に、ティティウス土地から何かを取り去り、他の土地に付け加えたなら、あたかもそれがティティウス土地のものであることをやめたかのように、受遺者がその部分をも請求することになるのか、それともこれを差し引いたものを請求することになるのかが検討されなければならない。 なぜなら、土地の名前や家は、自然によってではなく、私たちの指定によって決定されるからである。
et magis est, ut quod alii destinatum est ademptum esse uideatur.
そして、他の土地に指定されたものは、撤回されたとみなされるべきであるというのが、より妥当である。
§30.1.24.4Si nauem legauero et specialiter meam adscripsero eamque per partes totam refecero, carina eadem manente nihilo minus recte a legatario uindicaretur.
もし私が船を遺贈し、特に「私のもの」と書き加え、それを部分ごとに全体として修繕したとしても、竜骨が同一のままである限り、それにもかかわらず受遺者によって正当に請求されうる。

語釈・文法注

  1. 30.1.24.prQuod in rerum natura adhuc non sit — 関係代名詞 quod が導く名詞節(legari posse の主語)の中で、動詞 sit が接続法になっているのは、主節が伝聞・合意の内容(constitit)を対格不定詞構文で表す間接話法的環境にあるため、その従属節として接続法(いわゆる subiunctivus obliquus)が採用されているからである。
  2. 30.1.24.2exigi a legatario potest — 受動不定詞 exigi(exigo「請求する、取り立てる」の受動態)に伴う a legatario は、行為者を表す「a/ab +奪格」であり、意味上の主語(能動態における主語)は受遺者(legatarius)である。したがって、全体として「受遺者が[追加された部分を]請求することができる」という意味になる。
  3. 30.1.24.3et magis est, ut quod alii destinatum est ademptum esse uideatur — et magis est, ut... は、「〜である方がより妥当である/有力な見解である」を意味する非人称的な評価表現で、ut 節を主格補語または主語として取る。udendum est で提起された疑問(utrumne... an...)に対する法律家ポンポニウスの決定的判断を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §30.1.24.pr-30.1.24.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:30.1.24.pr-30.1.24.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。