Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §30.1.122.pr-30.1.122.2

都市への公益遺贈と相続人の欠落に伴う義務

4720 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、市(共同体)に対する栄誉や装飾、弱者の扶養目的の遺贈の有効性を論じ、共同相続人の一方が相続人とならなかった場合の他方の義務範囲、および受取額と等しい負担を条件とされる受遺者の信託義務履行について述べる。

[PAULUS libro tertio regularum. ] §30.1.122.prCiuitatibus legari potest etiam quod ad honorem ornatumque ciuitatis pertinet: ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: ad honorem puta quod ad munus edendum uenationemue ludos scenicos ludos Circenses relictum fuerit aut quod ad diuisionem singulorum ciuium uel epulum relictum fuerit.
[パウルス著『規則集』第3巻] 市に対しては、市の栄誉および装飾に属するものも遺贈することができる。 装飾のためとは、例えば、広場、劇場、競技場を整備するために遺贈されたものである。 栄誉のためとは、例えば、公共の見せ物、野獣狩り、演劇競技、キルクス競技を開催するために遺されたもの、あるいは個々の市民への分配や饗宴のために遺されたものである。
hoc amplius quod in alimenta infirmae aetatis, puta senioribus uel pueris puellisque, relictum fuerit ad honorem ciuitatis pertinere respondetur.
これに加えて、弱い年齢層、例えば高齢者や少年少女の扶養のために遺されたものも、市の栄誉に属すると回答されている。
§30.1.122.1'Lucius Titius et Gaius Seius Publio Maeuio decem dare damnas sunto': Gaius Seius heres non exstitit.
「ルキウス・ティティウスとガイウス・セイウスは、プブリウス・マエウィウスに10を与える義務を負うものとする。 」ガイウス・セイウスは相続人とならなかった。
Sabinus ait Titium solum legatum debiturum: nam Seium pro non scripto habendum esse.
サビヌスは、ティティウスのみが遺贈の義務を負うことになると言う。 なぜならセイウスは書かれなかったものとみなされるべきだからである。
haec sententia uera est, hoc est Titius tota decem debebit.
この見解は正しく、すなわちティティウスは10の全額を義務として負う。
§30.1.122.2Eum cui sub hac condicione fundus legatus est, si centum heredi dedisset, si tantum sit in pretio fundi, quantum heredi dare iussus est, non est legatarius cogendus fideicommissum a se relictum praestare, quoniam nihil ex testamento uidetur capere, qui tantum erogat, quantum accipit.
「もし相続人に100を与えるならば」という条件のもとで土地を遺贈された者について、もしその土地の価格が、相続人に与えるよう命じられた額と同額にすぎないならば、その受遺者は、自身に課された遺産信託を履行することを強制されるべきではない。 なぜなら、受け取る額と同額を支出する者は、遺言から何も得ていないとみなされるからである。

語釈・文法注

  1. 30.1.122.prhoc amplius — 「さらに」「これに加えて」を意味する副詞的表現。
  2. 30.1.122.1dare damnas sunto — 遺贈(特に義務負担型遺贈 legatum per damnationem)を構成するための古典的な定式文。命令形三人称複数形 sunto(〜する義務を負うものとする)が使われており、相続人に対して受遺者へ給付を行う義務を課す。
  3. 30.1.122.2Eum... non est legatarius cogendus — 文頭の対格「Eum」(受遺者を指す)に対し、主節で主格の主語「legatarius」と動形容詞受動構文「non est cogendus」が続く格の不一致(アナコルトン)。「eum cogi non oportet」(彼が強制されることは正しくない)のような対格不定詞構文から途中で主格主語に文構造が変化したもの。
  4. 30.1.122.2fideicommissum a se relictum — 「a se relictum」の「se」は、直前の受遺者「legatarius」を指す再帰代名詞。「relictum」は「(遺言によって)課された」を意味する。すなわち、受遺者が遺言者からさらに第三者への給付(遺産信託)を履行するよう義務を課されている状況を指す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §30.1.122.pr-30.1.122.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:30.1.122.pr-30.1.122.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。