Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §3.6.1.pr-3.6.1.4

訴訟妨害目的の金銭受領に対する訴えと和解の例外

621 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

訴訟妨害や嫌がらせ目的の収賄に対する事実に基づく訴えの出訴期限と罰則規定、および和解目的の受領に対する勅法や訴訟の適用除外について論じる。

[ULPIANUS libro decimo ad edictum. ] §3.6.1.prIn eum qui, ut calumniae causa negotium faceret uel non faceret, pecuniam accepisse dicetur, intra annum in quadruplum eius pecuniae, quam accepisse dicetur, post annum simpli in factum actio competit.
嫌がらせのために、訴訟行為をなすか、あるいはなさないために、金銭を受け取ったとされる者に対しては、一年のうちは、受け取ったとされるその金銭の四倍の額の、一年経過後は、一倍の額の、事実に基づく訴えが認められる。
§3.6.1.1Hoc autem iudicium non solum in pecuniariis causis, sed et ad publica crimina pertinere Pomponius scribit, maxime cum et lege repetundarum teneatur, qui ob negotium faciendum aut non faciendum per calumniam pecuniam accepit.
しかし、この訴訟は金銭上の事件だけでなく、公的犯罪にも及ぶとポンポニウスは書いている。 とりわけ、嫌がらせによって訴訟行為をなすため、あるいはなさないために金銭を受け取った者は、不法利得返還法によっても責任を負うからである。
§3.6.1.2Qui autem accepit pecuniam siue ante iudicium siue post iudicium acceptum, tenetur.
しかし、金銭を受け取った者は、訴訟の受諾の前であれ後であれ、受け取った場合には責任を負う。
§3.6.1.3Sed et constitutio imperatoris nostri, quae scripta est ad Cassium Sabinum, prohibuit iudici uel aduersario in publicis uel priuatis uel fiscalibus causis pecuniam dare, et ex hac causa litem perire iussit.
しかしさらに、カッシウス・サビヌス宛てに発せられた我が皇帝の勅法は、公的、私的、または国庫の事件において、審判人または訴訟相手方に金銭を与えることを禁止し、この原因によって訴訟が失われるよう命じた。
nam tractari potest, si aduersarius non per calumniam transigendi animo accepit, an constitutio cessat? et puto cessare sicuti hoc quoque iudicium: neque enim transactionibus est interdictum, sed sordidis concussionibus.
なぜなら、もし訴訟相手方が嫌がらせのためではなく、和解する意図で受け取ったのであれば、勅法は適用されないのか、ということが議論され得るからである。 そして、この訴訟も同様に、適用されないと私は考える。 なぜなら、禁止されているのは和解ではなく、卑劣なゆすりだからである。
§3.6.1.4Pecuniam autem accepisse dicemus etiam si aliquid pro pecunia accepimus.
なお、金銭の代わりに何らかの物を受け取った場合であっても、我々は金銭を受け取ったと言うものとする。

語釈・文法注

  1. 3.6.1.prIn eum qui, ut calumniae causa negotium faceret uel non faceret, pecuniam accepisse dicetur — 主文の骨格は In eum... in factum actio competit(〜に対して事実に基づく訴えが認められる)である。In eum の先行詞は関係節 qui... dicetur(〜したと言われる者)によって修飾されている。ut 節は目的を表し、「calumniae causa(嫌がらせ・不当訴訟の目的で)法律行為をなす、またはなさないために」の意。eius pecuniae は、関係代名詞の先行詞として in quadruplum(四倍)を限定する属格である。
  2. 3.6.1.2siue ante iudicium siue post iudicium acceptum — iudicium acceptum はローマ法上の技術用語である iudicium accipere(訴訟を受諾する、litis contestatio:争点決定に達する)の受動過去分詞形。したがって、単に「裁判の前後に」ではなく、「(litis contestatio による)訴訟の受諾の前であれ後であれ」という法学的な段階を意味する。分詞 acceptum は中性名詞 iudicium に一致している。
  3. 3.6.1.3an constitutio cessat — 間接疑問節を導く接続詞 an の後で直説法現在形 cessat が用いられている。これは古典期後期の法学ラテン語において、間接疑問節で直説法がしばしば使用される傾向を反映している。動詞 cessare は、法律や規則が「適用されない、休止する」という法学的な意味で用いられている。
  4. 3.6.1.3sicuti hoc quoque iudicium — 前述の動詞 cessat の主語として hoc quoque iudicium が並置され、動詞が省略されている(sicuti hoc quoque iudicium cessat)。「この(嫌がらせを理由とする事実に基づく)訴えも同様に、和解の意図がある場合には適用されないのと同様に」という意味になり、和解(transactio)が本章の罰則的訴訟の対象外であることを並行関係で示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §3.6.1.pr-3.6.1.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:3.6.1.pr-3.6.1.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。