[ULPIANUS libro decimo ad edictum. ]
[ウルピアヌス、告示注解第十巻] しかし、私が支出した費用のために、私に対してさらに進んで訴えが与えられるだろうか。
§3.5.9.prSed an ultro mihi tribuitur actio sumptuum quos feci? et puto competere, nisi specialiter id actum est, ut neuter aduersus alterum habeat actionem.
そして、お互いが相手に対して訴えを有しないということが特約されたのでない限り、その訴えは認められると私は考える。
§3.5.9.1Is autem qui negotiorum gestorum agit non solum si effectum habuit negotium quod gessit, actione ista utetur, sed sufficit, si utiliter gessit, etsi effectum non habuit negotium.
他方、事務管理を主張して訴えを提起する者は、管理した事務が成果を上げた場合だけでなく、それが有益に管理されたのであれば、たとえ事務が成果を上げなかったとしても、その訴えを用いるのに十分である。
et ideo si insulam fulsit uel seruum aegrum curauit, etiamsi insula exusta est uel seruus obit, aget negotiorum gestorum: idque et Labeo probat.
それゆえ、もし共同住宅を補強し、あるいは病気の奴隷を治療したなら、たとえ共同住宅が全焼し、あるいは奴隷が死んだとしても、事務管理の訴えを提起することになる。 そして、このことをラベオも承認している。
sed ut Celsus refert, Proculus apud eum notat non semper debere dari.
しかし、ケルススが伝えるところによると、プロクルスは彼(ラベオ)の書への注において、常に(訴えが)与えられるべきではないと指摘している。
quid enim si eam insulam fulsit, quam dominus quasi impar sumptui dereliquerit, uel quam sibi necessariam non putauit? onerauit, inquit, dominum secundum Labeonis sententiam, cum unicuique liceat et damni infecti nomine rem derelinquere.
なぜなら、もしある共同住宅を、主人が費用に耐えられないとして放棄したか、あるいは自分にとって必要でないと考えたのに、これを補強した場合はどうなるであろうか。 彼(プロクルス)曰く、発生前の損害を理由に物を放棄することが何人にも許されているのであるから、ラベオの意見に従うならば、[管理者は]主人に負担を課したことになる。
sed istam sententiam Celsus eleganter deridet: is enim negotiorum gestorum, inquit, habet actionem, qui utiliter negotia gessit: non autem utiliter negotia gerit, qui rem non necessariam uel quae oneratura est patrem familias adgreditur.
しかし、ケルススはこの意見を優雅に嘲笑している。 彼(ケルスス)曰く、事務管理の訴えを有するのは、有益に事務を管理した者だからである。 しかし、必要でないこと、あるいは家父に負担を課すことになることに着手する者は、有益に事務を管理しているのではない。
iuxta hoc est, quod Iulianus scribit, eum qui insulam fulsit uel seruum aegrotum curauit, habere negotiorum gestorum actionem, si utiliter hoc faceret, licet euentus non sit secutus.
これに一致するのが、共同住宅を補強した者や病気の奴隷を治療した者は、たとえ結果が伴わなかったとしても、もしそれを有益に行っていたのであれば、事務管理の訴えを有するというユリアヌスの記述である。
ego quaero: quid si putauit se utiliter facere, sed patri familias non expediebat? dico hunc non habiturum negotiorum gestorum actionem: ut enim euentum non spectamus, debet utiliter esse coeptum.
私は問う。 もし彼自身は有益に行っていると考えたが、家父にとっては有益でなかった(ためにならなかった)場合はどうなるか。 私は、この者は事務管理の訴えを有しないと言う。 なぜなら、我々が結果を考慮に入れないのと同様に、[管理は]有益に開始されていなければならないからである。