[IDEM libro decimo ad edictum. ] §3.5.5.prItem si, cum putaui a te mihi mandatum, negotia gessi, et hic nascitur negotiorum gestorum actio cessante mandati actione.
[同上、告示注解第十巻] 同様に、私があなたから委任されたと思い込んで事務を管理した場合も、委任の訴えは発生しないため、ここで事務管理の訴えが発生する。
idem est etiam, si pro te fideiussero, dum puto mihi a te mandatum esse.
私があなたから委任されたと思い込んで、あなたのために保証人になった場合も同様である。
§3.5.5.1Sed et si, cum putaui Titii negotia esse cum essent Sempronii, ea gessi, solus Sempronius mihi actione negotiorum gestorum tenetur.
しかしまた、センプローニウスのものであった事務をティティウスのものと思い込んで私が管理した場合も、センプローニウスだけが私に対して事務管理の訴えによって義務を負う。
§3.5.5.2Iulianus libro tertio digestorum scribit, si pupilli tui negotia gessero non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearis, negotiorum gestorum te habebo obligatum: sed et pupillum, modo si locupletior fuerit factus.
ユリアーヌスは『学説彙纂』第三巻において次のように書いている。 もし私が、あなたの被後見人の事務を、あなたの委任によるのではなく、あなたが後見の訴えによって責任を問われないようにするために管理したならば、私はあなたに対して事務管理により義務を負わせることになる。 しかし、被後見人に対しても、彼がそれによってより富むようになった限度において、同様である。
§3.5.5.3Item si procuratori tuo mutuam pecuniam dedero tui contemplatione, ut creditorem tuum uel pignus tuum liberet, aduersus te negotiorum gestorum habebo actionem, aduersus eum cum quo contraxi nullam.
同様に、もし私があなたの代理人に、あなたを顧慮して、あなたの債権者を弁済させるため、あるいはあなたの質物を解放させるために、消費貸借として金銭を与えたならば、私はあなたに対して事務管理の訴えを得るが、私が契約を結んだ相手に対しては何も得ない。
quid tamen si a procuratore tuo stipulatus sum? potest dici superesse mihi aduersus te negotiorum gestorum actionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interposui.
しかし、もし私があなたの代理人から(返還の)問答契約を交わしていたらどうなるか。 私にはあなたに対する事務管理の訴えが残されていると言うことができる。 なぜなら、私はこの問答契約を念のために介入させたからである。
§3.5.5.4Si quis pecuniam uel aliam quandam rem ad me perferendam acceperit: quia meum negotium gessit, negotiorum gestorum mihi actio aduersus eum competit.
もし誰かが、私に届けるために金銭またはその他の物を受け取ったならば、その者は私の事務を管理したのであるから、私には彼に対する事務管理の訴えが認められる。
§3.5.5.5Sed et si quis negotia mea gessit non mei contemplatione, sed sui lucri causa, Labeo scripsit suum eum potius quam meum negotium gessisse (qui enim depraedandi causa accedit, suo lucro, non meo commodo studet): sed nihilo minus, immo magis et is tenebitur negotiorum gestorum actione.
しかしまた、誰かが私を顧慮してではなく、自己の利益のために私の事務を管理した場合について、ラベオーは、その者は私の事務というよりはむしろ自己の事務を管理したのだと書いている(略奪の意図をもって取りかかる者は、私の便益ではなく自己の利益を追求するからである)。 しかしそれにもかかわらず、いやむしろそれだからこそ、その者も事務管理の訴えによって義務を負う。
ipse tamen si circa res meas aliquid impenderit, non in id quod ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ego locupletior factus sum habet contra me actionem.
しかしながら、彼自身が私の事物に関して何らかの費用を支出した場合、彼は私の事務に不当に取りかかったのであるから、彼が失った額についてではなく、私がより富むようになった額の限度において、私に対する訴えを有する。
§3.5.5.6Si quis ita simpliciter uersatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utroque latere nascitur actio, quia nec fides bona hoc patitur.
もし誰かが、自己の財産における自己の事務を、あたかも私の事務であるかのように純朴に処理したにすぎないならば、双方の側からいかなる訴えも生じない。 信義誠実がこれを許さないからである。
quod si et suum et meum quasi meum gesserit, in meum tenebitur: nam et si cui mandauero, ut meum negotium gerat, quod mihi tecum erat commune, dicendum esse Labeo ait, si et tuum gessit sciens, negotiorum gestorum eum tibi teneri.
しかし、もし彼が自己の事務と私の事務の両方を、あたかも私の事務であるかのように処理したならば、彼は私の事務に関して義務を負う。 というのも、私が誰かに、あなたと私に共通であった私の事務を処理するよう委任した場合について、もし彼がそれを知りながらあなたの事務をも処理したならば、彼はあなたに対して事務管理の訴えによって義務を負うと、ラベオーは言うべきであるとしているからである。
§3.5.5.7Si quis quasi seruus meus negotium meum gesserit, cum esset uel libertus uel ingenuus, dabitur negotiorum gestorum actio.
もし誰かが、解放自由人または自由出生人であるにもかかわらず、あたかも私の奴隷であるかのように私の事務を管理したならば、事務管理の訴えが与えられる。
§3.5.5.8Sed si ego tui filii negotia gessero uel serui, uideamus, an tecum negotiorum gestorum habeam actionem.
しかし、もし私があなたの息子の事務を管理した場合、または奴隷の事務を管理した場合、私はあなたに対して事務管理の訴えを有するか、検討してみよう。
et mihi uidetur uerum, quod Labeo distinguit et Pomponius libro uicensimo sexto probat, ut si quidem contemplatione tui negotia gessi peculiaria, tu mihi tenearis: quod si amicitia filii tui uel serui, uel eorum contemplatione, aduersus patrem uel dominum de peculio dumtaxat dandam actionem.
そして、ラベオーが区別し、ポンポニウスが第二十六巻で認めている次の見解が正しいと私には思われる。 すなわち、もし私があなたを顧慮して特有財産に関する事務を管理したならば、あなたが私に対して義務を負う。 これに対して、もしあなたの息子や奴隷との友好関係から、あるいは彼らを顧慮して管理したならば、父親または主人に対しては特有財産の限度においてのみ訴えが与えられるべきである。
idemque est et si sui iuris esse eos putaui.
彼らが自権者であると私が思い込んでいた場合も同様である。
nam et si seruum r n necessarium emero filio tuo et tu ratum habueris, nihil agitur ratihabitione eodem loco Pomponius scribit hoc adiecto, quod putat, etsi nihil sit in peculio, quoniam plus patri dominoue debetur, et in patrem dandam actionem, in quantum locupletior ex mea administratione factus sit.
というのも、もし私があなたの息子のために必要な奴隷(ないし物)を購入し、あなたがそれを追認した場合であっても、追認によって特別な効力は生じないとポンポニウスは同じ箇所で書いており、これに加えて、たとえ特有財産が何もなく、父親や主人に対してそれ以上に債務があるとしても、私の管理によってどれだけ富むようになったかの限度において、父親に対しても訴えが与えられるべきであると彼は考えているからである。