Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §3.5.45.pr-3.5.45.1

受任者の代行による事務管理訴訟と委任訴訟の選択

617 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

委任を受けた家子や第三者に代わって事務処理や保証を行った者について、その行為の意図によって、事務管理訴訟か委任訴訟のいずれが認められるべきかを論じている。

[AFRICANUS libro septimo quaestionum. ]
[アフリカヌス、質問集第七巻]あなたは私の息子に、あなたのために土地を購入することを委任した。
§3.5.45.prMandasti filio meo, ut tibi fundum emeret: quod cum cognouissem, ipse eum tibi emi.
私はこれを知ったとき、私自身がそれをあなたのために購入した。
puto referre, qua mente emerim: nam si propter ea, quae tibi necessaria esse scirem, et te eius uoluntatis esse, ut emptum habere uelles, agemus inter nos negotiorum gestorum, sicut ageremus, si aut nullum omnino mandatum intercessisset, aut Titio mandasses et ego, quia per me commodius negotium possim conficere, emissem.
私は、どのような意図で購入したかによって異なると考える。 というのも、もし、あなたにとって必要であることを私が知っていた事柄のためであり、かつ、あなたがそれを購入された状態にしておきたいという意思を持っているためであるなら、私たちの間では事務管理訴訟によって争うことになる。 それは、委任が全く介在しなかったか、あるいはあなたがティティウスに委任し、私が自分自身でより好都合に事務を遂行できるからという理由で購入した場合に争うであろうのと同様である。
si uero propterea emerim, ne filius mandati iudicio teneatur, magis est, ut ex persona eius et ego tecum mandati agere possim et tu mecum actionem habeas de peculio, quia et si Titius id mandatum suscepisset et, ne eo nomine teneretur, ego emissem, agerem cum Titio negotiorum gestorum, et ille tecum et tu cum illo mandati.
しかし、もし、息子が委任の裁判に服することがないようにという理由で購入したのであるなら、息子の人格を介して私もあなたに対して委任訴訟を提起することができ、あなたも私に対して特有財産に関する訴えを持つことができる、とするのがより妥当である。 なぜなら、もしティティウスがその委任を引き受けており、彼がその名目で責任を問われないようにするために私が購入したとすれば、私はティティウスに対して事務管理訴訟を提起し、彼はあなたに対して、またあなたは彼に対して委任訴訟を提起することになるからである。
idem est, et si filio meo mandaueris, ut pro te fideiuberet, et ego pro te fideiusserim.
あなたが私の息子にあなたのために保証人になることを委任し、私があなたのために保証人になった場合も同様である。
§3.5.45.1Si proponatur te Titio mandasse, ut pro te fideiuberet, meque, quod is aliqua de causa impediretur quo minus fideiuberet, liberandae fidei eius causa fideiussisse, negotiorum gestorum mihi competit actio.
あなたがティティウスにあなたのために保証人になることを委任し、彼が何らかの理由で保証人になることを妨げられたため、彼の義務を免除する目的で私が保証人になった、と想定されるなら、私には事務管理訴訟が認められる。

語釈・文法注

  1. §3.5.45.prte eius uoluntatis esse — 前置詞 propter に導かれる名詞的要素の一部。中性複数対格の代名詞 ea と、対格不定詞句 te... esse が並列されている。eius uoluntatis は性質属格であり、後続の ut 節によってその具体的な内容(それを購入された状態にしておきたいという意思)が説明されている。
  2. §3.5.45.prmagis est, ut — 「〜とする方がより妥当である」を意味する非人称的な慣用表現。ut に導かれる接続法節(possim および habeas)が、この表現の実質的な主語として機能している。
  3. §3.5.45.1liberandae fidei eius causa — 動形容詞(ゲルンディウムム)の用法。女性単数属格の名詞 fidei に動形容詞 liberandae が一致しており、後置された causa(〜のために)と共に目的を表している。
  4. §3.5.45.1quo minus fideiuberet — 妨害・禁止を意味する受動態動詞 impediretur に導かれる接続法節。quominus(〜するのを、〜しないように)は、妨害の対象となる行為を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §3.5.45.pr-3.5.45.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:3.5.45.pr-3.5.45.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。