Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §3.5.33.pr

祖母による孫の扶養費用の事務管理での控除

605 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ネセンニウス・アポリナーリスからパウルスへの、祖母が孫を扶養した費用を事務管理の清算において控除できるかという問いに対し、パウルスはそれが法的な一律の規則ではなく具体的な事実問題であり、一定の条件下では控除が認められるべきであると回答している。

[PAULUS libro primo quaestionum. ] §3.5.33.prNesennius Apollinaris Iulio Paulo salutem.
[パウルス、学問的探究録第一巻] ネセンニウス・アポリナーリスからユリウス・パウルスへ、挨拶を送る。
Auia nepotis sui negotia gessit: defunctis utrisque auiae heredes conueniebantur a nepotis heredibus negotiorum gestorum actione: reputabant heredes auiae alimenta praestita nepoti.
祖母がその孫の事務を管理した。 双方が死亡したため、祖母の相続人が、孫の相続人から事務管理の訴えによって訴えられた。 祖母の相続人は、孫に提供された扶養費用を勘定に入れることを求めた。
respondebatur auiam iure pietatis de suo praestitisse: nec enim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta, aut decreta essent.
これに対し、祖母は情誼に基づき、自らの財産からそれを提供したのだから、扶養費用が(裁判官によって)裁定されることを彼女が望むこともせず、また裁定されてもいなかった、と反論された。
praeterea constitutum esse dicebatur, ut si mater aluisset, non posset alimenta, quae pietate cogente de suo praestitisset, repetere.
さらに、もし母親が(子を)扶養した場合には、情誼に駆られて自らの財産から提供した扶養費用を、取り戻すことはできないと定められている、と主張された。
ex contrario dicebatur tunc hoc recte dici, ut de suo aluisse mater probaretur: at in proposito auiam, quae negotia administrabat, uerisimile esse de re ipsius nepotis eum aluisse.
これに対して反対の側からは、母親が自らの財産から扶養したことが証明される場合にのみ、そのことが正しく言えるのである、と主張された。 これに対し、本件においては、事務を管理していた祖母が、孫自身の財産から彼を扶養した可能性が高い、とされた。
tractatum est, numquid utroque patrimonio erogata uideantur.
(費用が)双方の財産から支出されたとみなされるべきかが議論された。
quaero quid tibi iustius uideatur.
あなたには何がより正当と思われるか、お尋ねする。
respondi: haec disceptatio in factum constitit: nam et illud, quod in matre constitutum est, non puto ita perpetuo obseruandum.
私は答えた。 「この議論は事実問題に帰着する。 なぜなら、母親について定められているあの事柄も、このように常に守られるべきであるとは私は考えないからである。
quid enim si etiam protestata est se filium ideo alere, ut aut ipsum aut tutores eius conueniret? pone peregre patrem eius obisse et matrem, dum in patriam reuertitur, tam filium quam familiam eius exhibuisse: in qua specie etiam in ipsum pupillum negotiorum gestorum dandam actionem diuus Pius Antoninus constituit.
というのも、もし彼女が、息子本人かまたはその後見人を訴える目的で息子を扶養しているのだ、とあらかじめ言明していたとしたら、どうであろうか。 彼の父親が海外で死亡し、母親が祖国に戻る間、息子だけでなくその召使いたちをも養ったと仮定してみよ。 この事例においては、被後見人本人に対しても事務管理の訴えが与えられるべきであると、神君アントニヌス・ピウスが規定したのである。
igitur in re facti facilius putabo auiam uel heredes eius audiendos, si reputare uelint alimenta, maxime si etiam in ratione impensarum ea rettulisse auiam apparebit.
したがって、事実問題として、祖母またはその相続人が扶養費用を勘定に入れることを望む場合、彼らの言い分はより容易に認められるべきだと私は考える。 特に、祖母が支出帳簿の中にそれらの費用を記載していたことが明らかになる場合はなおさらである。
illud nequaquam admittendum puto, ut de utroque patrimonio erogata uideantur.
他方で、双方の財産から支出されたとみなされるべきだというあの見解は、決して容認すべきではないと私は考える。 」

語釈・文法注

  1. §3.5.33.prdefunctis utrisque — 代名詞と分詞の奪格による「絶対的奪格」の構成で、本件の当事者双方(祖母と孫)が死亡したという前提事実を時間的あるいは原因的に示している。
  2. §3.5.33.prreputabant — 一般的な「熟考する」という意味ではなく、事務管理や後見の計算清算という法的な文脈において、自らの債務から相手方に対する支出(ここでは扶養費)を「勘定に算入する」「控除・相殺する」という意味で用いられている。
  3. §3.5.33.prin factum constitit — *consistere in* に類する表現。法的な一般原則(*in iure*)ではなく、具体的な「事実問題に依存する(帰着する)」ことを示す法的な慣用表現。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §3.5.33.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:3.5.33.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。