Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §3.5.16.pr

解放奴隷の奴隷身分時の事務管理と計算報告義務

588 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

奴隷身分時の事務管理について、解放後は原則として計算報告義務を負わないが、自由の身になってからの管理と不可分な部分については例外的に訴訟の対象となることを論じる。

[ULPIANUS libro trigensimo quinto ad edictum. ] §3.5.16.prEum actum, quem quis in seruitute egit, manumissus non cogitur reddere.
[ウルピアヌス、告示注解第三十五巻] 誰かが奴隷身分において行なった行為について、解放された者はその計算を報告することを強制されない。
plane si quid conexum fuit, ut separari ratio eius quod in seruitute gestum est ab eo quod in libertate gessit non possit: constat uenire in iudicium uel mandati uel negotiorum gestorum et quod in seruitute gestum est.
むろん、もし何かが結びついていて、奴隷身分において管理されたことの計算を、彼が自由の身において管理したことから切り離すことができないならば、奴隷身分において管理されたこともまた、委任あるいは事務管理の訴えにおいて審理の対象となることは確実である。
denique si tempore seruitutis aream emerit et in ea insulam aedificauerit eaque corruerit, deinde manumissus fundum locauerit: sola locatio fundorum in iudicio negotiorum gestorum deducetur, quia ex superioris temporis administratione nihil amplius in iudicio deduci potest quam id, sine quo ratio libertatis tempore administratorum negotiorum expediri non potest.
例えば、もし彼が奴隷身分の間に空地を購入し、その上に共同住宅を建て、それが崩壊し、その後解放されてからその土地を賃貸したとしよう。 事務管理の訴えにおいては、その土地の賃貸のみが対象とされる。 なぜなら、以前の時期の管理からは、自由の身の間に管理された事務の計算を解決するために不可欠なもの(それなしには解決できないもの)を除いては、それ以上のいかなるものも訴えの対象とすることができないからである。

語釈・文法注

  1. §3.5.16.prreddere — 通常は「返す、引き渡す」を意味する動詞 reddere が、ここでは eum actum(行為、事務処理)を目的語として、「計算を報告する、釈明する」(rationem reddere に相当)の意味で用いられている。
  2. §3.5.16.preius quod in seruitute gestum est ab eo quod in libertate gessit — 接続詞 ut が導く結果節における対比構造。eius quod... は ratio にかかる属格(中性単数指示代名詞 eius + 関係節)であり、ab eo quod... は受動態不定詞 separari とともに用いられる分離の奪格である。
  3. §3.5.16.prnihil amplius... quam id, sine quo... — 比較級 amplius に対する quam 以下の制限構造。代名詞 id は sine quo(それなしには〜できない)という関係節によって修飾されており、全体として「〜のために不可欠なものを除いては、それ以上何も…できない」という強い限定を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §3.5.16.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:3.5.16.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。