Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §3.5.12.pr

保管された遺産回収金の滅失と管理者の責任

584 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、債権者である事務管理者が債務者の遺産管理中に回収した金銭を金庫に保管し、それが過失なく滅失した場合の処理について、ユリアヌスの見解を引用しつつ、保管に正当な理由があったか否かで責任範囲が分かれることを論じている。

[PAULUS libro nono ad edictum. ]
[パウルス、告示注解第九巻] 私に50を負っていた私の債務者が死亡した。
§3.5.12.prDebitor meus, qui mihi quinquaginta debebat, decessit: huius hereditatis curationem suscepi et impendi decem: deinde redacta ex uenditione rei hereditariae centum in arca reposui: haec sine culpa mea perierunt.
私はこの遺産の管理を引き受け、10を支出した。 その後、遺産に属する物の売却から回収された100を金庫に保管したが、これらは私の過失なしに滅失した。
quaesitum est, an ab herede, qui quandoque extitisset, uel creditam pecuniam quinquaginta petere possim uel decem quae impendi.
いつの日か現れるであろう相続人から、貸し付けていた金銭である50を請求できるのか、あるいは私が支出した10を請求できるのかが問われた。
Iulianus scribit in eo uerti quaestionem, ut animaduertamus, an iustam causam habuerim seponendorum centum: nam si debuerim et mihi et ceteris hereditariis creditoribus soluere, periculum non solum sexaginta, sed et reliquorum quadraginta me praestaturum, decem tamen quae impenderim retenturum, id est sola nonaginta restituenda.
ユリアヌスは、問題は、私がその100を別にしておく正当な理由があったかどうかを考慮することにある、と書いている。 なぜなら、もし私が自分自身および他の遺産債権者たちに対して支払うべきであったなら、私は60だけでなく、残りの40の危険をも負担することになり、しかしながら私が支出した10については留置することになり、すなわち90のみが返還されるべきことになるからである。
si uero iusta causa fuerit, propter quam integra centum custodirentur, ueluti si periculum erat, ne praedia in publicum committerentur, ne poena traiecticiae pecuniae augeretur aut ex compromisso committeretur: non solum decem, quae in hereditaria negotia impenderim, sed etiam quinquaginta quae mihi debita sunt ab herede me consequi posse.
しかし、もしそのために100全体が保管されるべき正当な理由があったならば、――たとえば、土地が国庫に没収される危険があったり、海上貸金の違約金が増大する危険、あるいは仲裁合意に基づく違約金が科される危険があった場合のように――私は、遺産の事務のために支出した10だけでなく、私に払い戻されるべき50をも、相続人から回収することができる[とユリアヌスは書いている]。

語釈・文法注

  1. 3.5.12.prredacta ... centum — 過去分詞 redacta は、数詞 centum(ここでは「100の貨幣単位」の意味で中性複数対格名詞的に扱われている)に一致する中性複数対格。または、女性単数名詞 pecunia(金銭)を補って「金銭が回収されたのち、100を…」と取る独立奪格(redacta [pecunia])とも解釈しうる。
  2. 3.5.12.prin eo uerti quaestionem, ut animaduertamus — "in eo uerti"(〜にかかっている)の代名詞 eo を、ut 節が同格的に具体化している(「〜を考慮することに」)。
  3. 3.5.12.prme praestaturum ... me consequi posse — これらの対格不定詞構文(AcI)は、いずれも文頭の Iulianus scribit(ユリアヌスは〜と書いている)に支配されている。特に後半の si uero... 節の主節である me... posse は、条件文の帰結節として間接話法の中に置かれている。
  4. 3.5.12.prne praedia in publicum committerentur — 接続詞 ne に導かれる名詞節(または副詞節)で、periculum erat(危険があった)の内容を説明している。"committere in publicum" は法律用語で「公のもの(国庫)に没収される」ことを意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §3.5.12.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:3.5.12.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。