[PAULUS libro nono ad edictum. ]
[바울루스, 고시 주해 제9권] 나에게 50을 빚지고 있던 나의 채무자가 사망했다.
§3.5.12.prDebitor meus, qui mihi quinquaginta debebat, decessit: huius hereditatis curationem suscepi et impendi decem: deinde redacta ex uenditione rei hereditariae centum in arca reposui: haec sine culpa mea perierunt.
나는 이 유산의 관리를 인수하여 10을 지출했다. 그 후 유산에 속하는 물건의 매각으로 회수된 100을 금고에 보관하였는데, 이것들이 나의 과실 없이 멸실되었다.
quaesitum est, an ab herede, qui quandoque extitisset, uel creditam pecuniam quinquaginta petere possim uel decem quae impendi.
언젠가 나타날 상속인으로부터 빌려준 돈인 50을 청구할 수 있는지, 아니면 내가 지출한 10을 청구할 수 있는지 질문이 제기되었다.
Iulianus scribit in eo uerti quaestionem, ut animaduertamus, an iustam causam habuerim seponendorum centum: nam si debuerim et mihi et ceteris hereditariis creditoribus soluere, periculum non solum sexaginta, sed et reliquorum quadraginta me praestaturum, decem tamen quae impenderim retenturum, id est sola nonaginta restituenda.
율리아누스는 문제는 내가 그 100을 따로 떼어 보관해 둘 정당한 이유가 있었는지를 살펴보는 데 있다고 기술한다. 왜냐하면 내가 나 자신 및 다른 유산 채권자들에게 변제해야 했다면, 내가 60뿐만 아니라 나머지 40의 위험까지도 부담해야 하지만, 내가 지출한 10에 대해서는 유치(공제)하게 되어, 즉 90만 반환되어야 할 것이기 때문이다.
si uero iusta causa fuerit, propter quam integra centum custodirentur, ueluti si periculum erat, ne praedia in publicum committerentur, ne poena traiecticiae pecuniae augeretur aut ex compromisso committeretur: non solum decem, quae in hereditaria negotia impenderim, sed etiam quinquaginta quae mihi debita sunt ab herede me consequi posse.
그러나 만일 그 때문에 100 전체가 온전히 보관되어야 할 정당한 이유가 있었다면 ―― 예컨대 토지가 국고에 몰수될 위험이 있었거나, 해상대금의 위약금이 증액될 위험, 혹은 중재 합의에 따른 위약금이 발생할 위험이 있었던 경우처럼 ―― 내가 유산 사무에 지출한 10뿐만 아니라 나에게 채무로 있던 50도 상속인으로부터 회수할 수 있다[고 율리아누스는 기술한다].