Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §3.3.46.pr-3.3.46.7

代理人選任手続と防禦者の担保義務および精算

529 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ガイウスが、被告本人の代理人選任手続、他者防禦における担保提供義務、代理人の会計報告と費用償還、および共同代理人内の債務をめぐる訴訟について論じている。

[GAIUS libro tertio ad edictum prouinciale. ] §3.3.46.prQui proprio nomine iudicium accepisset, si uellet procuratorem dare, in quem actor transferat iudicium, audiri debet sollemniterque pro iudicatum solui satisdatione cauere.
[ガイウス、『地方告示註釈』第3巻] 自己の名において訴訟を引き受けた者が、もし代理人を置くことを望み、その者に対して原告が訴訟を移管することになる場合、その願いは聴取されるべきであり、かつ正式に「判決された事項が支払われること」についての担保提供によって誓約しなければならない。
§3.3.46.1Ei qui defendit eum, cuius nomine ipse non agat, liberum est uel in unam rem defendere.
その者の名において自ら活動しているのではないが、その者を防禦する者にとっては、単一の事項においてのみ防禦することも自由である。
§3.3.46.2Qui alium defendit, satisdare cogitur: nemo enim alienae litis idoneus defensor sine satisdatione intellegitur.
他者を防禦する者は、担保を提供するよう強制される。 なぜなら、他人の訴訟の適格な防禦者は、担保提供なしには認められないからである。
§3.3.46.3Item quaeritur, si iudicium acceperit defensor et actor in integrum restitutus sit, an cogendus sit restitutorium iudicium accipere: et magis placet cogendum.
同様に、もし防禦者が訴訟を受け入れ、かつ原告が原状回復を認められた場合、防禦者は原状回復の訴訟を受け入れるよう強制されるべきかが問われる。 そして、強制されるべきであるという見解のほうがより支持されている。
§3.3.46.4Procurator ut in ceteris quoque negotiis gerendis, ita et in litibus ex bona fide rationem reddere debet.
代理人は、他の事務処理においてと同様に、訴訟においてもまた、信義誠実に基づいて会計報告をしなければならない。
itaque quod ex lite consecutus erit siue principaliter ipsius rei nomine siue extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere usque adeo, ut et si per errorem aut iniuriam iudicis non debitum consecutus fuerit, id quoque reddere debeat.
したがって、彼が訴訟から獲得したものは、本来的にその物自体の名においてであれ、あるいはそのことに関して付随的にであれ、委任訴訟によって返還しなければならない。 裁判官の錯誤または不法行為によって、債務のないものを獲得した場合であっても、それをも返還しなければならないほどである。
§3.3.46.5Item contra quod ob rem iudicatam procurator soluerit, contrario mandati iudicio reciperare debet: poenam autem, quam ex suo delicto praestitit, reciperare non debet.
反対にまた、代理人が判決された事項を理由に支払ったものについては、委任逆訴訟によって回収しなければならない。 しかし、自らの不法行為に基づいて支払った罰金については、回収してはならない。
§3.3.46.6Litis impendia bona fide facta uel ab actoris procuratore uel a rei debere ei restitui aequitas suadet.
信義誠実に基づいて支出された訴訟費用は、原告の代理人によってであれ、被告の代理人によってであれ、彼に返還されるべきであることを公平が勧めている。
§3.3.46.7Si duobus mandata sit administratio negotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus procurator intellegitur, quod is quoque cum quo agitur procurator sit.
もし二人の者に事務管理が委任されており、そのうちの一人が委任者の債務者である場合、他方の者が彼に対して正当に訴訟を提起できるだろうか。 そして、もちろん正当に提起できる。 なぜなら、訴訟の相手方となっている彼自身もまた代理人であるというそのことのゆえに、彼が代理人であると見なされなくなるわけではないからである。

語釈・文法注

  1. 3.3.46.prpro iudicatum solui — satisdatio pro iudicatum solui はローマの民事訴訟法における定型的な担保(保証人提供)を指す。「判決された額が支払われることに対する担保」を意味し、solui は受動不定詞現在である。
  2. 3.3.46.6a rei — 前文の ab actoris procuratore(原告の代理人によって)との並行関係から、a rei の後には procuratore が省略されている。rei は reus(被告)の単数属格である。もし「被告によって」であれば前置詞 a が奪格を支配して a reo となるはずであるため、属格の rei は省略された名詞 procuratore にかかっていると判断される。
  3. 3.3.46.7non enim ob id minus procurator intellegitur — ob id... quod(〜という理由のゆえに、それだけ〜というわけではない)という相関構造。訴訟の被告が共同代理人の一人であっても、訴えを提起する側の共同代理人が委任者のために訴訟を追行する権限(代理人としての資格)は些かも損なわれないことを示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §3.3.46.pr-3.3.46.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:3.3.46.pr-3.3.46.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。