Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §3.3.39.pr-3.3.39.7

代理人の防禦義務と本人の追認に関する担保

522 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

代理人や防禦者が訴訟や審問において主人を防禦する義務と、訴訟行為を主人が追認することについての保証(担保提供)が必要とされる様々な具体的状況(宣誓、持参金、身分訴訟、原状回復、後見人罷免など)について論じている。

[IDEM libro nono ad edictum. ] §3.3.39.prNon solum autem in actionibus et interdictis et in stipulationibus debet dominum defendere, uerum in interrogationibus quoque, ut in iure interrogatus ex omnibus causis respondeat, ex quibus dominus.
[同著者、『告示注解』第9巻] しかし、訴訟において、また禁制において、また問答契約において主人の防禦をなすべきであるだけでなく、審問においても同様であり、法廷で尋問された者として、主人が答えるべきあらゆる事由から答えるべきである。
an igitur heres sit absens, respondere debebit et si responderit uel tacuerit, tenebitur.
したがって、不在者が相続人であるかどうかについて、答える義務があり、もし答えたか、あるいは沈黙したなら、責任を負うことになる。
§3.3.39.1Qui alieno nomine agit quamcumque actionem, id ratum habiturum eum ad quem ea res pertinebit cauere debet.
他人の名においていかなる訴訟であれ提起する者は、その事項が属するであろう者がこれを追認するであろうことを保証しなければならない。
sed interdum licet suo nomine procurator experiatur, tamen de rato debebit cauere, ut Pomponius libro uicensimo quarto scribit.
しかし、時に管理人が自己の名において争うとしても、やはり追認についての保証をなすべきであり、それはポンポニウスが第24巻に書いている通りである。
ut puta iusiurandum procuratori rettulit, iurauit absenti dari oportere: agit hoc iudicio suo nomine propter suum iusiurandum (neque enim haec actio domino competere potuit): sed debebit de rato cauere.
例えば、相手方が管理人に宣誓を差し戻し、管理人が不在者に与えられるべきであると宣誓したとする。 管理人は自己の宣誓を理由に、自己の名においてこの訴訟を提起する(というのは、この訴訟は主人に帰属しえなかったからである)。 しかし、彼は追認についての保証をなすべきである。
sed et si procuratori constitutum est et ex ea causa agat: dubitandum non est quin locus sit de rato cautioni idque Pomponius scribit.
しかし、また、もし管理人に債務の支払いが合意され、その事由に基づいて彼が訴訟を提起する場合も、追認の保証の余地があることは疑い得ず、ポンポニウスもそう書いている。
§3.3.39.2Quaeritur apud Iulianum: utrum dominum solum ratam rem habere debet satisdare an etiam ceteros creditores? et ait dumtaxat de domino cauendum nec illis uerbis 'ad quem ea res pertinet' creditores contineri: nam nec ipsi domino haec incumbebat cautio.
ユリアヌスにおいて次のように問われている。 主人だけが追認することを保証すべきなのか、それとも他の債権者たちもそうなのか、と。 そして彼は、ただ主人についてのみ保証すべきであり、「その事項が属する者」というそれらの言葉には債権者たちは含まれないと言う。 なぜなら、主人自身に対してもこの保証義務は課されていなかったからである。
§3.3.39.3Si de dote agat pater, cauere debet ratam rem filiam habituram: sed et defendere eam debet, ut et Marcellus scribit.
もし父親が持参金について訴訟を提起する場合、娘が追認するであろうことを保証しなければならない。 しかし、また彼は娘を防禦しなければならず、それはマルケルスも書いている通りである。
§3.3.39.4Si pater filii nomine iniuriarum agat, cum duae sint actiones una patris altera filii, cessat de rato cautio.
もし父親が息子の名において不法行為の訴訟を提起する場合、二つの訴訟(一つは父親の、他方は息子のもの)が存在するため、追認の保証は不要となる。
§3.3.39.5Si status controuersiam cui faciat procurator, siue ex seruitute in libertatem aduersus eum quis litiget siue ipse ex libertate in seruitutem petat, debet cauere ratam rem dominum habiturum.
もし管理人が誰かに対して身分の紛争を引き起こす場合、すなわち、ある者が奴隷状態から自由への訴訟を彼に対して争うか、あるいは彼自身が自由から奴隷状態へと請求する場合、主人が追認するであろうことを保証しなければならない。
et ita edicto scriptum est, ut ex utroque latere quasi actor habeatur.
そして告示には、彼が両側から原告のごとく扱われるようにと書かれている。
§3.3.39.6Est et casus, quo quis eiusdem actionis nomine et de rato caueat et iudicatum solui.
同一の訴訟の名目において、追認についても、また判決支払についても保証しなければならないケースもある。
ut puta postulata est cognitio de in integrum restitutione, cum minor circumscriptus in uenditione diceretur: alterius procurator existit: debet cauere hic procurator et ratam rem dominum habiturum, ne forte dominus reuersus uelit quid petere, item iudicatum solui, ut si quid forte propter hanc restitutionem in integrum praestari adulescenti debeat, hoc praestetur.
例えば、未成年者が売買において欺かれたと言われて、原状回復に関する審理が求められたとする。 相手方の管理人が現れた場合、この管理人は、主人が戻ってきて何かを請求することを欲しないように、主人が追認するであろうことを保証しなければならず、同様に、この原状回復のために何かが万一若年者に給付されるべきであるなら、これが給付されるように、判決支払の保証をもなすべきである。
et haec ita Pomponius libro uicensimo quinto ad edictum scribit.
そして、ポンポニウスは『告示注解』第25巻においてこのように書いている。
§3.3.39.7Item ait, si suspectus tutor postuletur, defensorem eius oportere etiam de rato cauere, ne reuersus ille uelit retractare quod actum est.
同じく彼は言う、もし疑わしい後見人の罷免が求められる場合、その防禦者は、戻ってきた彼がなされたことを覆すことを欲しないように、追認についても保証しなければならない、と。
sed non facile per procuratorem quis suspectus accusabitur, quoniam famae causa est, nisi constet ei a tutore mandatum nominatim, aut si etiam absente tutore, quasi non defenderetur, praetor erat cogniturus.
しかし、後見人が疑わしいとの告発は、名誉にかかわる事件であるため、後見人から特に彼に委任があったことが明らかであるか、あるいは、後見人が不在であっても、防禦されないものとして政務官が審理しようとしていたのでない限り、管理人を通じて容易になされるものではない。

語釈・文法注

  1. §3.3.39.prex quibus dominus — `ex quibus dominus` の後には `respondeat` または `respondere deberet` が省略されている。不在の主人が自ら出廷していた場合に答える義務を負うであろうすべての事由において、防禦者(あるいは尋問された代理人)も答えるべきであることを意味する。
  2. §3.3.39.1id ratum habiturum eum ad quem ea res pertinebit — 対格不定詞構文(A.C.I.)であり、`eum` が不定詞の主語、`id` が `habiturum [esse]` の対格目的語。全体が `cauere debet`(保証しなければならない)の内容を表す。`id` は訴訟行為の結果を指し、`ratum habere` は「(他人がなした行為を)追認する」という表現である。
  3. §3.3.39.2utrum dominum solum ratam rem habere debet satisdare — `utrum ... an ...` による重問句。`dominum solum` は `ratam rem habere` の対格主語。文の主動詞は非人称的な `debet satisdare`(〜を保証すべきか)であり、`satisdare` の目的語として対格不定詞句 `dominum solum ratam rem habere`(主人だけが追認すること)が続いている。
  4. §3.3.39.7aut si etiam absente tutore, quasi non defenderetur, praetor erat cogniturus — `aut si ...` 節は、前の `nisi` 節(`nisi constet ...`)と並列的に `non facile ... accusabitur`(容易に告発されない)に対する例外条件を形成する。`praetor erat cogniturus` は能動周辺曲折形(未来分詞+`esse`)であり、「政務官が審理しようとしていた(はずであった)」という意図や予定を表す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §3.3.39.pr-3.3.39.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:3.3.39.pr-3.3.39.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。