[ULPIANUS libro nono ad edictum. ] §3.3.33.prSeruum quoque et filium familias procuratorem posse habere aiunt.
[ウルピアーヌス、『告示注解』第9巻]\n\n奴隷および家子も代理人を持つことができると彼らは言う。
et quantum ad filium familias uerum est: in seruo subsistimus.
そして家子に関してはこれは真実である。 しかし、奴隷に関しては我々は躊躇する。
et negotia quidem peculiaria serui posse gerere aliquem et hoc casu procuratorem eius esse admittimus, quod et Labeoni uidetur: actionem autem intendere uetamus.
もっとも、誰かが奴隷の特有財産に関する事務を処理すること、およびこの場合においてその者の代理人であることを我々は認めるし、それはラベオも同意見であるが、しかし、訴えを提起することは禁ずる。
§3.3.33.1Eum uero qui de statu suo litigat procuratorem habere posse non dubitamus non solum in administratione rerum, sed etiam in actionibus, quae ei uel aduersus eum competant, ex possessione siue seruitutis siue libertatis de suo statu litigat.
\n\n他方、自身の身分について争っている者が代理人を持てることについては、財産の管理においてだけでなく、彼に、あるいは彼に対して帰属する訴えにおいても、我々は疑わない。 彼が奴隷状態または自由状態の占有から、自らの身分について争っている場合の話である。
ex contrario quoque eum procuratorem dari posse manifestum est.
逆の場合もまた、彼を代理人に選任できることは明らかである。
§3.3.33.2Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur.
\n\nいかなる者によってであれ、不在者が防禦されることは公に有益である。 なぜなら、重大な裁判においても防禦が認められているからである。
ubicumque itaque absens quis damnari potest, ibi quemuis uerba pro eo facientem et innocentiam excusantem audiri aequum est et ordinarium admittere: quod et ex rescripto imperatoris nostri apparet.
したがって、不在者が有罪とされうるいかなる場所においても、その人のために発言し、その無罪を申し立てる者が誰であれ、その者の言い分が聴取されることは公平であり、また通常の手段として認められるべきである。 このことは、我々の皇帝の勅答からも明らかである。
§3.3.33.3Ait praetor: 'Cuius nomine quis actionem dari sibi postulabit, is eum uiri boni arbitratu defendat: et ei quo nomine aget id ratum habere eum ad quem ea res pertinet, boni uiri arbitratu satisdet'.
\n\n政務官は言う。 「誰かの名において、ある者が自分に訴えが与えられることを要求する場合、その者は良識ある者の裁定に従ってその人を防禦しなければならない。 また、彼がその名において訴訟を追行する相手に対して、その事柄が関わる当事者がそれを追認するということについて、良識ある者の裁定に従って保証を提供しなければならない。
§3.3.33.4Aequum praetori uisum est eum, qui alicuius nomine procurator experitur, eundem etiam defensionem suscipere.
」\n\n他人の名において代理人として訴訟を提起する者は、同時にその人の防禦をも引き受けるべきである、と政務官には公平であると思われた。
§3.3.33.5Si quis in rem suam procurator interueniat, adhuc erit dicendum debere eum defendere: nisi forte ex necessitate fuerit factus.
\n\nある者が自己の利益のための代理人として介入する場合であっても、その者は防禦しなければならないと言うべきである。 ただし、彼がやむにやまれぬ必要性から代理人に選任された場合は別である。