Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §3.2.4.pr-3.2.4.5

競技者の除外と売春仲介や犯罪判決による不名誉

462 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

競技者や舞台芸人などは「演劇活動」を行う者(不名誉者)から除外されることを示す一方で、売春仲介、虚偽告訴、裏切り訴訟代理、および特定の犯罪での有罪判決や和解が不名誉をもたらす条件を詳細に論じている。

[ULPIANUS libro sexto ad edictum. ] §3.2.4.prAthletas autem Sabinus et Cassius responderunt omnino artem ludicram non facere: uirtutis enim gratia hoc facere.
[ウルピアーヌス、『告示注解』第6巻より] しかしサビヌスとカッシウスは、競技者(アスリート)は決して演劇・演芸活動を行っているのではない、と回答した。 なぜなら、彼らは卓越性のためにこれを行っているからである。
et generaliter ita omnes opinantur et utile uidetur, ut neque thymelici neque xystici neque agitatores nec qui aquam equis spargunt ceteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deseruiunt, ignominiosi habeantur.
そして、一般にすべての人がそのように考えており、かつ、舞台芸人も、体育館競技者も、御者も、馬に水をかける者たちも、聖なる競技会に奉仕するその他の奉仕者たちも、不名誉な者とみなされないことが有益であると思われる。
§3.2.4.1Designatores autem, quos Graeci βραβευτὰς appellant, artem ludicram non facere Celsus probat, quia ministerium, non artem ludicram exerceant.
また、ギリシア人がブラベウテース(βραβευτάς)と呼ぶ式典差配人について、チェルススは、彼らが営んでいるのは職務であって演劇・演芸活動ではないという理由から、演劇・演芸活動を行っているのではないと承認している。
et sane locus iste hodie a principe non pro modico beneficio datur.
そして実に、今日ではこの地位は皇帝から少なからぬ恩恵として与えられている。
§3.2.4.2Ait praetor: 'qui lenocinium fecerit'.
法務官は言う。 「売春仲介を行った者」と。
lenocinium facit qui quaestuaria mancipia habuerit: sed et qui in liberis hunc quaestum exercet, in eadem causa est.
営利目的の奴隷を所有している者は、売春仲介を行っていることになる。 しかし、自由人においてこの営利活動を行う者も、同じ立場にある。
siue autem principaliter hoc negotium gerat siue alterius negotiationis accessione utatur (ut puta si caupo fuit uel stabularius et mancipia talia habuit ministrantia et occassione ministerii quaestum facientia: siue balneator fuerit, uelut in quibusdam prouinciis fit, in balineis ad custodienda uestimenta conducta habens mancipia hoc genus obseruantia in officina), lenocinii poena tenebitur.
そして、主としてこの事業を営んでいる場合であれ、あるいは別の事業の付随的なものとしてこれを用いている場合であれ(たとえば、旅籠の主人または厩舎の主人であって、そのような給仕をする奴隷を所有し、その給仕の機会に利益を上げさせていた場合、あるいは、いくつかの属州で行われているように、浴場経営者であって、衣類を監視するために浴場の中に雇い入れた奴隷を所有し、その職務においてこの種のことに従事させていた場合など)、売春仲介の処罰に拘束される。
§3.2.4.3Pomponius et eum, qui in seruitute peculiaria mancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait.
ポンポニウスは、奴隷身分において特有財産(ペクリウム)たる奴隷を売春させていた者も、解放後に不名誉を科される、と言っている。
§3.2.4.4Calumniator ita demum notatur, si fuerit calumniae causa damnatus: neque enim sufficit calumniatum item praeuaricator.
虚偽告訴者は、虚偽告訴の訴訟によって有罪判決を受けた場合に初めて不名誉を科される。 というのも、虚偽告訴で告訴されたことだけでは十分ではないからである。 同様に、裏切り訴訟代理人も同様である。
praeuaricator autem est quasi uaricator, qui diuersam partem adiuuat prodita causa sua: quod nomen Labeo a uaria certatione tractum ait, nam qui praeuaricatur, ex utraque parte constitit, quin immo ex aduersa.
ところで、裏切り訴訟代理人(プレウァリカートル)とは、いわば股を広げて歩く者(ウァリカートル)のようなものであり、自らの訴訟を裏切って相手方を援助する者のことである。 ラベオはこの名称が「多様な争い」から引き出されたものであると言っている。 なぜなら、裏切り行為を行う者は、両方の側に立ち、それどころか相手方の側に立っているからである。
§3.2.4.5Item 'si qui furti, ui bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo suo nomine damnatus pactusue erit' simili modo infames sunt,
同様に、「窃盗、強盗、不法侵害、あるいは詐欺の罪で、自己の名において有罪判決を受けたか、または和解した者」も、同様に不名誉となる、

語釈・文法注

  1. §3.2.4.prceteraque eorum ministeria — ministeria は本来「奉仕(職)」を意味する中性複数名詞であるが、ここではメトニミー(換喩)によってその奉仕に従事する「奉仕者(人)」を指している。また、属格 eorum の先行詞は、すぐ後の関係節 qui certaminibus sacris deseruiunt の先行詞であり、「競技に奉仕する人々、およびそのその他の補助者たち」と解釈される。
  2. §3.2.4.2mancipia hoc genre obseruantia — obseruantia は動詞 obseruare(注意を払う、従事する)の現在分詞中性複数形(mancipiaを修飾)。hoc genre(genus の異形または写本異読)は「この種の」を意味する対格の副詞的(形容詞的)用法で、obseruantia にかかる。全体で「浴場という職場において、この種の(売春などの)活動に従事している奴隷」を指す。
  3. §3.2.4.4neque enim sufficit calumniatum — sufficit(十分である)の主語として、calumniatum [esse] という受動態不定詞句(非人称的、あるいは名詞的)が省略を伴って続いている。「虚偽告訴で訴えられたこと(あるいは、虚偽告訴という事実が存在すること)だけでは十分ではない」と解釈される。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §3.2.4.pr-3.2.4.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:3.2.4.pr-3.2.4.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。