Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §3.2.13.pr-3.2.13.8

重婚や特定犯罪に伴う不名誉の発生要件

471 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

大法官告示に基づく不名誉の適用要件に関して、事後追認、二重の婚約や重複婚、法的不能な婚姻関係による不名誉の発生、および刑罰の加重や特定の犯罪(詐欺罪など)が名誉(不名誉)に与える影響について詳述している。

[ULPIANUS libro sexto ad edictum. ] §3.2.13.prQuid ergo si non ducere sit passus, sed posteaquam duxit ratum habuerit? ut puta initio ignorauit talem esse, postea scit? non notabitur: praetor enim ad initium nuptiarum se rettulit.
[ウルピアーヌス、『告示注解』第6巻より]\n\nそれでは、もし(父親が、息子が妻を)迎えることをあらかじめ許したのではなく、息子が妻を迎えた後にそれを追認した場合はどうなるか。 例えば、当初は(その妻が)そのような女であることを知らず、後に知った場合は? 不名誉の刻印は押されない。 なぜなら、大法官は婚姻の開始時点に基準を置いたからである。
§3.2.13.1Si quis alieno nomine bina sponsalia constituerit, non notatur, nisi eius nomine constituat, quem quamue in potestate haberet: certe qui filium uel filiam constituere patitur, quodammodo ipse uidetur constituisse.
\n\nもし誰かが他人の名において二重の婚約を成立させたとしても、自己の権力内に置いている男または女の名において成立させたのでない限り、不名誉の刻印は押されない。 確かに、息子または娘が(婚約を)成立させるのを容認する者は、ある意味で自ら成立させたものとみなされる。
§3.2.13.2Quod ait praetor 'eodem tempore', non initium sponsaliorum eodem tempore factum accipiendum est, sed si in idem tempus concurrant.
\n\n大法官が「同時に」と言うのは、婚約の開始が同時に行われたと解釈すべきではなく、それらが同一の時期に重なり合っている場合と解すべきである。
§3.2.13.3Item si alteri sponsa, alteri nupta sit, ex sententia edicti punitur.
\n\n同様に、一人の婚約者であり、かつ別の者の妻である場合も、告示の趣旨に従って罰せられる。
§3.2.13.4Cum autem factum notetur, etiam si cum ea quis nuptias uel sponsalia constituat, quam uxorem ducere uel non potest uel fas non est, erit notatus.
\n\nしかし、行為そのものが不名誉とされるのであるから、たとえ、妻として迎えることができない、または迎えることが法的に許されない女性との間で婚姻または婚約を成立させたとしても、不名誉の刻印を押される。
§3.2.13.5Ex compromisso arbiter infamiam non facit, quia non per omnia sententia est.
\n\n仲裁合意に基づく仲裁人の裁定は、不名誉をもたらさない。 なぜなら、それはあらゆる点において判決であるわけではないからである。
§3.2.13.6Quantum ad infamiam pertinet, multum interest, in causa quae agebatur causa cognita aliquid pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non inrogatur.
\n\n不名誉に関する限り、係争中の事件において審理の上で何かが宣告されたのか、それとも本筋から外れた事柄が口にされただけなのかは、大きく異なる。 なぜなら、後者からは不名誉は科されないからである。
§3.2.13.7Poena grauior ultra legem imposita existimationem conseruat, ut et constitutum est et responsum.
\n\n法規定を超えてより重い罰が科された場合には、名誉は保たれる。 これは定められ、また回答されている通りである。
ut puta si eum, qui parte bonorum multari debuit, praeses relegauerit: dicendum erit duriori sententia cum eo transactum de existimatione eius idcircoque non esse infamem.
例えば、財産の一部没収の刑に処されるべきであった者を、属州総督が放逐した場合、より過酷な判決によって彼の名誉との間で取引がなされたと言うべきであり、それゆえに不名誉とはならない。
sed si in causa furti nec manifesti in quadruplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena aucta, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum hanc rem existimationem ei non conseruasse, quamuis si in poena non pecuniaria eum onerasset, transactum cum eo uidetur.
しかし、非現行窃盗の訴訟において、裁判官が4倍の額の支払いを命じた場合、被告人は加重された罰によって過大な負担を課された(なぜなら、非現行窃盗からは2倍の額で訴えられるべきであったからである)とはいえ、このことは彼の名誉を保たせることにはならない。 もっとも、もし裁判官が非金銭的な罰によって彼に負担を課していたならば、取引がなされたとみなされる。
§3.2.13.8Crimen stellionatus infamiam irrogat damnato, quamuis publicum non est iudicium.
\n\n詐欺罪は、有罪とされた者に不名誉を科す。 たとえそれが公衆裁判でなくても。

語釈・文法注

  1. §3.2.13.prnon ducere sit passus — 主語は直前の §3.2.12.pr から引き継がれる父親(pater)である。ducere(妻を迎えること)は「息子が妻を迎えること」を指し、non は ducere ではなく述語動詞の完了形 sit passus(許容した)にかかる。すなわち「(父親が、息子が)妻を迎えることを許さなかった」という意味になる。
  2. §3.2.13.7transactum cum eo uidetur — 非人称受動態の uidetur(みなされる)に、前置詞句 cum eo(彼と)および行為を示す transactum [esse](取引がなされたこと)が組み合わさっている。「彼との間で取引(和解)がなされたとみなされる」という意味。ローマ法において、法定刑より重い刑罰が科された場合、不名誉(infamia)という追加の社会的ペナルティを科さない代替として、重刑の甘受と名誉の維持との間に「取引」が成立したと擬制される法的救済の論理を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §3.2.13.pr-3.2.13.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:3.2.13.pr-3.2.13.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。