[ULPIANUS libro quinquagesimo ad edictum. ] §29.4.10.prSi non solus, sed cum alio possidet hereditatem is qui omisit causam testamenti, rectissime Iulianus ait, quod et Marcellus probat, dandam in ipsum quoque legatorum actionem utilem: nec enim aspernari debet obesse sibi factum heredis scripti, cui etiam profuerit.
[ウルピアーヌス作『告示注解』第50巻より] 遺言による相続の原因を放棄した者が、単独ではなく他者と共に相続財産を占有している場合、彼に対しても遺贈の実益的訴権が与えられるべきであるというユリアーヌスの主張(マルケッルスもこれを承認している)は極めて正しい。 なぜなら、指定相続人の行為が、自分に利益をもたらした以上、不利益に働くことも彼は拒むべきではないからである。
hoc autem ita est, nisi si pecuniam accepit is qui omisit causam testamenti: tunc enim in solidum tenebitur.
しかし、これは遺言による相続の原因を放棄した者が金銭を受け取っていない場合に限る。 もし金銭を受け取っていたなら、彼は全額について責任を負うことになるからである。
§29.4.10.1Cum substitutis ab institutis legata fuissent relicta et tam instituti quam substituti omissa causa testamenti possideant ab intestato hereditatem, diuus Pius rescripsit neque improbe neque imprudenter institutos legata recusare substitutis data: recte enim recusant in se dari legatorum fideiue commissorum petitionem substituto, cui liberum fuit adeunti hereditatem non fideicommissum petere, sed uniuersa bona optinere.
予備的相続人たちに対して指定相続人たちから遺贈が遺されており、指定相続人も予備的相続人も共に遺言による相続原因を放棄して無遺言によって相続財産を占有しているとき、神君ピウスは、指定相続人らが予備的相続人たちに与えられた遺贈を拒むのは不当でも不心得でもないと勅答した。 なぜなら、相続を承認すれば遺託を請求するのではなく遺産全体を手に入れることが自由であった予備的相続人に対して、指定相続人らが自分たちに向けられた遺贈または遺託の請求を拒むのは正当だからである。
§29.4.10.2Si duo sint heredes institutus et substitutus et ambo omissa causa testamenti ab intestato possideant hereditatem, quaestionis est, an ambo cogantur legata praestare et utrum unusquisque ea legata quae a se relicta sunt an uero ambo utraque legata cogantur praestare.
もし指定相続人と予備的相続人の二名が相続人であり、両者が遺言による相続原因を放棄して無遺言によって相続財産を占有している場合、両者が遺贈を履行することを強制されるか、そして各自が自分から遺された遺贈を履行するべきなのか、あるいは両者が両方の遺贈を履行するように強制されるのかが問題となる。
ego puto in solidum aduersus singulos legatorum petitionem dandam: sed utrum eorum quae a se legata sunt an uero etiam eorum quae ab altero herede, uideamus.
私は、各人に対して全額についての遺贈の請求が認められるべきだと考える。 しかし、各自から遺贈されたものについてだけなのか、あるいは他方の相続人から遺贈されたものについてもなのか、検討してみよう。
et alias proponamus institutum solum possidere hereditatem: eorum legatorum, quae sunt a se relicta, an etiam eorum, quae sunt a substituto relicta, actionem patietur? dicendum est ita demum etiam eorum, si dolo substituti perueniat ad institutos hereditas sine pecunia: nam si pecuniam accepit substitutus, ipse erit conueniendus.
また、別の状況として指定相続人のみが相続財産を占有していると仮定しよう。 彼は、自分から遺された遺贈についてだけでなく、予備的相続人から遺された遺贈についても訴訟を甘受しなければならないだろうか。 予備的相続人の悪意によって、金銭を伴わずに指定相続人に相続財産が至った場合に初めて、予備的相続人の遺贈についても訴訟を甘受すべきだと言うべきである。 なぜなら、もし予備的相続人が金銭を受け取っていたならば、彼自身が訴えられるべきだからである。
item si solus substitutus possideret, si quidem pecunia accepta institutus omisisset, dicemus institutum suis legatariis respondere debere, substitutum suis: si autem sine pecunia, aduersus substitutum dabimus actionem.
同様に、もし予備的相続人のみが占有しており、指定相続人が金銭を受け取って放棄していたならば、指定相続人は自身の受遺者に対して責任を負うべきであり、予備的相続人は自身の受遺者に対して責任を負うべきであると言うだろう。 しかし、もし金銭を受け取らずにいたならば、予備的相続人に対して訴権を与えるだろう。
nunc cum ambo possideant, melius dicetur singulos suis legatariis respondere debere.
現状において両者が占有しているのであるから、各人が自身の受遺者に対して責任を負うべきであると言うのがより適切である。