Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §29.2.86.pr-29.2.86.2

不在による遺産占有の喪失と原状回復の特例

4489 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

キリキアで亡くなったパンノニウス・アウィトゥスの相続を巡る原状回復請求の可否、叛逆罪の被告人の相続取得、および遺言補足書での要求を通じた息子の黙示的な相続承認について論じる。

[IDEM libro sexto responsorum. ] §29.2.86.prPannonius Auitus cum in Cilicia procuraret heres institutus ante uita decesserat, quam heredem se institutum cognosceret.
[同じく(パピニアヌス)、『答申集』第六巻より] パンノニウス・アウィトゥスはキリキアにおいてプロクラトールを務めていたとき、相続人に指定されたが、自分が相続人に指定されたことを知る前に世を去った。
quia bonorum possessionem, quam procurator eius petierat, heredes Auiti ratam habere non potuerant, ex persona defuncti restitutionem in integrum implorabant, quae stricto iure non competit, quia intra diem aditionis Auitus obisset.
彼の代理人が求めていた遺産占有を、アウィトゥスの相続人たちが追認することができなかったので、彼らは死者の立場から原状回復を嘆願した。 しかし、これは厳格法上は認められない。 なぜなら、アウィトゥスは相続承認のための期間内に死亡していたからである。
diuum tamen Pium contra constituisse Maecianus libro quaestionum refert in eo, qui legationis causa Romae erat et filium, qui matris delatam possessionem absens amiserat, sine respectu eius distinctionis restitutionem locum habere.
しかし、神君ピウスはこれとは反対の決定を下したと、マエキアヌスは『学説問答集』の中で伝えている。 すなわち、使節派遣の任務のためにローマにおり、不在であったために母から移転された占有を失った息子のケースにおいて、その区別を考慮することなく原状回復が認められるとしたのである。
quod et hic humanitatis gratia optinendum est.
このことは、本件においても、人道上の配慮から認められるべきである。
§29.2.86.1Rei perduellionis hereditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquet, potest quaerere.
叛逆罪で告訴されている者の相続については、審理が保留されている間であっても、父の無実が明らかであると確信する解放された子は、これを取得することができる。
§29.2.86.2Pro herede gessisse filium placuit, qui moriens comperto matrem suam intestato uita decessisse codicillis petit ab herede suo, ut maternorum bonorum seruum manumitteret ac sibi parentibusque suis in possessione matris monumentum exstrueret.
ある息子が、死に臨んで、母が遺言をなさずに世を去ったことを知ったうえで、遺言補足書によって自分の相続人に対し、母の遺産に属する奴隷を解放すること、および、母の土地において自分と両親のための記念碑を建立することを求めた場合、この息子は相続人として振る舞ったとみなすのが妥当である。

語釈・文法注

  1. §29.2.86.prdiuum tamen Pium contra constituisse Maecianus libro quaestionum refert in eo, qui legationis causa Romae erat et filium, qui matris delatam possessionem absens amiserat, sine respectu eius distinctionis restitutionem locum habere. — 主節の動詞 `refert`(マエキアヌスは伝えている)の目的語となる対格不定詞節 `diuum ... Pium ... constituisse`(神君ピウスが決定したこと)の中に、さらに `restitutionem locum habere`(原状回復が認められること)という対格不定詞節が `constituisse` の決定内容として組み込まれている。`in eo`(〜という者のケースにおいて)は、先行詞 `eo` を関係節 `qui... erat` および `et filium...` が修飾する構造になっている。
  2. §29.2.86.1Rei perduellionis — 名詞的に用いられた形容詞 `reus`(被告、起訴された者)の属格単数形 `rei` に、罪名を表す属格 `perduellionis`(国家叛逆罪)が結合したもので、「国家叛逆罪で告訴された者の」という意味になり、直後の `hereditatem`(相続財産)を修飾する。
  3. §29.2.86.2comperto — 動詞 `comperio`(知る、確認する)の完了受動分詞中性単数奪格形。直後に続く対格不定詞節 `matrem suam intestato uita decessisse`(母が遺言を残さずに亡くなったこと)を実質的な主語とする、非人称的な絶対奪格(ablativus absolutus)として機能しており、「〜ということが分かったうえで」という意味になる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §29.2.86.pr-29.2.86.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:29.2.86.pr-29.2.86.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。