Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §29.1.33.pr-29.1.33.3

家の子である軍人の遺言と遺言後出生子

4392 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

家の子である軍人が作成した遺言に関し、その祖父の生存中または死亡後に生まれたポストゥムス(出生子)が遺言の有効性に与える影響について論じている。

[TERTULLIANUS libro singulari de castrensi peculio.
[テルトゥリアヌス、陣中ペクリウムに関する単巻本。
] §29.1.33.prSi filius familias miles fecisset testamentum more militiae, deinde post mortem patris postumus ei nasceretur, utique rumpitur eius testamentum.
] 家の子である軍人が軍隊の方式で遺言を作成し、その後、父親の死後に彼にポストゥムスが生まれたとすれば、いずれにせよ彼の遺言は破棄される。
uerum si perseuerasset in ea uoluntate, ut uellet adhuc illud testamentum ualere, ualiturum illud, quasi rursum aliud factum, si modo militaret adhuc eo tempore quo nasceretur illi postumus.
しかし、もし彼が、なおもその遺言が有効であることを望むという意思を持ち続けていたならば、そのポストゥムスが彼に生まれるその時点で、彼がなお現役の軍人であった場合に限り、その遺言はまるで新たに別の遺言が作成されたかのように有効となる。
§29.1.33.1Sed si filius familias miles fecisset testamentum, deinde postea uiuo eo et adhuc auo quoque superstite nasceretur ei postumus, non rumpitur eius testamentum, quia cum id quod nasceretur in potestate eius non perueniret, non uidetur suus heres adgnasci: ac ne auo quidem suo hunc nepotem postumum, cum uiuo filio nasceretur, suum heredem protinus adgnasci et ideo nec aui testamentum rumpi, quoniam, licet in potestate aui protinus esse inciperet, tamen antecederet eum filius.
しかし、もし家の子である軍人が遺言を作成し、その後、彼が生存しており、かつ祖父もまた生存している間に彼にポストゥムスが生まれたとすれば、彼の遺言は破棄されない。 なぜなら、生まれてくる子は彼の権力下に入るわけではないため、固有の相続人が新たに加わったとはみなされないからである。 そして、祖父にとってもまた、このポストゥムスである孫は、息子の生存中に生まれた場合には、直ちに自分の固有の相続人として加わることはなく、したがって祖父の遺言も破棄されない。 なぜなら、たとえその孫が直ちに祖父の権力下に入り始めるとしても、息子がその孫に先立って存在するからである。
§29.1.33.2Secundum quae si filius familias miles testamentum fecerit et omiserit postumum per errorem, non quod uolebat exheredatum, deinde postumus post mortem aui uiuo adhuc filio, id est patre suo natus fuerit, omnimodo rumpet illius testamentum.
これらによれば、もし家の子である軍人が遺言を作成し、過失によってポストゥムスを漏らしたのであって、彼を廃除しようと望んでいたのではない場合に、その後、祖父の死後に、息子すなわち自分の父親がなお生存している間にそのポストゥムスが生まれたならば、彼はどのような場合でも彼の遺言を破棄することになる。
sed si quidem pagano iam illo facto natus sit, nec conualescet ruptum: si uero militante adhuc natus fuerit, rumpetur, deinde, si uoluerit ratum illud esse pater, conualescet sic quasi denuo factum.
しかし、もし彼がすでに一般市民となった後に生まれたのであれば、破棄された遺言が有効に回復することはない。 これに対し、彼がなお現役の軍人であるうちに生まれたのであれば、破棄されるものの、その後、もし父親がそれを承認することを望んだなら、まるで新たに作成されたかのように有効に回復する。
§29.1.33.3Sed et si uiuo auo nascatur postumus, hic non rumpet continuo patris testamentum: si superuixerit post mortem aui uiuo adhuc patre, rumpet, quod nouus illi nunc primum heres adgnascitur: ita tamen, ut numquam possit duorum simul testamenta rumpere et aui et patris.
しかしまた、祖父の生存中にポストゥムスが生まれたとしても、この子は直ちには父親の遺言を破棄しない。 もし祖父の死後、父親がなお生存している間にもその子が生き残るならば、彼は父親の遺言を破棄する。 なぜなら、その父親にとって新しい相続人が今初めて加わることになるからである。 ただし、祖父と父親の両方の遺言を同時に破棄することは決してできないという条件の下で、である。

語釈・文法注

  1. §29.1.33.1non uidetur suus heres adgnasci — suus heres が不定詞 adgnasci の主格主語であり、受動態の uidetur とともに「固有の相続人が新たに加わったとはみなされない」という個人変化の構文(nominativus cum infinitivo)を形成している。
  2. §29.1.33.1ac ne auo quidem suo hunc nepotem postumum... suum heredem protinus adgnasci — ac ne auo quidem から始まる節全体は対格不定詞(accusativus cum infinitivo)構文であり、hunc nepotem postumum が adgnasci の主語、aui testamentum が rumpi の主語となっている。これらは前文の uidetur または一般的な法的判断を示す動詞に導かれている。
  3. §29.1.33.2non quod uolebat exheredatum — non quod + 直説法は、事実ではない(拒絶された)理由を提示する。exheredatum は exheredatum [esse](不定詞の省略)または postumum にかかる分詞。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §29.1.33.pr-29.1.33.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:29.1.33.pr-29.1.33.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。