Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §29.1.13.pr-29.1.13.4

軍人遺言における相続人指定と退役後の効力

4372 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

軍人の遺言における財産処分や、退役後の相続範囲の変動、遺言能力のない者の指定、奴隷を相続人にする際の解放条件や信託遺贈が無効になりかけた際の特別救済について論じている。

[ULPIANUS libro quadragesimo quinto ad edictum.
[ウルピアヌス、告示注解第45巻。
] §29.1.13.prIdem est, etsi de testamento mutando cogitauit, non quia adimere uolebat castrensia bona heredi scripto, sed quia de paternis testari uolebat et alium heredem scribere.
] 彼が遺言の変更を考えていたとしても、同様である。 それは、指定された相続人から陣中財産を奪うことを望んでいたからではなく、父祖の財産について遺言し、別の相続人を指定することを望んでいたからである。
§29.1.13.1Sed si iam ueteranus decessit, uniuersa bona etiam paterna ad heredem pertinere castrensium Marcellus libro decimo digestorum scribit: neque enim iam potuit de parte bonorum testari.
しかし、もしすでに退役軍人として死亡したならば、父祖の財産をも含む全財産が陣中財産の相続人に帰属すると、マルケルスは『学説集』第10巻で書いている。 なぜなら、彼(退役軍人)はもはや財産の一部についてのみ遺言することはできなかったからである。
§29.1.13.2Et deportati et fere omnes, qui testamenti factionem non habent, a milite heredes institui possunt.
流刑者、および遺言能力を持たないほぼすべての者が、軍人によって相続人に指定され得る。
sed si seruum poenae heredem scribat, institutio non ualebit: sed si mortis tempore in ciuitate inueniatur, institutio incipit conualescere quasi nunc data hereditate.
しかし、もし刑罰の奴隷を相続人として記載するなら、その指定は有効ではない。 しかし、もし死亡の時に市民権を保持していると見出されるなら、あたかも今相続財産が与えられたかのように、指定は効力を生じ始める。
et generaliter in omnibus id poterit dici quos miles scribit heredes, ut institutio incipiat uires habere, si mortis tempore talis inueniatur, ut a milite institui potuerit.
そして一般的に、軍人が相続人に指定するすべての者について、死亡の時に、軍人によって指定され得るような状態でその者が見出されるならば、指定が効力を持ち始めるということが言われ得る。
§29.1.13.3Si seruum proprium, quem liberum esse credidisset, miles heredem sine libertate instituit, in ea condicione est, ut institutio non ualeat.
もし軍人が、自由人であると信じていた自己の奴隷を、自由の付与なしに相続人に指定した場合、その指定は有効ではないという状況にある。
§29.1.13.4Cum miles in testamento suo seruo libertatem dederit eidemque et a primo et a secundo herede per fideicommissum hereditatem reliquerit, quamuis et primus heres et substitutus, priusquam adierint hereditatem, mortem obierunt, non debere intestati exitum facere imperator noster cum diuo Seuero rescripsit: sed perinde habendum est, ac si eidem seruo libertas simul et hereditas directo data esset, quae utraque ad eum peruenire testatorem uoluisse negari non potest.
軍人がその遺言において奴隷に自由を与え、かつ、第1の相続人と第2の相続人の両方から、信託遺贈によって同じ奴隷に相続財産を遺したとき、たとえ第1の相続人と予備的相続人の両方が、相続を承認する前に死亡したとしても、無遺言の結末をもたらすべきではないと、我々の皇帝は神君セウェルスと共に勅答した。 むしろ、同じ奴隷に自由と相続財産が同時に直接与えられたかのように扱われるべきである。 これら両方が彼に帰属することを遺言者が望んでいたということは、否定され得ない。

語釈・文法注

  1. 29.1.13.prde testamento mutando — 前置詞 de の後ろに名詞 testamento とその性と格に一致した動形容詞(gerundive) mutando が伴い、「遺言を変更することについて」という関連・内容の対象を表している。
  2. 29.1.13.1ad heredem pertinere castrensium — castrensium は中性複数名詞 castrensia(陣中財産)の代用としての属格、あるいは castrensis(陣中の)の複数属格と解され、heredem にかかって「陣中財産の相続人」を意味する。退役により軍人特権を失った結果、部分的な無遺言が許されず、全財産がその相続人に帰属することを示す。
  3. 29.1.13.2quasi nunc data hereditate — 名詞 hereditate と完了分詞 data による独立奪格構文(ablative absolute)であり、接続詞 quasi(あたかも〜であるかのように)を伴って仮定的な状況を表している。
  4. 29.1.13.4non debere intestati exitum facere — 勅答(rescripsit)の内容を導く対格不定詞構文(ACI)において、非人称的に「(本件が)無遺言の結末をもたらすべきではない」とする判断。intestati は属格で exitum にかかり、「無遺言者の(遺産の)結末」を意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §29.1.13.pr-29.1.13.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:29.1.13.pr-29.1.13.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。