[ULPIANUS libro quadragesimo quinto ad edictum.
[ウルピアヌス、エディクトゥム注解第45巻。
] §29.1.1.prMilitibus liberam testamenti factionem primus quidem diuus Iulius Caesar concessit: sed ea concessio temporalis erat.
] 兵士たちに自由な遺言作成の権利を最初に認めたのは、実に神君ユリウス・カエサルであった。 しかし、その譲許は一時的なものであった。
postea uero primus diuus Titus dedit: post hoc Domitianus: postea diuus Nerua plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque et Traianus secutus est et exinde mandatis inseri coepit caput tale.
だがその後、最初に神君ティトゥスがこれを与え、この後にドミティアヌスが、その後に神君ネルウァが兵士たちに対して極めて寛大な恩恵を授けた。 そしてトラヤヌスもこれに従い、それ以来、訓令に以下のような条項が挿入され始めた。
Caput ex mandatis: 'Cum in notitiam meam prolatum sit subinde testamenta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controuersiam deduci, si ad diligentiam legum reuocentur et obseruantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimaui, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum uoluntas.
訓令の条項:「もし法律の厳密さと遵守へと引き戻されるならば、紛争に持ち込まれかねない、戦友たちによって残された遺言がしばしば提示されるということが、私の知るところとなったので、最良かつ最も忠実な戦友たちに対する私の心の誠実さに従い、彼らの素朴さに配慮すべきであると考え、彼らがどのように遺言していたとしても、彼らの意思が有効であるようにした。
faciant igitur testamenta quo modo uolent, faciant quo modo poterint sufficiatque ad bonorum suorum diuisionem faciendam nuda uoluntas testatoris'.
それゆえ、彼らは望む方法で遺言を作成するがよいし、できる方法で作成するがよい。 そして、彼らの財産の分割を行うためには、遺言者の単なる意思だけで十分である。
§29.1.1.1Miles autem appellatur uel a militia, id est duritia, quam pro nobis sustinent, aut a multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut a numero mille hominum, ductum a Graeco uerbo, tractum a tagmate: nam Graeci mille hominum multitudinem τάγμα appellant, quasi millensimum quemque dictum: unde ipsum ducem χιλίαρχον appellant.
」ところで、兵士(miles)は、彼らが私たちのために耐え忍んでいる軍務(militia)、すなわち過酷さ(duritia)から、あるいは多数(multitudo)から、あるいは兵士たちが遠ざける習慣のある悪(malum)から、あるいはギリシア語の単語から導かれ、タグマ(tagma)から引き出された千人(mille)の男たちの数から名付けられている。 なぜなら、ギリシア人は千人の群衆を「タグマ(τάγμα)」と呼び、あたかも千番目ごとに言われたかのようだからである。 そこから、彼らはその指揮官自体を「キリアルコス(χιλίαρχος)」と呼ぶ。
exercitus autem nomen ab exercitatione traxit.
また、軍隊(exercitus)という名前は、訓練(exercitatio)から引き出されたものである。