[ULPIANUS libro quadragesimo quinto ad edictum. ] §29.1.1.prMilitibus liberam testamenti factionem primus quidem diuus Iulius Caesar concessit: sed ea concessio temporalis erat.
[울피아누스, 에딕툼 주해 제45권.] 군인들에게 자유로운 유언 작성권을 최초로 인정한 것은 실로 신격 율리우스 카이사르였다. 그러나 그 허용은 일시적인 것이었다.
postea uero primus diuus Titus dedit: post hoc Domitianus: postea diuus Nerua plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque et Traianus secutus est et exinde mandatis inseri coepit caput tale.
하지만 그 후 최초로 신격 티투스가 이를 주었고, 이어서 도미티아누스가, 그 후에는 신격 네르바가 군인들에게 가장 전폭적인 특혜를 베풀었다. 그리고 트라야누스도 이를 따랐으며, 그때부터 훈령에 다음과 같은 조항이 삽입하기 시작했다.
Caput ex mandatis: 'Cum in notitiam meam prolatum sit subinde testamenta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controuersiam deduci, si ad diligentiam legum reuocentur et obseruantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimaui, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum uoluntas.
훈령 중의 조항: '전우들이 남긴 유언들이 제시되는바, 만일 그것들을 법의 엄격함과 준수로 되돌린다면 분쟁에 휘말릴 수 있다는 사실이 거듭 내게 보고되었으므로, 가장 훌륭하고 충성스러운 전우들에 대한 내 마음의 성실함을 따라, 그들의 소박함을 배려해 주어야 한다고 생각하여, 그들이 어떤 방식으로 유언하였든 그들의 의사가 유효하도록 하였다.
faciant igitur testamenta quo modo uolent, faciant quo modo poterint sufficiatque ad bonorum suorum diuisionem faciendam nuda uoluntas testatoris'. §29.1.1.1Miles autem appellatur uel a militia, id est duritia, quam pro nobis sustinent, aut a multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut a numero mille hominum, ductum a Graeco uerbo, tractum a tagmate: nam Graeci mille hominum multitudinem τάγμα appellant, quasi millensimum quemque dictum: unde ipsum ducem χιλίαρχον appellant.
그러므로 그들은 원하는 방식으로 유언을 작성할 것이며, 할 수 있는 방식으로 작성할 것이다. 그리고 그들의 재산 분할을 행하기 위해서는 유언자의 순전한 의사만으로 충분하다.' 한편, 군인(miles)은 그들이 우리를 위해 견뎌내는 군무(militia), 즉 가혹함(duritia)으로부터, 또는 다수(multitudo)로부터, 또는 군인들이 물리치는 것이 관례인 악(malum)으로부터, 또는 그리스어 단어에서 유래하여 타그마(tagma)에서 끌어낸 천 명(mille)의 사람들의 수로부터 불린다. 왜냐하면 그리스인들은 천 명의 무리를 '타그마(τάγμα)'라고 부르며, 이는 마치 매 천 번째라고 말하는 것과 같기 때문이다. 이로부터 그들은 그 지휘관 자체를 '킬리아르코스(χιλίαρχος)'라고 부른다.
exercitus autem nomen ab exercitatione traxit.
또한 군대(exercitus)라는 이름은 훈련(exercitatio)에서 유래했다.