Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §28.5.86.pr

無子を条件とする補充相続人と遺言者の意図

4265 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

兄弟を単独相続人に指定し、兄弟が相続しないか子供を持たない場合は奴隷を予備的相続人にすると規定した遺言について、兄弟が子供なしで相続を承認した場合の奴隷の地位を論じ、兄弟およびその子供が優先されるという遺言者の意図を明らかにする。

[SCAEUOLA libro secundo responsorum.
[スカエウォラ、回答集第2巻。
] §28.5.86.prLucius Titius, qui fratrem habebat, testamento ita cauit: 'Titius frater meus ex asse mihi heres esto: si mihi Titius heres esse noluerit aut (quod abominor) prius morietur quam meam hereditatem adierit aut filium filiamue ex se natum natamue non habebit, tunc Stichus et Pamphilus serui mei liberi et heredes mihi aequis partibus sunto'.
] ルキウス・ティティウスは、兄弟がいたが、遺言の中で次のように規定した。 「私の兄弟ティティウスは、私の単独相続人(全財産の相続人)たれ。 もしティティウスが私の相続人になることを望まないか、あるいは(私の忌み嫌うことだが)私の相続財産を承認する前に死ぬか、あるいは彼自身から生まれた息子や娘を持たないならば、そのときは私の奴隷スティクスとパムピルスは自由かつ均等な割合で私の相続人たれ」。
quaero, cum Titius hereditatem adierit et liberos aditae hereditatis tempore non habuerit, an Stichus et Pamphilus ex substitutione liberi et heredes esse possint.
私は問う。 ティティウスが相続財産を承認し、承認された相続の時点で子供を持っていなかった場合、スティクスとパムピルスは予備的相続によって自由かつ相続人になることができるか。
item quaero, si ex substitutione neque liberi neque heredes esse possint, an in partem hereditatis uideantur adiecti.
また問う。 もし予備的相続によって自由にも相続人にもなれない場合、彼らは相続の一部について追加されたと見なされるか。
respondit: apparet quidem non eam mentem testatoris fuisse, ut quemquam heredem adhiberet fratri, quem aperte ex asse heredem instituisset: igitur si frater adiit, Stichus et Pamphilus heredes non erunt: quos eo amplius noluit heredes esse, si frater prius quam hereditatem adiret decessisset liberis relictis.
回答した。 遺言者の意図は、明らかに単独で相続人に指定した兄弟に加えて、誰か他の者を相続人として招き入れることではなかったことは明白である。 したがって、もし兄弟が(相続を)承認したならば、スティクスとパムピルスは相続人にならない。 彼らが相続人になることを、遺言者は、もし兄弟が相続財産を承認する前に子供を残して死亡していたならば、なおさら望まなかったのである。
nam prudens consilium testantis animaduertitur: non enim fratrem solum heredem praetulit substitutis, sed et eius liberos.
なぜなら、遺言者の思慮深い意図が認められるからである。 すなわち、彼は予備的相続人よりも、兄弟を相続人として優先しただけでなく、その子供たちをも優先したのである。

語釈・文法注

  1. §28.5.86.prex asse — 「単独で」または「全財産について」を意味する。ローマ法において、遺産全体を 12 等分の単位(as, アス)として計算する慣行に基づき、その全単位(12/12)を相続させる指定を指す。
  2. §28.5.86.prquos eo amplius noluit heredes esse — 関係代名詞の文頭結合 quos は前文の Stichus et Pamphilus を指す。eo amplius は「さらにいっそう」「なおさら」を意味する副詞句で、ここでは、相続を承認する前に兄弟が子供を残して死んだ場合、彼らに遺産を渡したくないという遺言者の合理的な意思(子供への優先)が、子供がいない場合と比較してますます強まることを論理的に強調している。
  3. §28.5.86.prpraetulit substitutis — 動詞 praefero(優先する)は対格(fratrem, eius liberos)と与格(substitutis)を伴う。予備的相続人(substituti、ここではスティクスとパムピルス)よりも、兄弟およびその子供たちを優先して相続人に据えたという関係を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §28.5.86.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:28.5.86.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。