Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §28.5.84.pr-28.5.84.1

債務超過遺産における奴隷の必要相続人性と優先順位

4263 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

アエリア・センティア法以外で自由が妨げられる奴隷が必要相続人になり得ないこと、およびハドリアヌス帝期の元老院決議に基づく、債務超過の遺産における複数奴隷への自由解放と引き渡しの優先順位のルールについて論じている。

[IDEM libro octauo decimo quaestionum. ] §28.5.84.prSi non lex Aelia Sentia, sed alia lex uel senatus consultum aut etiam constitutio serui libertatem impediat, is necessarius fieri non potest, etiamsi non sit soluendo testator.
アエリア・センティア法ではなく、他の法律、あるいは元老院決議、あるいは皇帝憲章さえもが奴隷の自由を妨げる場合には、たとえ遺言者が債務超過であっても、その奴隷が必要相続人になることはできない。
§28.5.84.1Temporibus diui Hadriani senatus censuit, si testator, qui cum moritur soluendo non fuit, duobus pluribusue libertatem dederit eisque hereditatem restitui iusserit et institutus heres suspectam sibi hereditatem dixerit, ut adire eam cogatur et ad libertatem perueniat, qui priore loco scriptus fuerit, eique hereditas restituatur.
神君ハドリアヌスの時代に元老院は、死亡時に債務超過であった遺言者が二名以上の者に自由を与え、彼らに遺産が引き渡されるよう命じ、指定相続人がその遺産を自分にとって疑わしいと言明した場合には、指定相続人がその引き受けを強制され、そしてより前の場所に記載されていた者が自由を得て、彼に遺産が引き渡されるべきである、と決議した。
idem seruandum in his, quibus per fideicommissum libertas data fuerit.
同様のことは、信託遺贈によって自由を与えられた人々についても遵守されるべきである。
igitur si primo loco scriptus desideraret adire hereditatem, nulla difficultas erit.
したがって、もし最初の場所に記載された者が遺産の引き受けを望むなら、何の困難もないであろう。
nam si posteriores quoque liberos se esse dicent et restitui hereditatem desiderent, an soluendo sit hereditas et omnibus liberis factis restitui deberet, apud praetorem quaereretur.
なぜなら、もし後位の者たちもまた、自分たちが自由であり遺産が引き渡されることを望むと主張するなら、遺産に支払能力があるか、そして全員が自由人とされた上で引き渡されるべきであるかが、法務官のもとで審理されるからである。
absente autem primo sequens desiderans adiri hereditatem non est audiendus, quia, si primus uelit sibi restitui hereditatem, praeferendus est et hic seruus futurus est.
しかし、最初の者が不在であるときに、次の者が相続の引き受けを求めても、その言い分は聞き入れられるべきではない。 なぜなら、もし最初の者が自分に遺産が引き渡されることを望むなら、彼が優先されるべきであり、この者(次の者)は奴隷のままでいることになるからである。

語釈・文法注

  1. §28.5.84.prsoluendo — 動名詞の与格であり、動詞 esse と組み合わされて「債務を支払う能力がある」を意味する。非人称的な目的・適合性の与格の発展形である。
  2. §28.5.84.1ut adire eam cogatur et ad libertatem perueniat, qui priore loco scriptus fuerit, eique hereditas restituatur — この ut 節内では主語が入れ替わっている。最初の動詞 cogatur の意味上の主語は先行する institutus heres(指定相続人)であるが、続く perueniat および restituatur の主語は、後続する関係節の先行詞 is(省略されている)すなわち qui priore loco scriptus fuerit(最優先の奴隷)である。
  3. §28.5.84.1adire / adiri — 前文の desideraret adire hereditatem では能動不定詞 adire が使われ、主語は primo loco scriptus であるが、奴隷自身が直接相続を引き受けるわけではない。後文の desiderans adiri hereditatem(受動不定詞)が示すように、実際には「相続人によって相続が引き受けられること」を望むという意味である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §28.5.84.pr-28.5.84.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:28.5.84.pr-28.5.84.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。