Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §28.5.23.pr-28.5.23.4

期限付または条件付相続人に対するプラエトルの措置

4202 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

期限付きまたは条件付きで相続人に指定された者に関して、相続の遅延や多額の債務への対処、およびプラエトルの介入措置について論じる。

[POMPONIUS libro primo ad Sabinum. ] §28.5.23.prSi quis instituatur heres in diem certum uel incertum, is bonorum possessionem agnoscere potest et tamquam heres distrahere hereditatem.
[POMPONIUS libro primo ad Sabinum.] もし誰かが、確定期日または不確定期日を付して相続人に指定されるならば、その者は遺産占有を申し出ることができ、かつ相続人として遺産を売却することができる。
§28.5.23.1Sed si bonorum possessionem non admittat, sed condicionem trahat, cui facile parere possit, ueluti 'si seruum quem in potestate habeat manumiserit' nec manumittat, hic praetoris erunt partes, ut imitetur edictum suum illud, quo praefinit tempus, intra quod adeatur hereditas.
しかし、もし彼が遺産占有を受け入れず、自ら容易に満たすことのできる条件(例えば「自分の支配下にある奴隷を解放したならば」など)を長引かせ、かつ解放しないならば、ここではプラエトルの役割は、遺産が相続されるべき期間をあらかじめ定めるあの告示を模倣することとなる。
§28.5.23.2Item si condicioni heres parere non poterit, quam in sua potestate non habebit, ueluti institutione collata in alterius factum aut quendam casum, 'si ille' puta 'consul factus fuerit', tunc postulantibus creditoribus constituet praetor, nisi intra certum tempus hereditas optigerit aditaque fuerit, se bona defuncti creditoribus possidere iussurum et interim quae urguebunt per procuratores distrahi iussurum.
同様に、もし相続人が、自らの支配下にない条件(例えば、相続人指定が他人の行為や特定の偶然、仮に「彼が執政官に就任したならば」といったことに依存している場合など)を満たすことができないならば、そのときプラエトルは、債権者たちの請求に基づき、一定の期間内に相続が開始し、かつ相続がなされない限り、自らが被相続人の財産を債権者たちに占有させるよう命じ、差し当たり緊急のものを管理人を通じて売却させるよう命じる旨を決定する。
§28.5.23.3Sed si sub condicione quis heres institutus sit et graue aes alienum sit, quod ex poena crescit, et maxime si publicum debitum imminet: per procuratorem soluendum aes alienum, sicuti cum uenter in possessione sit aut pupillus heres tutorem non habeat.
しかし、もし誰かが条件付きで相続人に指定されており、かつ違約金によって増加する多額の債務が存在するか、とりわけ公租公課が差し迫っているならば、胎児が占有に置かれている場合や、被後見人の相続人に後見人がいない場合と同様に、管理人を通じて債務が支払われなければならない。
§28.5.23.4Et ideo ait causae cognitionem adiectam propter eos, qui sine dilatione peregre essent uel aegritudine uel ualitudine ita impedirentur, ut in ius produci non possint, nec tamen defenderentur.
それゆえ、(告示は)事実の審理が付け加えられたのは、猶予なく在国外にいる者や、病気または健康状態によって法廷に引き出すことができず、しかも防御されていない者たちのためである、と述べている。

語釈・文法注

  1. §28.5.23.prin diem certum uel incertum — ローマ法の「一度相続人たる者は常に相続人なり(semel heres semper heres)」の原則により、相続人指定に付された期限(dies)は本来無効とされるが、プラエトルの実務における遺産占有(bonorum possessio)との関係において、このような指定の効力が問題となる。
  2. §28.5.23.1ut imitetur — 名詞節を導く ut 節。直前の `praetoris erunt partes`(プラエトルの役割となるであろう)の具体的な中身を説明する補文として機能している。
  3. §28.5.23.2se bona defuncti creditoribus possidere iussurum et interim quae urguebunt per procuratores distrahi iussurum — 主動詞 `constituet`(決定するであろう)の目的語となる対格不定詞(ACI)構文。不定詞の主語 `se` は主節の主語である `praetor` を指し、`iussurum [esse]` は未来能動不定詞である。
  4. §28.5.23.3per procuratorem soluendum — 動形容詞(gerundive)に `esse` が省略された構造で、義務(〜されねばならない)を表す。主語は文脈上、前出の `aes alienum` である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §28.5.23.pr-28.5.23.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:28.5.23.pr-28.5.23.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。