[IDEM libro decimo ad Sabinum. ]
[同人『サビヌス註釈』第10巻] もし、ある人が廃除された息子を、嫁が妊娠している状態で残して亡くなり、かつ、血縁のない者を条件付きで相続人に指定し、そして条件の保留中に、かつ父親の死後に、あるいは指定された相続人が相続の受諾について熟慮している間に、廃除された息子が亡くなり、かつ孫が生まれたとしたら、その孫は遺言を破棄するであろうか。
§28.3.6.prSi quis filio exheredato nuru praegnate relicta decesserit et extraneum sub condicione instituerit et pendente condicione post mortem patris uel deliberante herede instituto de adeunda hereditate exheredatus filius decesserit et nepos fuerit natus, an rumpat testamentum? et dicemus testamentum non rumpi, cum nec exheredari huiusmodi nepos deberet ab auo, quem pater praecedebat.
そして我々は、遺言は破棄されないと言うであろう。 なぜなら、父親が先立っていたところの祖父によって、この種の孫は廃除される必要がなかったからである。
plane si forte institutus omiserit hereditatem, hunc auo suum futurum heredem ab intestato non dubitatur.
明らかに、もし万が一、指定された相続人が相続を放棄した場合には、この孫が祖父に対して無遺言による自己相続人になるであろうことは疑いない。
utrumque propriis rationibus: nam adgnascendo quidem is rumpit quem nemo praecedebat mortis tempore: ab intestato uero is succedit cui ante eum alii non est delata hereditas, non fuisse autem filio delatam hereditatem apparet, cum deliberante instituto decesserit.
両者はそれぞれ独自の理由による。 なぜなら、新しく生まれることによって破棄するのは、死亡の時点で誰も自分に先立つ者がいなかった者であるのに対し、無遺言においては、自分より前に他の者に相続が開始されなかった者が相続するのであって、息子に相続が開始されていなかったことは、指定された相続人が熟慮している間に彼が死亡したことから明らかだからである。
sed haec ita, si mortis aui tempore in utero nepos fuit.
ただし、これは、祖父の死亡の時点で孫が胎内にいた場合のことである。
ceterum si postea conceptus est, Marcellus scribit neque ut suum neque ut nepotem aut cognatum ad hereditatem uel ad bonorum possessionem posse admitti.
しかし、もしその後に胎内に宿ったのであれば、自己相続人としても、孫あるいは血族としても、相続または遺産占有に認められることはできないと、マルケルスは書いている。
§28.3.6.1Sed si pater eius, qui mortis aui tempore in utero fuit, apud hostes erat, nepos iste patre in eadem causa decedente post mortem aui succedendo testamentum rumpet, quia supra scripta persona ei non obstat: nec enim creditur in rebus humanis fuisse, cum in ea causa decedat, quamquam captiuus reuersus patris sui iniustum faceret testamentum in eo praeteritus.
しかし、もし祖父の死亡の時点で胎内にいた孫の父親が敵方に捕らえられており、その孫は、父親が同じ状態で祖父の死後に死亡した場合には、相続によって遺言を破棄する。 なぜなら、上に書かれた人物が彼を妨げないからである。 なぜなら、彼がそのような状態で死亡したとき、人間の世界にいたとは信じられないからである。 たとえ、もし捕虜が帰還したならば、自分が黙過されていたことで、父親の遺言を不当なものとしたであろうとしても。
§28.3.6.2Siue autem in ciuitate nepos fuit conceptus siue apud hostes, quoniam datur et partui postliminium, succedendo testamentum rumpit.
また、孫が市民社会の中で宿されたのであれ、敵方においてであれ、出生にもポストリミニウムが与えられるのであるから、相続によって遺言を破棄する。
§28.3.6.3Succedendo itaque sui non rumpunt, siue fuerint instituti uel exheredati ab eo gradu ad quem hereditas defertur, scilicet si gradus ille ualeat.
したがって、自己相続人は、もし彼らが相続の提供される順位において指定されているか、あるいは廃除されているならば、相続によって遺言を破棄することはない。 もちろん、その順位が有効である場合である。
§28.3.6.4Quocumque autem modo parentes praecedentes in potestate esse desierint, succedentes liberi, si fuerint instituti uel exheredati, non rumpent testamentum, siue per captiuitatem siue per mortem uel poenam.
どのような方法で先立つ親たちが服権の下にあることをやめたとしても、後続の子らは、もし彼らが指定されているか、あるいは廃除されているならば、遺言を破棄しない。 それが捕虜となることによるものであれ、死亡あるいは刑罰によるものであれ。
§28.3.6.5Irritum fit testamentum, quotiens ipsi testatori aliquid contigit, puta si ciuitatem amittat per subitam seruitutem, ab hostibus uerbi gratia captus, uel si maior annis uiginti uenum se dari passus sit ad actum gerendum pretiumue participandum.
遺言は、遺言者自身に何らかの事態が生じたとき、いつでも無効となる。 たとえば、敵に捕らえられたことなどによって、突如奴隷となって市民権を失う場合や、20歳以上の者が、取引を行うため、あるいは代金を分け合うために、自分が売られることを容認した場合などである。
§28.3.6.6Sed et si quis fuerit capite damnatus uel ad bestias uel ad gladium uel alia poena quae uitam adimit, testamentum eius irritum fiet, et non tunc cum consumptus est, sed cum sententiam passus est: nam poenae seruus efficitur: nisi forte miles fuit ex militari delicto damnatus, nam huic permitti solet testari, ut diuus Hadrianus rescripsit, et credo iure militari testabitur.
しかし、もし誰かが野獣刑もしくは斬首刑、または命を奪うその他の刑罰によって死刑に処された場合にも、彼の遺言は無効となる。 そしてそれは、彼が処刑された時ではなく、判決を受けた時である。 なぜなら、刑罰の奴隷となるからである。 ただし、万が一、軍事上の犯罪によって処刑された軍人であった場合は別である。 なぜなら、彼には遺言することが許されるのが通例であり、神君ハドリアヌスが諭答した通りだからである。 そして私は、彼が軍法によって遺言するであろうと信じる。
qua ratione igitur damnato ei testari permittitur, numquid et, si quod ante habuit factum testamentum, si ei permissum sit testari, ualeat? an uero poena irritum factum reficiendum est? et si militari iure ei testandum sit, dubitari non oportet, quin, si uoluit id ualere, fecisse id credatur.
では、どのような理由によって、処刑された彼に遺言することが許されているのであろうか。 もし彼に遺言することが許されているならば、彼が以前に作成していた遺言もまた有効となるのだろうか、それとも、刑罰によって無効となったものは、作り直さなければならないのだろうか。 そして、もし彼が軍法によって遺言すべきであるならば、彼がそれを有効にすることを望んだ場合、そうしたものと信じられるべきであることについて、疑う余地はない。