Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §28.2.25.pr-28.2.25.1

廃除における錯誤と作成当日に生まれた曽孫の指定

4146 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

遺言における子供たちの廃除において錯誤が介在した場合の扱いと、遺言作成当日の早朝に生まれた曽孫に対する相続人指定の有効性について判断している。

[IDEM libro duodecimo responsorum. ]
[IDEM libro duodecimo responsorum.] 同じく[パウルス]、『答弁録』第12巻より。
§28.2.25.prTitius testamento heredem instituit et filium habens sic exheredationem posuit: 'ceteri omnes filii filiaeque meae exheredes sunto'.
ティティウスは遺言である者を相続人に指定し、さらに息子がいたが、廃除の規定を次のように置いた。 「私の他のすべての息子たち、および娘たちは廃除されるべし」。
Paulus respondit filium recte exheredatum uideri.
パウルスは、その息子は適法に廃除されたとみなされると答弁した。
postea consultus, an uideatur exheredatus, quem pater putauit decessisse, respondit filios et filias nominatim exheredatos proponi: de errore autem patris, qui intercessisse proponitur, apud iudicem agi oportere.
その後、父親が死亡したと信じていた者が廃除されたとみなされるべきかどうかについて諮問を受けて、息子たちおよび娘たちは指名されて廃除されているものとして提示されている。 しかし、介在したと提示されている父親の錯誤については、裁判官のもとで争われるべきである、と答弁した。
§28.2.25.1Lucius Titius cum suprema sua ordinaret in ciuitate et haberet neptem ex filia praegnatem rure agentem, scripsit id quod in utero haberet ex parte heredem: quaero, cum ipsa die, qua Titius ordinaret testamentum in ciuitate hora diei sexta, eodem die albescente caelo rure sit enixa Maeuia masculum, an institutio heredis ualeat, cum, quo tempore scriberetur testamentum, iam editus esset partus.
ルキウス・ティティウスは、都市において自身の最後の意志を整理しており、田舎で暮らしている、娘から生まれた妊娠中の孫娘をもうけていたとき、彼女が胎内に宿しているものを一部の相続人に指定する旨を書き留めた。 質問します。 ティティウスが都市で遺言を作成したまさにその日の第六時に、同日の夜明けに田舎でマエウィアが男児を出産していた場合、遺言が書かれていた時点で、すでにその子が誕生していたのであるが、相続人の指定は有効でしょうか。
Paulus respondit uerba quidem testamenti ad eum pronepotem directa uideri, qui post testamentum factum nasceretur: sed si, ut proponitur, eadem die qua testamentum factum est neptis testatoris antequam testamentum scriberetur enixa esset, licet ignorante testatore, tamen institutionem iure factam uideri recte responderi.
パウルスは、遺言の言葉は確かに、遺言が作成された後に生まれるはずのその曽孫に向けられているとみなされる、と答弁した。 しかし、提示された通り、遺言が作成されたまさにその日に、遺言者がそれを知らなかったとしても、遺言が書かれる前に遺言者の孫娘が出産していたのであれば、それでも相続人指定は適法になされたとみなされる、と答弁するのが正しい。

語釈・文法注

  1. §28.2.25.prnominatim — 本文では 'ceteri omnes filii...' という包括的な文言が用いられているが、法文上はこれが個別の「名指しでの廃除」(nominatim exheredatio)と同等に扱われているとみなされる。
  2. §28.2.25.1albescente caelo — 奪格独立句で「空が白む頃、夜明けに」の意。同じ日の「第6時」(正午頃)に行われた遺言作成よりも時間的に前であることを示し、「すでに誕生していた」という事実を法的に位置づける描写である。
  3. §28.2.25.1recte responderi — 主動詞 `respondit` に導かれる対格不定詞構文(間接話法)のなかに、さらに非人称の `recte responderi`(…と回答されるのが正しい)が組み込まれている。主語は従属する対格不定詞句 `institutionem iure factam uideri` である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §28.2.25.pr-28.2.25.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:28.2.25.pr-28.2.25.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。