[IULIANUS libro uicesimo nono digestorum. ] §28.2.13.prSi ita scriptum sit: 'si filius mihi natus fuerit, ex besse heres esto: ex reliqua parte uxor mea heres esto.
[ジュリアヌス、学説彙纂第29巻] もし次のように書かれており、「もし息子が私に生まれたならば、遺産の12分の8の相続人となれ。 残りの部分については私の妻が相続人となれ。
si uero filia mihi nata fuerit, ex triente heres esto: ex reliqua parte uxor heres esto', et filius et filia nati essent, dicendum est assem distribuendum esse in septem partes, ut ex his filius quattuor, uxor duas, filia unam partem habeat: ita enim secundum uoluntatem testantis filius altero tanto amplius habebit quam uxor, item uxor altero tanto amplius quam filia: licet enim suptili iuris regulae conueniebat ruptum fieri testamentum, attamen cum ex utroque nato testator uoluerit uxorem aliquid habere, ideo ad huiusmodi sententiam humanitate suggerente decursum est, quod etiam Iuuentio Celso apertissime placuit.
しかし、もし娘が私に生まれたならば、遺産の12分の4の相続人となれ。 残りの部分については妻が相続人となれ」そして、息子と娘の両方が生まれたならば、遺産総額を7つの部分に分割すべきであると言うべきである。 それは、これらのうち、息子が4、妻が2、娘が1の部分を持つためである。 なぜなら、このようにすれば、遺言者の意思に従い、息子は妻よりもさらにその分だけ多く(2倍)持つことになり、同様に妻も娘よりもさらにその分だけ多く(2倍)持つことになるからである。 というのは、法の厳格な規則によれば遺言が無効とされるのが適当であったかもしれないが、しかしながら、両方が生まれた場合にも遺言者が妻に何らかの分け前を持たせたいと望んだのであるから、それゆえ、人道的な配慮の勧めにより、このような判断に達したのである。 これはユウェンティウス・ケルススにとっても極めて明白に支持されたところである。
§28.2.13.1Regula est iuris ciuilis, qua constitutum est hereditatem adimi non posse: propter quam liber et heres esse iussus, quamuis dominus ademerit eodem testamento libertatem, nihilo minus et libertatem et hereditatem habebit.
市民法の規則があり、それによって相続権は剥奪され得ないと定められている。 この規則のために、自由かつ相続人となるよう命じられた奴隷は、たとえ主人が同じ遺言において自由を剥奪したとしても、それにもかかわらず、自由と相続権の双方を手に入れることになる。
§28.2.13.2Testamentum, quod hoc modo scribitur: 'Titius post mortem filii mei heres esto: filius exheres esto' nullius momenti est, quia filius post mortem suam exheredatus est: quare et contra tabulas paternorum libertorum huiusmodi filius bonorum possessionem accipere poterit.
「ティティウスは私の息子の死後に相続人となれ。 息子は廃嫡されよ」という方法で書かれた遺言は、何らの効力も持たない。 なぜなら、息子は彼自身の死後に廃嫡されているからである。 したがって、このような息子は、父の解放奴隷の遺言に反する遺産占有を取得することもできるであろう。