[ULPIANUS libro trigesimo sexto ad edictum. ] §27.8.1.prIn ordinem subsidiaria actio non dabitur, sed in magistratus, nec in fideiussores eorum: hi enim rem publicam saluam fore promittunt, non pupilli.
[ウルピアーヌス、『告示注解』第三十六巻] 市参事会に対しては補充的訴えは与えられず、政務官に対して与えられる。 また彼らの身元保証人に対しても与えられない。 なぜなら、彼らは公有財産が安全に保たれることを約束するのであって、被後見人のそれを約束するのではないからである。
proinde nec nominatores magistratuum ex hac causa tenebuntur, sed soli magistratus.
したがって、政務官の推薦人たちもこの理由によっては責任を負わず、ただ政務官のみが負う。
sed si ordo receperit in se periculum, dici debet teneri eos, qui praesentes fuerunt: parui enim refert, nominauerint uel fideiusserint an in se periculum receperint: utilis ergo in eos actio competit.
しかし、もし市参事会がその危険を自ら引き受けたならば、出席していた者たちが責任を負うと言わなければならない。 なぜなら、彼らが推薦したか、身元保証人になったか、あるいは自ら危険を引き受けたかは、ほとんど重要ではないからである。 したがって、彼らに対しては実効的訴えが認められる。
sed si a magistratibus municipalibus tutor datus sit, non uidetur per ordinem electus.
しかし、もし地方政務官によって後見人が選任された場合、市参事会によって選ばれたとはみなされない。
§27.8.1.1Neque praetor neque quis alius, cui tutoris dandi ius est, hac actione tenebitur.
法務官も、後見人を選任する権限を持つ他の何者も、この訴えによっては責任を負わない。
§27.8.1.2Si praeses prouinciae denuntiare magistratus tantum de facultatibus tutorum uoluit, ut ipse daret, uideamus, an et quatenus teneantur.
もし属州総督が、自分が選任するために、後見人の資力について地方政務官に報告させることだけを望んだ場合、彼らが責任を負うか、またどの程度負うかを考えてみよう。
et extat diui Marci rescriptum, quo uoluit eos, qui praesidi renuntiant, non perinde teneri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiantes.
そして、神君マルクスの勅答が存在し、そこでは、総督に報告する者たちは、自ら選任したのと同様には責任を負わないが、もし彼らが欺いた場合、すなわち、おそらく好意や金銭のために虚偽の報告をした場合には責任を負うとされた。
plane si praeses prouinciae satis eos exigere iussit, non dubitabimus teneri eos, etiamsi praeses dederit.
明らかに、もし属州総督が、彼らに担保を徴収するよう命じていたならば、たとえ総督が選任したとしても、彼らが責任を負うことに疑問の余地はない。
§27.8.1.3Si praeses prouinciae nominibus ab alio acceptis ad magistratus municipales remiserit, ut se de nominibus instruant, et perinde instructus dederit tutores: an exemplo eorum qui praetorem instruunt debeant magistratus teneri, quaeritur: utique enim interest, utrum ipsi magistratus nomina electa dederint praesidi an ea, quae ab alio praeses accepit, inquisierint.
もし属州総督が、他から受け取った名前を地方政務官に送り返し、それらの名前について調査させ、それによって報告を受けた上で後見人を選任した場合、法務官に情報を与える者たちの例に倣って政務官が責任を負うべきかどうかが問われる。 なぜなら、政務官自身が選んだ名前を総督に提供したのか、それとも総督が他から受け取った名前について調査したのかの間には、実質的な違いがあるからである。
et puto utroque casu sic teneri, quasi dolo uel lata culpa uersati sunt.
そして、どちらの場合であっても、悪意または重過失をもって行動したかのように責任を負うと私は考える。
§27.8.1.4Non tantum pupilli, sed etiam successores eorum subsidiaria agere possunt.
被後見人だけでなく、その承継人も補充的訴えを提起することができる。
§27.8.1.5Si curatores fuerunt minus idonei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum uel nominibus ab eis acceptis praeses dederit.
もし不適格な保佐人が選任された場合、もし総督が彼らの推薦に基づき、または彼らから受け取った名簿に基づいて選任したならば、政務官が責任を負うべきであると言わなければならない。
sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post dationem ut exigerent satisdationem, periculum ad eos pertinebit.
しかし、もし総督が、彼ら自身が選任するように、あるいは選任の後に担保を徴収するようにと政務官に差し戻した場合にも、危険は彼らに帰属する。
§27.8.1.6Magistratibus imputatur etiam, si omnino tutor uel curator datus non sit: sed ita demum tenentur, si moniti non dederint.
後見人または保佐人が全く選任されなかった場合も、政務官の責任とされる。 ただし、彼らは催告を受けたのに選任しなかった場合に限って責任を負う。
ideo damnum, quod impuberes uel adulescentes medio tempore passi sunt, ad eos magistratus pertinere non ambigitur, qui munere mandato non paruerunt.
したがって、未成年者や青年がその中間の期間に被った損害は、委ねられた義務に従わなかった政務官に帰属することに疑いはない。
§27.8.1.7Sciendum autem est, si magistratus municipales data opera tutelam distulerint in successores suos uel si satisdationem data opera traxerint quoad successores accipiant, nihil eis prodesse.
しかし、もし地方政務官が故意に後見を自分たちの後継者に引き延ばし、あるいは、後継者が引き受けるまで意図的に担保徴収を長引かせた場合、それが彼らにとって何の利益にもならないことを知るべきである。
§27.8.1.8Diuus Hadrianus rescripsit etiam in eum, qui electus est ad aestimandas tutorum satisdationes, actionem dandam.
神君ハドリアヌスは、後見人の担保を評価するために選ばれた者に対しても、訴えが与えられるべきであると勅答した。
§27.8.1.9Si inter magistratus hoc conuenerit, ut alterius tantum periculo tutores darentur, conuentiones pupillo non praeiudicare diuus Hadrianus rescripsit: conuentione enim duumuirorum ius publicum mutari non potest.
もし政務官たちの間で、一方のみの危険において後見人が選任されるべきであるという合意がなされたとしても、その合意は被後見人に不利益を与えないと神君ハドリアヌスは勅答した。 なぜなら、二人官の合意によって公法を変更することはできないからである。
prius tamen arbitror conueniendum eum, qui hoc suscepit, deinde excussis facultatibus eius tunc ueniendum ad collegam, quemadmodum, si solus dedisset, diceremus prius eum, deinde collegam adgrediendum.
しかし、私は、まずこの責任を引き受けた者を訴えるべきであり、その後、彼の資力を調査した上で、同僚に対して訴えるべきであると考える。 それは、もし単独で選任したとしたら、まず彼を、次に同僚を追求すべきであると言うのと同様である。
§27.8.1.10Si quando desint in ciuitate, ex qua pupilli oriundi sunt, qui idonei uideantur, officium est magistratuum exquirere ex uicinis ciuitatibus honestissimum quemque et nomina praesidibus prouinciae mittere, non ipsos arbitrium dandi sibi uindicare.
もし、被後見人の出身都市において適当と思われる者が不足している場合には、近隣の都市から最も誠実な者たちを探し出し、その名前を属州総督に送ることが政務官の職務であり、彼ら自身が選任の決定権を主張すべきではない。
§27.8.1.11Si magistratus ab initio tutorem idoneum dedit et satis non exegit, non sufficit: quod si satis exegit et idoneum exegit, quamuis postea facultatibus lapsi sint tutores uel fideiussores, nihil est, quod ei qui dedit imputetur: non enim debent magistratus futuros casus et fortunam pupillo praestare.
もし政務官が当初から適当な後見人を選任したとしても、担保を徴収しなかったならば、それでは十分ではない。 しかし、もし担保を徴収し、かつ適当な者から徴収したならば、その後に後見人や身元保証人が資力を失ったとしても、選任した者に帰せられるべき責任はない。 なぜなら、政務官は被後見人に対して将来の偶発事や運命まで保証すべきではないからである。
§27.8.1.12Sed et si satis non exegit, idoneus tamen tutor eo tempore fuit, quo tutelae agi potest, sufficit.
しかしまた、たとえ担保を徴収しなかったとしても、後見の訴えを提起し得る時点で後見人が適格であったならば、それで十分である。
§27.8.1.13Probatio autem non pupillo incumbit, ut doceat fideiussores soluendo non fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos soluendo fuisse.
なお、立証の責任は、身元保証人が引き受けられた時点で支払能力がなかったことを示すために被後見人に課されるのではなく、彼らが支払能力を持っていたことを示すために政務官に課される。
§27.8.1.14Priuilegium in bonis magistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem habiturus est.
被後見人は政務官の財産に対して特権を有さず、他の債権者とともに按分比例して分け前を得ることになる。
§27.8.1.15Exigere autem cautionem magistratus sic oportet, ut pupilli seruus aut ipse pupillus, si fari potest et in praesentiarum est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem saluam fore: aut, si nemo est qui stipuletur, seruus publicus stipulari debet rem saluam fore pupillo, aut certe ipse magistratus.
しかし、政務官が保証を徴収するには次のようにすべきである。 すなわち、被後見人の奴隷、または被後見人自身が、もし彼が話すことができ、かつその場に居合わせているならば、後見人およびその身元保証人から財産が安全に保たれることを問答約定する。 あるいは、もし問答約定をする者が誰もいないならば、公有奴隷が被後見人のために財産が安全に保たれることを問答約定しなければならず、あるいは、確かに政務官自身がそうしなければならない。
§27.8.1.16Plane ubi seruus publicus uel ipse magistratus stipulatur, dicendum est utilem actionem pupillo dandam.
明らかに、公有奴隷または政務官自身が問答約定する場合、被後見人に対して実効的訴えが与えられるべきであると言わなければならない。
§27.8.1.17Si filius familias fuit magistratus et caueri pupillo non curauerit aut non idonee cautum sit culpa eius, an et quatenus in patrem eius actio danda sit, quaeritur.
もし家子が政務官であり、被後見人のために保証がなされるよう手配しなかったか、あるいは彼の過失によって不適切に保証がなされた場合、その父親に対して訴えが与えられるべきか、またどの程度与えられるべきかが問われる。
et ait Iulianus in patrem de peculio dandam, siue uoluntate eius filius decurio factus sit siue non: nam et si uoluntate patris magistratum administrauit, attamen non oportere patrem ultra quam de peculio conueniri, quasi rem publicam saluam solam fore promittat, qui dat uoluntatem, ut filius decurio creetur.
そして、ユリアヌスは、父親の同意によって息子が市参事会員になったか否かにかかわらず、父親に対して特有財産の限度で訴えが与えられるべきであると言う。 なぜなら、たとえ父親の同意によって政務官の職務を管理したとしても、それでもやはり、息子が市参事会員に選出されるよう同意を与える者は、ただ公有財産が安全に保たれることのみを約束しているかのように、特有財産を超えて父親が訴えられるべきではないからである。