Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §27.4.3.pr-27.4.3.9

超過費用の回収要件と後見反対訴訟の範囲

4022 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

後見人が資産を超える支出を行った場合の、反対訴訟による費用や利息の回収の要件、および後見前後に行われた支出の精算や訴訟の承継について論じている。

[ULPIANUS libro trigensimo sexto ad edictum. ] §27.4.3.prQuid ergo si plus in eum impendit, quam est in facultatibus? uideamus an possit hoc consequi.
[ウルピアーヌス『告示注解』第36巻] それでは、もし後見人が、被後見人の資産にあるよりも多くの額を被後見人のために費やした場合はどうなるか。 彼がこれを取り戻すことができるか見てみよう。
et Labeo scripsit posse.
そしてラベオは可能であると書いた。
sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam administrari: ceterum si non expedit, dicendum est absolui pupillum oportere: neque enim in hoc administrantur tutelae, ut mergantur pupilli.
しかしながら、これは、このように後見を管理することが被後見人にとって有益である場合にのみ認められるべきである。 だが、もし有益でないならば、被後見人は免責されるべきであると言うべきである。 というのも、後見は、被後見人を破滅させるために管理されるのではないからである。
iudex igitur, qui contrario iudicio cognoscit, utilitatem pupilli spectabit et an tutor ex officio sumptus fecerit.
したがって、反対訴訟を審理する裁判官は、被後見人の利益と、後見人が職務に即して費用を支出したかどうかを考慮するであろう。
§27.4.3.1Contrarium iudicium an ad hoc quoque competat, ut quis a pupillo exigat liberationem, uidendum est.
後見反対訴訟が、[後見人が]被後見人に対して免責を要求するためにも適するかどうかを見てみなければならない。
et nemo dixit in hoc agere quem contrario posse, ut tutelae iudicio liberetur, sed tantum de his, quae ei propter tutelam absunt.
そして、後見訴訟から免責されるために、反対訴訟において誰かが訴えを起こすことができると言った者は誰もいない。 むしろ、後見のために彼に欠けているものについてのみ訴えることができる。
consequitur autem pecuniam, si quam de suo consumpsit, etiam cum usuris, sed uel trientibus, uel his quae in regione obseruantur, uel his quibus mutuatus est, si necesse habuit mutuari, ut pupillo ex iusta causa prorogaret, uel his a quibus pupillum liberauit, uel quibus caruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam.
さらに、もし彼が自分の資金から何らかの支出をしたならば、その金銭を利息とともに回収する。 ただし、それは1/3の利息、あるいはその地方で慣行となっている利息、あるいは、被後見人のために正当な理由から支払を猶予するために借入れをする必要があった場合に、彼が借り入れた利息、あるいは彼がそれによって被後見人を債務から免れさせた利息、あるいは、被後見人にとってその金銭が完済されたことが極めて有益であった場合に、後見人が得られなかった利息のいずれかである。
§27.4.3.2Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo soluit, nec ipse usuras consequitur nec pupillo praestabit.
むろん、もし仮に後見人がいくらかの金銭を貸し付ける義務があったが、他方で自分で被後見人のためにいくらかの支払をしていた場合、彼は自分で利息を回収することもなければ、被後見人に支払うこともない。
§27.4.3.3Quare et si in usus suos conuertit, deinde aliquid impendit in rem pupillarem, quam impendit desinit uertisse et exinde usuras non praestabit.
それゆえに、もし彼が自分の用途に流用し、その後、いくらかを被後見人の財産のために費やしたならば、彼が費やした分については流用した状態であることをやめ、その時点からは利息を支払わない。
et si ante impendit in rem pupillarem, mox in usus suos uertit, non uidebitur uertisse quantitatem, quae concurrit cum quantitate sibi debita, ut eius summae non praestet usuras.
また、もし彼が先に被後見人の財産のために費用を費やし、すぐに自分の用途に流用した場合、自分に対して債務のある額と重なる額については、流用したとはみなされず、したがってその金額については利息を支払わない。
§27.4.3.4Usuras utrum tamdiu consequetur tutor quamdiu tutor est, an etiam post finitam tutelam, uideamus, an ex mora tantum.
後見人が後見人である間だけ利息を回収するのか、それとも後見終了後であっても回収するのか、あるいは遅滞からのみ回収するのか、見てみよう。
et magis est, ut, quoad ei reddatur pecunia, consequatur: nec enim debet ei sterilis esse pecunia.
そして、彼に金銭が返還されるまでの間は、回収するのがより妥当である。 というのも、彼にとって金銭が無益であってはならないからである。
§27.4.3.5Si tamen fuit in substantia pupilli unde consequetur, dicendum est non oportere eum usuras a pupillo exigere.
しかしながら、もし被後見人の資産の中に、彼が回収できるものがあった場合には、彼は被後見人に利息を要求すべきではないと言うべきである。
§27.4.3.6Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita ad praediorum comparationem? si quidem non postulauit a praetore, ut promatur pecunia uel hoc minus deponatur, sibi imputet: si uero hoc desiderauit nec impetrauit, dicendum est non deperire ei usuras in contrario iudicio.
それでは、もし被後見人の財産から自分に支払うことができなかった場合はどうか。 なぜなら、その金銭が土地の購入のために供託されていたからである。 もし彼がプラエトルに対して、金銭が引き出されるか、あるいはこの額だけ少なく供託されるよう求めなかったのであるならば、彼自身に帰責されるべきである。 しかし、もし彼がこれを望んだが得られなかったならば、反対訴訟において彼が利息を失うことはないと言うべきである。
§27.4.3.7Sufficit tutori bene et diligenter negotia gessisse, etsi euentum aduersum habuit quod gestum est.
後見人にとっては、たとえ行われたことの結果が不利なものであったとしても、業務を適切かつ入念に行ったことで十分である。
§27.4.3.8Iudicio contrario tutelae praestatur et id, quod in rem pupilli uersum ante tutelam uel post tutelam, si negotiis tutelae tempore gestis nexum probatur, et quod ante impensum est, siue pro tutore negotia gessit et postea tutor constitutus est, uel uentri erat curator: sed et si non pro tutore negotia gerebat, debet uenire quod ante impensum est: deducuntur enim in tutelae iudicium sumptus, quoscumque fecerit in rem pupilli, sic tamen, si ex bona fide fecit.
後見反対訴訟においては、後見の前または後であっても被後見人の財産のために用いられたものも、それが後見期間中に行われた業務と結びついていることが証明されるならば、支払われる。 また、前に費やされたものについても、彼が後見人代理として業務を行い、その後に後見人に選任された場合、あるいは胎児の財産管理人であった場合も同様である。 しかし、たとえ後見人代理として業務を行っていなかったとしても、前に費やされたものは考慮に入れられるべきである。 なぜなら、彼が被後見人の財産のために支出した費用は、いかなるものであれ、後見訴訟において持ち込まれるからである。 ただし、彼がそれを信義誠実に基づいて行った場合に限る。
H §27.4.3.9anc actionem perpetuam esse palam est, et heredi et in heredem dari ceterosque successores et ad quos ea res pertinet et in eos.
この訴訟が永久的なものであること、また、相続人に対しても相続人に対しても、その他の承継人に対しても、またその事項が関係する人々に対しても、それらの人々に対しても与えられることは明らかである。

語釈・文法注

  1. §27.4.3.prsic tamen accipiendum est, si expedit — si 節は、主節 sic accipiendum est (このように解釈されるべきである)の内容を制限する条件。ここでは「このように解釈すべきなのは〜の場合に限る」という、実質的な制限条件を表す。
  2. §27.4.3.1trientibus — 前述の 'cum usuris' に係る同格ないし手段の奪格。'triens' は3分の1を意味し、ローマの金利計算では毎月1/3%(すなわち年4%)の利率を指す。
  3. §27.4.3.8H — §27.4.3.8 の末尾の 'H' は、次節 §27.4.3.9 の最初の単語 'Hanc' の頭文字が写本伝承の過程で誤って前節の末尾に結合したものであるが、底本の表記をそのまま維持している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §27.4.3.pr-27.4.3.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:27.4.3.pr-27.4.3.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。