Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §27.3.1.11-27.3.1.24

共同後見人の責任分担と帳簿検査の訴え

3995 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

複数の後見人がいる場合の責任の頭割りと、共同後見人への求償、任命した政務官の補助的責任について論じる。また、被後見人の財産着服に対する「帳簿検査の訴え」の適用範囲、賠償額、後見訴訟や窃盗訴訟との競合、相続可能性、開始時期などの要件を説明する。

[ULPIANUS libro trigesimo sexto ad edictum. ] §27.3.1.11Et si quidem omnes simul gesserunt tutelam et omnes soluendo sunt, aequissimum erit diuidi actionem inter eos pro portionibus uirilibus exemplo fideiussorum.
また、もし全員が同時に後見を管理し、かつ全員に支払い能力があるならば、保証人の例に倣って、彼らの間で平等の割合に応じて訴訟が分割されるのが最も公平であろう。
§27.3.1.12Sed et si non omnes soluendo sint, inter eos qui soluendo sunt diuiditur actio.
\n しかし、全員に支払い能力があるわけではない場合にも、支払い能力のある人々の間で訴訟が分割される。
sed prout quisque soluendo est, poterunt conueniri.
もっとも、各自の支払い能力の限度において、彼らは訴えられうる。
§27.3.1.13Et si forte quis ex facto alterius tutoris condemnatus praestiterit uel ex communi gestu nec ei mandatae sunt actiones, constitutum est a diuo Pio et ab imperatore nostro et diuo patre eius utilem actionem tutori aduersus contutorem dandam.
\n また、もし仮に、ある後見人が他の後見人の行為を理由に、あるいは共同の管理行為を理由に判決を受けて給付を行い、かつ彼に訴訟が譲渡されなかった場合、神君ピウス、ならびに我らの皇帝およびその神格化された父によって、共同後見人に対して有用訴訟がその後見人に与えられるべきであると決定された。
§27.3.1.14Plane si ex dolo communi conuentus praestiterit tutor, neque mandandae sunt actiones neque utilis competit, quia proprii delicti poenam subit: quae res indignum eum fecit, ut a ceteris quid consequatur doli participibus: nec enim ulla societas maleficiorum uel communicatio iusta damni ex maleficio est.
\n もちろん、もし共同の悪意を理由に訴えられた後見人が給付を行った場合には、訴訟が譲渡されるべきでもなく、有用訴訟が認められることもない。 なぜなら、彼は自己の不法行為に対する罰を引き受けているからである。 この事実が、彼を他の悪意の共同参画者たちからいかなるものも回収するに不適格な者とする。 というのも、不法行為の共同関係や、不法行為から生じる損害の正当な分担などは一切存在しないからである。
§27.3.1.15Usque adeo autem ad contutores non uenitur, si sint soluendo contutores, ut prius ad magistratus qui eos dederunt uel ad fideiussores ueniatur: et ita imperator noster Ulpio Proculo rescripsit.
\n しかし、共同後見人たちに支払い能力がある限り、彼らを指名した政務官や保証人に対して先に請求がなされることは決してない。 そしてこのことを、我らの皇帝はウルピウス・プロクルスに勅答した。
quod enim Marcellus libro octauo digestorum scripsit quodque saepissime rescriptum est, quamdiu uel unus ex tutoribus idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt ueniri, sic erit accipiendum, si non contutor ob hoc conueniatur, quod suspectum facere uel satis exigere noluit.
なぜなら、マルケルスが『学説彙纂』第8巻に書き、かつ非常にしばしば勅答されたこと、すなわち、後見人のうち一人でも適格である限り、指名した政務官に対して請求することはできないということは、共同後見人が、不適格な者を忌避しようとしなかった、あるいは担保を要求しようとしなかったという理由で訴えられていない場合にのみ、そのように解されるべきだからである。
H §27.3.1.16anc actionem etiam in heredem tutoris competere constat.
\n この訴訟は、後見人の相続人に対しても認められることが合意されている。
§27.3.1.17Sed et heredi pupilli aeque competit similibusque personis.
\n しかしまた、被後見人の相続人、およびそれと同様の立場にある人々に対しても同様に認められる。
§27.3.1.18Non tantum ante condemnationem, sed etiam post condemnationem desiderare tutor potest mandari sibi actiones aduersus contutorem, pro quo condemnatus est.
\n 判決の前だけでなく判決の後であっても、後見人は、自分がその者のために判決を受けた共同後見人に対する訴訟を、自己に譲渡することを求めることができる。
§27.3.1.19Rationibus distrahendis actione non solum hi tenentur tutores, qui legitimi fuerunt, sed omnes, qui iure tutores sunt et gerunt tutelam.
\n 帳簿検査の訴訟においては、法定後見人であった後見人たちだけでなく、法によって後見人であり、かつ後見を管理しているすべての後見人が責任を負う。
§27.3.1.20Considerandum est in hac actione, utrum pretium rei tantum duplicetur an etiam quod pupilli intersit.
\n この訴訟においては、物の価格のみが倍額されるのか、あるいは被後見人の受ける利益もまた倍額されるのかが考慮されなければならない。
et magis esse arbitror in hac actione quod interest non uenire, sed rei tantum aestimationem.
そして、私はこの訴訟においては実害は含まれず、物の評価額のみが含まれると考えるべきであると思う。
§27.3.1.21In tutela ex una obligatione duas esse actiones constat: et ideo, siue tutelae fuerit actum, de rationibus distrahendis agi non potest, siue contra, tutelae actio quod ad speciem istam perempta est.
\n 後見においては、一つの債務から二つの訴訟が生じることが合意されている。 したがって、後見訴訟が提起された場合には、帳簿検査の訴えを提起することはできず、またその逆の場合には、後見訴訟は当該の個別事項に関する限りにおいて消滅する。
H §27.3.1.22unc tamen tutorem, qui intercepit pecuniam pupillarem, et furti teneri Papinianus ait: qui etsi furti teneatur, hac actione conuentus furti actione non liberatur: nec enim eadem est obligatio furti ac tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes: nam et tutelae et furti obligatur.
\n しかしながら、被後見人の金銭を着服したこの後見人は、窃盗罪の責任も負うとパピニアヌスは述べている。 彼はたとえ窃盗罪の責任を負うとしても、この訴訟で訴えられたことによって窃盗訴訟を免れるわけではない。 なぜなら、窃盗の債務と後見の債務は同一ではないため、同一の事実から複数の訴訟が生じていると誰かが言うようなケースではなく、むしろ複数の債務が存在するからである。 というのも、彼は後見の債務と窃盗の債務の双方を負うからである。
H §27.3.1.23anc actionem sciendum est perpetuam esse et heredi similibusque personis dari ex eo quod uiuo pupillo captum est: sed in heredem ceterosque successores non dabitur, quia poenalis est.
\n この訴訟は永久的訴訟であり、被後見人の生存中に詐取されたものに基づいて相続人や同様の人々に与えられるが、相続人やその他の承継人に対しては、これが罰金科刑的訴訟であるために与えられないということを知っておべきである。
H §27.3.1.24aec actio tunc competit, cum et tutelae actio est, hoc est finita demum tutela.
\n この訴訟は、後見訴訟が認められるとき、すなわち、後見がようやく終了したときにのみ認められる。

語釈・文法注

  1. 27.3.1.11soluendo sunt — soluendo esse は「支払い能力がある」「資力がある」を意味する法学上の慣用表現。soluendo は動形容詞(ジェルンディーウーム)soluendus の与格形であり、目的の与格または「支払うことに適した」という適格を示す与格として機能している。
  2. 27.3.1.15Usque adeo autem ad contutores non uenitur, si sint soluendo contutores, ut prius ad magistratus qui eos dederunt uel ad fideiussores ueniatur — usque adeo... ut... の相関構文。「これほどまでに〜であって、その結果として…することはない」を意味する。uenitur は非人称受動態で、ad aliquem uenire は「(責任追及のために)〜のところへ行く、〜を訴える」の意。全体として、共同後見人たちに資力がある限り、彼らに先んじて任命政務官や保証人に請求が及ぶことは決してない、という強力な順序関係を表す。
  3. 27.3.1.20quod interest — id quod interest(利益、実損)の慣用表現に由来する。非人称動詞 interest に関係代名詞 quod が結びついた名詞句で、ここでは「被後見人が被った実質的な損害または履行利益」を指す。単なる物の客観的評価額(pretium/aestimatio)と対比されている。
  4. 27.3.1.22ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes — ut 節は結果または状況の説明。「誰かが同一の事実から複数の訴訟が生じていると言うようなものではなく、むしろ複数の債務が存在する」という構造。非人称的な帰結を示し、窃盗と後見管理がそれぞれ独立した異なる債務(obligationes)を発生させていることを説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §27.3.1.11-27.3.1.24. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:27.3.1.11-27.3.1.24

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。